యదా హి పూర్వం నికృతోనికృన్తే- ద్వైరం సపుష్పం సఫలం విదిత్వా। మహాగుణం హరతి హి పౌరుషేణ తదా వీరో జీవతి జీవలోకే
ముందుగా మోసపోయి, మళ్లీ మోసం చేసి, శత్రుత్వం పూర్తిగా పెరిగినప్పుడు, తన శౌర్యంతో గొప్ప ప్రతిష్ఠను పొందినవాడే నిజంగా ఈ లోకంలో జీవించేవాడు.
శ్రియం చ లోకే లభతే సమగ్రాం మన్యే చాస్మై శత్రవః సన్నమన్తే। మిత్రాణి చైనమతిరాగాద్భజన్తే దేవా ఇవేనద్రముపజీవన్తి చైనమ్
అతడు లోకంలో సంపూర్ణ ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతాడు. అతని శత్రువులు కూడా అతనికి వందనం చేస్తారని నేను నమ్ముతున్నాను. మిత్రులు లోతైన ప్రేమతో అతడిని సేవిస్తారు. ప్రజలు దేవతల్ని ఆశ్రయించినట్లు అతడిని ఆధారపడతారు.
మమ ప్రతిజ్ఞాం చ నిబోధ సత్యాం వృణే సత్యమమృతీజ్జీవితాచ్చ। రాజ్యం చ పుత్రాశ్చ యశో ధనం చ సర్వం న సత్యస్య కలాముపైతి
నా నిజమైన ప్రతిజ్ఞను విను. నేను అమృతాన్ని, ప్రాణాన్ని కంటే సత్యాన్నే ఎంచుకుంటాను. రాజ్యం, పిల్లలు, యశస్సు, ధనం — ఇవన్నీ సత్యానికి పదిలో ఒక భాగం కూడా కావు.
సన్ధిం కృత్వైవ కాలేన హ్యన్తకేన పతత్రిణా। అనన్తేనాప్రమేయేణ స్రోతసా సర్వహారిణా
కాలంతో, అంతమును తెచ్చే పక్షిరూపుడితో, అనంతమైన, కొలవలేని, అన్నిటినీ కొల్లగొనే ప్రవాహంతో శాంతిని కుదుర్చుకోవాలి.
ప్రత్యక్షం మన్యసే కాలం మర్త్యః సన్కాలబన్ధనః। ఫేనధర్మా మహారాజ ఫలధర్మా తథైవ చ
కాలానికి బంధించబడిన మనుష్యుడా, నీవు కాలాన్ని ప్రత్యక్షంగా ఉందని అనుకుంటావు. మహారాజా, నీవు నురుగు లాంటి వాడవు, ఫలంలాంటి వాడవు కూడా.
నిమేషాదపి కౌన్తేయ యస్యాయురపచీయతే। సూచ్యేవాఞ్జనచూర్ణాని కిమితి ప్రతిపాలయేత్
కుంతీ కుమారా, క్షణంలోనే మన ఆయుషు తగ్గిపోతుంది. సూదిపై కాజలు పొడి పడిపోవడం లాగా, ఎందుకు ఆలస్యం చేయాలి?
యో నూనమమితాయుః స్యాదథవాఽఽయుఃప్రమాణవిత్। స కాలం వై ప్రతీక్షేత సర్వప్రత్యక్షదర్శివాన్
ఎవరైనా అపారమైన ఆయుష్షు కలవాడు గానీ, లేక ఆయుష్షు ఎంత ఉందో తెలిసినవాడు గానీ, అన్నీ ప్రత్యక్షంగా చూసేవాడు, అతడు కాలాన్ని ఎదురుచూడాలి.
ప్రతీక్ష్యమాణః కాలో నః సమా రాజంస్త్రయోదశ। ఆయుషోపచయం కృత్వా మరణాయోపనేష్యతి
మనము కాలాన్ని ఎదురుచూస్తూ ఉండగా, రాజా, పదమూడు సంవత్సరాలు గడుస్తాయి; ఆయుష్షు పెరిగినట్టు అనిపించినా, చివరికి మరణం మన దగ్గరకు వస్తుంది.
శరీరిణాం హి మరణం శరీరే నిత్యమాశ్రితమ్। ప్రాగేవ మరణాత్తస్మాద్రాజ్యాయైవ ఘటామహే
ప్రాణులు శరీరంలో ఉన్నంత కాలం మరణం ఎప్పుడూ దాగి ఉంటుంది. అందుకే మరణం రాకముందే మనం రాజ్యాన్ని పొందడానికి ప్రయత్నిద్దాం.
యో న యాతి ప్రసంఖ్యానమస్పష్టో భూమివర్ధనః। అయాతయిత్వా వైరాణి సోఽవసీదతి గౌరివ
ఎవడైనా తన శత్రుత్వాలను తీర్చుకోకుండా, స్పష్టంగా ఆలోచించకుండా, భూమిని పెంచుకుంటూ పోతే, ఆవు లాగ దిగజారిపోతాడు.
