రాజ్ఞా పరిక్షితా తాత మృగయాం పరిధావతా। అవసక్తః పితుస్తేఽద్య మృతః స్కన్ధే భుజఙ్గమః
తండ్రి, నేడు నీ తండ్రి భుజంపై పాము ఉండగా, రాజు పరిచిత్ వేటలో తిరుగుతూ పెట్టిన కారణంగా, మృతుడయ్యాడు.
కిం మే పిత్రా కృతం తస్య రాజ్ఞోఽనిష్టం దురాత్మనః। బ్రూహి తత్కృశ తత్త్వేన పశ్య మే తపసో బలమ్
ఆ దుష్ట రాజుకు నా తండ్రి ఏ అపకారం చేశాడు? నిజంగా చెప్పు కృష్ణా. నా తపస్సు శక్తిని చూడు.
స రాజా మృగయాం యాతః పరిక్షిదభిమన్యుజః। ససార మృగమేకాకీ విద్ధ్వా బాణేన శీఘ్రగమ్
అభిమన్యుపుత్రుడైన రాజు పరిచిత్ వేటకు వెళ్లాడు. అతడు ఒంటరిగా ఒక జింకను బాణంతో గాయపరిచి వెంటాడాడు.
న చాపశ్యన్మృగం రాజా చరంస్తస్మిన్మహావనే। పితరం తే స దృష్ట్వైవ పప్రచ్ఛానభిభాషిణమ్
ఆ మహావనంలో తిరుగుతూ రాజు ఆ జింకను కనుగొనలేకపోయాడు. నీ తండ్రిని చూసి, అతడు ప్రశ్నించాడు. కానీ ఆయన సమాధానం ఇవ్వలేదు.
తం స్థాణుభూతం తిష్ఠన్తం క్షుత్పిపాసాశ్రమాతురః। పునఃపునర్మృగం నష్టం ప్రపచ్ఛ పితరం తవ
ఆ రాజు ఆకలి, దాహంతో బాధపడుతూ, కదలకుండా నిలబడి ఉన్న నీ తండ్రిని, ఆ పోయిన జింక గురించి మళ్లీ మళ్లీ అడిగాడు.
స చ మౌనవ్రతోపేతో నైవ తం ప్రత్యభాషత। తస్య రాజా ధనుష్కోట్యా సర్పం స్కన్ధే సమాసజత్
కానీ నీ తండ్రి మౌనవ్రతంలో ఉండి, రాజుకు ఏమీ చెప్పలేదు. అందుకే రాజు తన విల్లుతో ఒక పామును ఆయన భుజంపై వేసాడు.
శృఙ్గింస్తవ పితా సోఽపి తథైవాస్తే యతవ్రతః। సోఽపి రాజా స్వనగరం ప్రస్థితో గజసాహ్వయమ్
నీ తండ్రి శృంగి కూడా అక్కడే తన వ్రతాన్ని పాటిస్తూ ఉన్నాడు. ఆ రాజు కూడా తన నగరం అయిన హస్తినాపురానికి బయలుదేరాడు.
శ్రుత్వైవమృషిపుత్రస్తు శవం స్కన్ధే ప్రతిష్ఠితమ్। కోపసంరక్తనయనః ప్రజ్వలన్నివ మన్యునా
ఇలా విన్న ఋషిపుత్రుడు, భుజంపై మృత సర్పాన్ని పెట్టుకుని, కోపంతో కళ్లెర్రగా, ఆగ్రహంలో మండుతున్నట్లు కనిపించాడు.
ఆవిష్టః స హి కోపేన శశాప నృపతిం తదా। వార్యుపస్పృశ్య తేజస్వీ క్రోధవేగబలాత్కృతః
అతడు కోపంతో మునిగిపోయి, నీటితో శుద్ధి చేసుకుని, ఆగ్రహశక్తికి లోనై రాజును శపించాడు.
యోఽసౌ వృద్ధస్య తాతస్య తథా కృచ్ఛ్రగతస్య హ। స్కన్ధే మృతం సమాస్రాక్షీత్పన్నగం రాజకిల్విషీ
ఆ పాపి రాజు, నా వృద్ధ తండ్రి కష్టంలో ఉన్నప్పుడు, అతని భుజంపై మృత సర్పాన్ని వేసినవాడు—
తం పాపమతిసంక్రుద్ధస్తక్షకః పన్నగేశ్వరః। ఆశీవిషస్తిగ్మతేజా మద్వాక్యబలచోదితః
ఆ దుర్మార్గుడిని, నా మాటల శక్తితో ప్రేరితమై, పన్నగాధిపతి తక్షకుడు, తీవ్రమైన విషంతో కాటేస్తాడు.
