త్వాం చేచ్ఛ్రుత్వా తాత తథా చరన్త- మవభోత్స్యన్తే భారతానాం చరాశ్చ। అన్యాంశ్చరేథాస్తావతోఽబ్దాంస్తథాత్వం నిశ్చిత్య తత్ప్రతిజానీహి పార్థ
తనయా, భారతుల గూఢచారులు నీవు ఇలా ఉంటున్నావని వింటే, అదే సంవత్సరాలు మళ్లీ వేషధారణలో ఉండాలి. దీనిని బాగా ఆలోచించి, నీవు మాట ఇవ్వు, పార్థా.
చరైశ్చేన్నో విదితః కాలమేతం యుక్తో రాజన్మోహయిత్వా మదీయాన్। బ్రవీమి సత్యం కురుసంసదీహ తవైవ తా భారత పఞ్చ నద్యః
రాజా, ఈ కాలంలో మనం గూఢచారుల వల్ల కనిపిస్తే, నా జనాన్ని మోసం చేసిన తరువాత, ఇక్కడ కురు సభలో నేను నిజం చెబుతున్నాను. ఆ అయిదు నదులు నీకే చెందుతాయి, భారతా.
వయం చైతద్భారత సర్వ ఏవ త్వయా జితాః కాలమపాస్య భోగాన్। చరేమ ఇత్యాహ పురా స రాజా మధ్యే కురూణాం స మయోక్తస్తథేతి
భారతా, మేమంతా నీవు గెలిచావు. కాలాన్ని దాటి, సుఖాలను వదిలి, మేము తిరిగాం. అప్పుడే ఆ రాజు కురుల మధ్య ఇలా అన్నాడు. నేను కూడా అంగీకరించాను.
తత్ర ద్యూతమభవన్నో జఘన్యం యస్మిఞ్జితాః ప్రవ్రజితాశ్ సర్వే। ఇత్థం తు దేశాననుసంచరామో వనాని కృచ్ఛ్రాణి చ కృచ్ఛ్రరూపాః
అక్కడ జరిగిన జూదం మాకు చాలా నష్టం తెచ్చింది. అందులో మేము ఓడిపోయి, అంతా వనవాసానికి పంపబడ్డాం. అలా మేము దేశాలు, అడవులు తిరుగుతూ ఎన్నో కష్టాలు అనుభవిస్తున్నాం.
సుయోధనశ్చాపి న శాన్తిమిచ్ఛత్ భూయః స మన్యోర్వశమన్వగచ్ఛత్। ఉద్యోజయామాస కురూంశ్చ సర్వాన్ యేచాస్య కేచిద్వశమన్వగచ్ఛన్
సుయోధనుడు శాంతిని కోరలేదు. తన కోపాన్ని మరింత పెంచుకున్నాడు. అతడు అందరు కురువంశీయులను సమీకరించాడు. అతని ఆధీనంలో ఉన్నవారు అతడిని అనుసరించారు.
తాం సిద్ధిమాస్థాయ సతాం సకాశే కో నామ జహ్యాదిహ రాజ్యహేతోః। ఆర్యస్య మన్యే మరణాద్గరీయో యద్ధర్మముత్క్రమ్య మహీం ప్రశాసేత్
ధర్మమార్గంలో విజయాన్ని పొందినవాడు, రాజ్యానికి కోసం దానిని వదిలిపెట్టేవాడు ఎవరు? నాకు అనిపించేది, ఆర్యునికి ధర్మాన్ని విడిచి భూమిని పాలించడంకంటే మరణమే మేలని.
తదైవ చేద్వీరకర్మాకరిష్యో యదా ద్యూతే పరిఘం పర్యమృక్షః। బాహూ దిధక్షన్వారితః ఫల్గునేన కిం దుష్కృతంభీమ తదాఽభవిష్యత్
జూదంలో నీవు గదిని తాకినప్పుడు, అప్పుడు ధైర్యంగా పని చేసి ఉంటే, ఫల్గునుడు నిన్ను అడ్డుకోకపోయి, చేతులతో నిప్పులా మండిపోతూ నీవు ముందుకెళ్లినప్పుడు, భీముడు ఏ తప్పు చేసేవాడు?
ప్రాగేవ చైవం సమయక్రియాయాః కిం నాబ్రవీః పౌరుషమావిదానః। ప్రాప్తం తు కాలం త్వభిపద్యపశ్చాత్ కిం మామిదానీమతివేలమాత్థ
అప్పట్లో ఒప్పందం జరుగుతున్నప్పుడు నీ బలాన్ని ఎందుకు చెప్పలేదు? ఇప్పుడు కాలం గడిచాక, ముందుకు వచ్చి, ఎందుకు ఆలస్యంగా నాతో మాట్లాడుతున్నావు?
భూయోపి దుఃఖం మమ భీమసేన దూయే విషస్యేవ రసం హి పీత్వా। యద్యాజ్ఞసేనీం పరిక్లిశ్యమానాం సందృశ్య తత్క్షాన్తమితి స్మ భీమ
భీమసేనా, మళ్లీ నాకు గొప్ప బాధ కలుగుతోంది. విషాన్ని తాగినట్టు బాధపడుతున్నాను. యాజ్ఞసేనిని బాధపడుతూ చూసి, భీముడు 'ఇదే మంచిదని' సహించాడని తెలుసు.
న త్వద్య శక్యం భరతప్రవీర కృత్వా యదుక్తం కురువీరమధ్యే। కాలం ప్రతీక్షస్వ సుఖోదయాయ పాకం ఫలానామివ బీజవాపః
భారతులలో శ్రేష్ఠుడా, నీవు కురువీరుల మధ్య చెప్పింది ఇప్పుడు చేయడం సాధ్యం కాదు. సుఖం కలిగే సమయాన్ని ఎదురుచూడు. విత్తనాలు నాటినప్పుడు ఫలాలు పండేలా కాలాన్ని ఆగిపో.