యో న యాతయతే వైరమల్పసత్వోద్యమః పుమాన్। అఫలం జన్మ తస్యాహం మన్యే దుర్జాతజీవినః
ఎవడైనా శత్రుత్వాన్ని తీర్చుకోకుండా, తక్కువ బలంతో, తక్కువ శ్రమతో ఉంటే, అతని జన్మం వృథా, దురదృష్టంతో జీవిస్తున్నాడని నేను భావిస్తున్నాను.
హైరణ్యౌ భవతో బాహూ శ్రుతిర్భవతి పార్థివీ। హత్వా ద్విషన్తం సంగ్రామే భుఙ్క్ష్వ బాహుజితం వసు
నీ చేతులు బంగారు వంటివి, నీ పేరు భూమంతా వ్యాపించింది; యుద్ధంలో శత్రువును సంహరించి, నీ బలంతో సంపాదించిన ధనాన్ని ఆనందంగా అనుభవించు.
హత్వా వై పురుషో రాజన్నికర్తారమరిందమ్। అహ్నాయ నరకం గచ్ఛేత్స్వర్గేణాస్య స సంమితః
రాజును, శత్రువును, దుర్మార్గుణ్ని సంహరించినవాడు, ఓ శత్రునాశకా, నరకానికి పోడు, స్వర్గానికి సమానంగా భావించబడతాడు.
అమర్షజో హి సంతాపః పావకాద్దీప్తిమత్తరః। యేనాహమభిసంతప్తో న నక్తం న దివా శయే
కోపంతో పుట్టే బాధ అగ్నికన్నా ఎక్కువగా మండుతుంది; ఆ బాధ వల్ల నేను రాత్రింబవళ్లు నిద్రపోకుండా బాధపడుతున్నాను.
అయం చ పార్థో బీభత్సుర్వరిష్ఠో జ్యావికర్షణే। ఆస్తే పరమసంతప్తో నూనం సింహ ఇవాశయే
ఈ అర్జునుడు, గొప్ప విలువిద్వాంసుడు, గాఢమైన బాధతో, సింహంలా తన గుహలో కూర్చుని ఉన్నాడు.
యోఽయమేకో నుదేత్సర్వాంల్లోకే రాజన్ధనుర్భృతః। సోయమాత్మజమూష్మాణం గ్రహాహస్తీవ యచ్ఛతి
రాజా, ఈయన ఒక్కడే లోకంలోని అందరు విలువిద్వాంసులను తరిమికొట్టగలడు; అయినా తన కుమారుణ్ని, ఏనుగు పాగలవాడు పట్టుకున్నట్టు, అదుపులో ఉంచుతున్నాడు.
నకులః సహదేవశ్చ వృద్ధా మాతా చ వీరసూః। తవైవ ప్రియమిచ్ఛన్త ఆసతే జడమూకవత్
నకులుడు, సహదేవుడు, వృద్ధురాలు అయిన వీరులను కనిన తల్లి, నీ మేలు కోరి, మౌనంగా, జడుల్లా కూర్చున్నారు.
సర్వే తేఽప్రియమిచ్ఛన్తి బాన్ధవాః సహ సృఞ్జయైః। అహమేకశ్చ సంతప్తో మాతా చ ప్రతిబిన్ధ్యతః
నీ బంధువులందరూ, శృంజయులతో కలిసి, నీకు ఇష్టంకాని దానికే ఆశపడుతున్నారు; నేను ఒక్కడినే బాధపడుతున్నాను, తల్లీ కూడా, ప్రతిబంధకుని కుమారుడా.
ప్రియమేవ తు సర్వేషాం యద్బ్రవీమ్యుత కించన। సర్వే హి వ్యసనం ప్రాప్తాః సర్వే యుద్ధాభినన్దినః
నేను చెప్పేది అందరికీ ఇష్టమైనదే; ఎందుకంటే అందరూ దురదృష్టాన్ని ఎదుర్కొన్నారు, అందరూ యుద్ధాన్ని కోరుకుంటున్నారు.
నాతః పాపీయసీ కాచిదాపద్రాజన్భవిష్యతి। యన్నో నీచైరల్పబలై రాజ్యమాచ్ఛిద్య భుజ్యతే
రాజా, దీనికంటే చెడ్డ దురదృష్టం ఇంకేదీ లేదు; ఎందుకంటే మన రాజ్యాన్ని నీచులు, బలహీనులు ఆక్రమించి ఆనందిస్తున్నారు.
శీలదోషాద్ధృణావిష్ట ఆనృశంస్యాత్పరంతప। క్లేశాంస్తితిక్షసే రాజన్నాన్యః కశ్చిత్ప్రశంసతి
నీ స్వభావంలో ఉన్న దయ వల్ల, శత్రువులను కాల్చేవాడా, నీవు ఎన్నో కష్టాలు భరిస్తున్నావు; దీన్ని మరెవ్వరూ ప్రశంసించరు.