సప్తరాత్రాదితో నేతా యమస్య సదనం ప్రతి। ద్విజానామవమన్తారం కురూణామయశస్కరమ్
ఏడు రాత్రుల తర్వాత, ద్విజులను అవమానపరిచినవాడు, కురువంశానికి అపకీర్తి తెచ్చినవాడు, యమలోకానికి తీసుకుపోతాడు.
ఇతి శప్త్వాతిసంక్రుద్ధః శృఙ్గీ పితరమభ్యగాత్। ఆసీనం గ్రోవ్రజే తస్మిన్వహన్తం శవపన్నగమ్
ఇలా తీవ్రమైన కోపంతో శపించి, శృంగి తన తండ్రి వద్దకు వెళ్లాడు. ఆయన ఆవుల గోతెలో కూర్చుని, భుజంపై మృత సర్పాన్ని మోస్తూ ఉన్నాడు.
స తమలక్ష్య పితరం శృఙ్గీ స్కన్ధగతేన వై। శవేన భుజగేనాసీద్భూయః క్రోధసమాకులః
తండ్రిని భుజంపై సర్పంతో చూశాక, శృంగికి మరింత కోపం పెరిగింది.
దుఃఖాచ్చాశ్రూణి ముముచే పితరం చేదమబ్రవీత్। శ్రుత్వేమాం ధర్షణాం తాత తవ తేన దురాత్మనా
వేదనతో కన్నీళ్లు పెట్టుకుని, తండ్రిని ఇలా అడిగాడు: 'తండ్రి! ఆ దుర్మార్గుడు నీపై చేసిన ఈ అవమానం విని—'
రాజ్ఞా పరిక్షితా కోపాదశపం తమహం నృపమ్। యథార్హతి స ఏవోగ్రం శాపం కురుకులాధమః। సప్తమేఽహని తం పాపం తక్షకః పన్నగోత్తమః
'కోపంతో నేను పరిక్షిత్తు మహారాజును శపించాను, తండ్రి! కురువంశంలో ఆ పాపి ఘోరమైన శాపాన్ని పొందాడు. ఏడవ రోజు, పన్నగుల్లో శ్రేష్ఠుడు తక్షకుడు అతన్ని కాటేస్తాడు.'
తమబ్రవీత్పితా బ్రహ్మంస్తథా కోపసమన్వితమ్
అప్పుడు అతని తండ్రి, ఆ కోపంతో ఉన్న కుమారునితో ఇలా అన్నాడు.
న మే ప్రియం కృతం తాత నైష ధర్మస్తపస్వినామ్। వయం తస్య నరేన్ద్రస్య విషయే నివసామహే
'నీవు చేసిన పని నాకు ఇష్టం లేదు, బిడ్డా. ఇది ధర్మపరులకు, తపస్సు చేసే వారికి తగినది కాదు. మనం ఆ రాజు పరిపాలనలో నివసిస్తున్నాం.'
న్యాయతో రక్షితాస్తేన తస్య పాపం న రోచయే। సర్వథా వర్తమానస్య రాజ్ఞో హ్యస్మద్విధైః సదా
'అతడు న్యాయంగా మనలను రక్షించాడు. అతనికి హాని కలిగించడం నాకు నచ్చదు. మనలాంటి వారితో సదా సత్సంబంధంగా ఉండే రాజును క్షమించాలి.'
క్షన్తవ్యం పుత్ర ధర్మో హి హతో హన్తి న సంశయః। యది రాజా న సంరక్షేత్పీడా నః పరమా భవేత్
'క్షమించాలి బిడ్డా, ధర్మాన్ని నాశనం చేస్తే అది మనల్ని నాశనం చేస్తుంది — ఇందులో సందేహం లేదు. రాజు మనలను రక్షించకపోతే మనకు గొప్ప బాధలు కలుగుతాయి.'