శ్రోత్రియస్యేవ తే రాజన్మన్దకస్యావిపశ్చితః। అనువాకహతా బుద్ధిర్నైషా తత్త్వార్థదర్శినీ
రాజా, నీ బుద్ధి, మెల్లగా ఆలోచించే, విద్య లేని బ్రాహ్మణుడిలా, వేదపఠనం వల్ల ముదిరిపోయినట్టు ఉంది; ఇది నిజమైన అర్థాన్ని గ్రహించదు.
ఘృణీ బ్రాహ్మణరూపోసి కథం క్షత్రేష్వజాయథాః। అస్యాం హి యోనౌ జాయన్తే ప్రాయశః క్రూరబుద్ధయః
నీవు దయతో ఉన్నవాడివి, బ్రాహ్మణుడిలా కనిపిస్తున్నావు, కాని క్షత్రియులలో ఎలా పుట్టావు? ఎందుకంటే ఈ వంశంలో ఎక్కువగా క్రూరమైన మనసుగలవారే పుడతారు.
అశ్రౌషీస్త్వం రాజధర్మాన్యథా వై మనురబ్రవీత్। క్రూరాన్నికృతిసంపన్నాన్విహితానశమాత్మకాన్
రాజధర్మాలు మనువు చెప్పినట్టు నీవు వినావు; అవి క్రూరమైన, మోసంలో నిపుణమైన, దయ లేని వారికి మాత్రమే అనుకూలంగా ఉంటాయి.
ధార్తరాష్ట్రాన్మహారాజ క్షమసే కిం దురాత్మనః। కర్తవ్యే పురుషవ్యాఘ్ర కిమాస్సే పీఠసర్పవత్
మహారాజా, ధృతరాష్ట్రుని దుష్ట కుమారులను ఎందుకు సహిస్తున్నావు? నరశార్దూలా, చేయాల్సిన పని ఉన్నప్పుడు పీటపై మడుచుకొని ఉన్న పాము లా నీవు ఎందుకు కూర్చుంటున్నావు?
బుద్ధ్యా వీర్యేణ సంయుక్తః శ్రుతేనాభిజనేన చ। తృణానాం ముష్టినైకేన హిమవన్తం చ పర్వతమ్। ఛన్నమిచ్ఛసి కౌన్తేయ యోఽస్మాన్సంవర్తుమిచ్ఛసి
కుంతీ కుమారా, నీకు బుద్ధి, శక్తి, విద్య, మంచి వంశం అన్నీ ఉన్నాయే. అయినా, మనలను దాచాలని, ఒక ముట్టు గడ్డి తో హిమవంతాన్ని కప్పిపెట్టాలని అనుకుంటున్నావా?
అజ్ఞాతచర్యాగూఢేన పృథివ్యాం విశ్రుతేన చ। దివీవ పార్థ సూర్యేణ న శక్యాఽఽచరితుం త్వయా
పార్థా, నీ పేరు భూమి మీద అంతటా ప్రసిద్ధి అయింది. నీవు ఏ రూపంలో తిరిగినా, దాచిపెట్టినా, బహిరంగంగా ఉన్నా, ఆకాశంలో సూర్యుడిని దాచలేనట్లు నిన్ను ఎవ్వరూ గుర్తించకుండా ఉండలేరు.
బృహత్సాల ఇవానూపే శాఖాపుష్పపలావాన్। హస్తీ శ్వేత ఇవాజ్ఞాతః కథం జిష్ణుశ్చరిష్తి
పెద్ద సాల వృక్షంలా, విస్తరించిన కొమ్మలు, పూలు, ఆకులతో, లేదా తెల్ల ఏనుగులా అర్జునుడు ఎలా ఎవరికీ తెలియకుండా తిరుగుతాడు?
ఇమౌ చ సింహసంకాశౌ భ్రాతరౌ సహితౌ శిశూ। నకులః సహదేవశ్చ కథం పార్థ చరిష్యతః
ఇదిగో, సింహాల్లా ఉన్న ఈ ఇద్దరు అన్నదమ్ములు, నకులుడు, సహదేవుడు ఎప్పుడూ కలిసే ఉంటారు. వారు ఎలా ఎవరికీ తెలియకుండా తిరుగుతారు, పార్ధా?
పుణ్యకీర్తీ రాజపుత్రీ ద్రౌపదీ వీరసూరియమ్। విశ్రుతా కథమజ్ఞాతా కృష్ణా పార్థ చరిష్యతి
పుణ్యకీర్తి గల రాజకుమార్తె ద్రౌపది, వీరుల తల్లి, అందరికీ ప్రసిద్ధురాలు. ఆమె ఎలా ఎవరికీ తెలియకుండా తిరుగగలదు, పార్ధా?