న శక్నుయామ చరితుం ధర్మం పుత్ర యథాసుఖమ్। రక్షమాణా వయం తాత రాజభిర్ధర్మదృష్టిభిః
'రాజులు ధర్మాన్ని పాటిస్తూ మనలను రక్షించకపోతే, మనం మన ధర్మాన్ని సుఖంగా ఆచరించలేము, బిడ్డా.'
చరామో విపులం ధర్మం తేషాం భాగోఽస్తి ధర్మతః। సర్వథా వర్తమానస్య రాజ్ఞః క్షన్తవ్యమేవ హి
'మనమంతా విశాలమైన ధర్మాన్ని ఆచరిస్తున్నాం; దానికి ఫలితంలో వారికి కూడా భాగం ఉంటుంది. సదా ధర్మబద్ధంగా ఉండే రాజును క్షమించాలి.'
పరిక్షిత్తు విశేషేణ యథాఽస్య ప్రపితామహః। రక్షత్యస్మాంస్తథా రాజ్ఞా రక్షితవ్యాః ప్రజా విభో
'పరిక్షిత్తు మనలను అతని ప్రపితామహుడిలా ప్రత్యేకంగా రక్షిస్తున్నాడు. రాజు తన ప్రజలను ఎలా కాపాడుతాడో, అలాగే మనల్ని కూడా రక్షించాలి.'
అరాజకే జనపదే దోషా జాయన్తి వై సదా। ఉద్వృత్తం సతతం లోకం రాజా దణ్డేన శాస్తి వై
'రాజు లేని దేశంలో ఎప్పుడూ దోషాలు పుడతాయి. ప్రజలు నియంత్రణ లేకుండా పోతారు, రాజు శిక్షతో వారిని కట్టడి చేస్తాడు.'
దణ్డాత్ప్రతిభయం భూయః శాన్తిరుత్పద్యతే తదా। నోద్విగ్నశ్చరతే ధర్మం నోద్విగ్నశ్చరతే క్రియామ్
శిక్ష భయంతో మనసు నిశ్చలంగా మారుతుంది. అప్పుడు మనిషి ఆందోళన లేకుండా ధర్మాన్ని, పనులను ఆచరిస్తాడు.
రాజ్ఞా ప్రతిష్ఠితో ధర్మో ధర్మాత్స్వర్గః ప్రతిష్ఠితః। రాజ్ఞో యజ్ఞక్రియాః సర్వా యజ్ఞాద్దేవాః ప్రతిష్ఠితాః
రాజు ధర్మాన్ని స్థాపిస్తాడు, ఆ ధర్మం వల్ల స్వర్గం నిలుస్తుంది. రాజు చేసే యజ్ఞాలు అన్నీ స్థిరంగా ఉంటాయి, యజ్ఞాల వల్ల దేవతలు నిలబడతారు.
దేవాద్వృష్టిః ప్రవర్తేత వృష్టేరోషధయః స్మృతాః। ఓషధిభ్యో మనుష్యాణాం ధారయన్సతతం హితమ్
దేవతల వల్ల వర్షం కురుస్తుంది, వర్షంతో మొక్కలు పెరుగుతాయి. ఆ మొక్కల వల్ల మనుషులకు ఎల్లప్పుడూ మేలు కలుగుతుంది.
మనుష్యాణాం చ యో ధాతా రాజా రాజ్యకరః పునః। దశశ్రోత్రియసమో రాజా ఇత్యేవం మనురబ్రవీత్
ప్రజలను పోషించే రాజు, రాజ్యాన్ని నడిపే వాడు, మనువు చెప్పినట్టు పది పండిత బ్రాహ్మణులకు సమానంగా ఉంటాడు.
తేనేహ క్షుధితేనైత్య శ్రాన్తేన మృగలిప్సునా। అజానతా కృతం మన్యే వ్రతమేతదిదం మమ
కాబట్టి, ఆకలితో, అలసటతో, వేట కోసం తెలియక చేసిన ఈ పని నా వ్రతంగా జరిగిందని నేను భావిస్తున్నాను.
కస్మాదిదం త్వయా బాల్యాత్సహసా దుష్కృతం కృతమ్। న హ్యర్హతి నృపః శాపమస్మత్తః పుత్ర సర్వథా
నీవు చిన్నవాడివిగా, తొందరపడి ఈ తప్పు ఎందుకు చేసావు? రాజును మనం శపించడానికి ఎప్పుడూ అర్హత లేదు, కుమారా.