యదా హి పూర్వం నికృతోనికృన్తే- ద్వైరం సపుష్పం సఫలం విదిత్వా। మహాగుణం హరతి హి పౌరుషేణ తదా వీరో జీవతి జీవలోకే
ముందుగా మోసపోయి, మళ్లీ మోసం చేసి, శత్రుత్వం పూర్తిగా పెరిగినప్పుడు, తన శౌర్యంతో గొప్ప ప్రతిష్ఠను పొందినవాడే నిజంగా ఈ లోకంలో జీవించేవాడు.
శ్రియం చ లోకే లభతే సమగ్రాం మన్యే చాస్మై శత్రవః సన్నమన్తే। మిత్రాణి చైనమతిరాగాద్భజన్తే దేవా ఇవేనద్రముపజీవన్తి చైనమ్
అతడు లోకంలో సంపూర్ణ ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతాడు. అతని శత్రువులు కూడా అతనికి వందనం చేస్తారని నేను నమ్ముతున్నాను. మిత్రులు లోతైన ప్రేమతో అతడిని సేవిస్తారు. ప్రజలు దేవతల్ని ఆశ్రయించినట్లు అతడిని ఆధారపడతారు.
మమ ప్రతిజ్ఞాం చ నిబోధ సత్యాం వృణే సత్యమమృతీజ్జీవితాచ్చ। రాజ్యం చ పుత్రాశ్చ యశో ధనం చ సర్వం న సత్యస్య కలాముపైతి
నా నిజమైన ప్రతిజ్ఞను విను. నేను అమృతాన్ని, ప్రాణాన్ని కంటే సత్యాన్నే ఎంచుకుంటాను. రాజ్యం, పిల్లలు, యశస్సు, ధనం — ఇవన్నీ సత్యానికి పదిలో ఒక భాగం కూడా కావు.
సన్ధిం కృత్వైవ కాలేన హ్యన్తకేన పతత్రిణా। అనన్తేనాప్రమేయేణ స్రోతసా సర్వహారిణా
కాలంతో, అంతమును తెచ్చే పక్షిరూపుడితో, అనంతమైన, కొలవలేని, అన్నిటినీ కొల్లగొనే ప్రవాహంతో శాంతిని కుదుర్చుకోవాలి.
ప్రత్యక్షం మన్యసే కాలం మర్త్యః సన్కాలబన్ధనః। ఫేనధర్మా మహారాజ ఫలధర్మా తథైవ చ
కాలానికి బంధించబడిన మనుష్యుడా, నీవు కాలాన్ని ప్రత్యక్షంగా ఉందని అనుకుంటావు. మహారాజా, నీవు నురుగు లాంటి వాడవు, ఫలంలాంటి వాడవు కూడా.
నిమేషాదపి కౌన్తేయ యస్యాయురపచీయతే। సూచ్యేవాఞ్జనచూర్ణాని కిమితి ప్రతిపాలయేత్
కుంతీ కుమారా, క్షణంలోనే మన ఆయుషు తగ్గిపోతుంది. సూదిపై కాజలు పొడి పడిపోవడం లాగా, ఎందుకు ఆలస్యం చేయాలి?
యో నూనమమితాయుః స్యాదథవాఽఽయుఃప్రమాణవిత్। స కాలం వై ప్రతీక్షేత సర్వప్రత్యక్షదర్శివాన్
ఎవరైనా అపారమైన ఆయుష్షు కలవాడు గానీ, లేక ఆయుష్షు ఎంత ఉందో తెలిసినవాడు గానీ, అన్నీ ప్రత్యక్షంగా చూసేవాడు, అతడు కాలాన్ని ఎదురుచూడాలి.
ప్రతీక్ష్యమాణః కాలో నః సమా రాజంస్త్రయోదశ। ఆయుషోపచయం కృత్వా మరణాయోపనేష్యతి
మనము కాలాన్ని ఎదురుచూస్తూ ఉండగా, రాజా, పదమూడు సంవత్సరాలు గడుస్తాయి; ఆయుష్షు పెరిగినట్టు అనిపించినా, చివరికి మరణం మన దగ్గరకు వస్తుంది.
శరీరిణాం హి మరణం శరీరే నిత్యమాశ్రితమ్। ప్రాగేవ మరణాత్తస్మాద్రాజ్యాయైవ ఘటామహే
ప్రాణులు శరీరంలో ఉన్నంత కాలం మరణం ఎప్పుడూ దాగి ఉంటుంది. అందుకే మరణం రాకముందే మనం రాజ్యాన్ని పొందడానికి ప్రయత్నిద్దాం.
యో న యాతి ప్రసంఖ్యానమస్పష్టో భూమివర్ధనః। అయాతయిత్వా వైరాణి సోఽవసీదతి గౌరివ
ఎవడైనా తన శత్రుత్వాలను తీర్చుకోకుండా, స్పష్టంగా ఆలోచించకుండా, భూమిని పెంచుకుంటూ పోతే, ఆవు లాగ దిగజారిపోతాడు.
యో న యాతయతే వైరమల్పసత్వోద్యమః పుమాన్। అఫలం జన్మ తస్యాహం మన్యే దుర్జాతజీవినః
ఎవడైనా శత్రుత్వాన్ని తీర్చుకోకుండా, తక్కువ బలంతో, తక్కువ శ్రమతో ఉంటే, అతని జన్మం వృథా, దురదృష్టంతో జీవిస్తున్నాడని నేను భావిస్తున్నాను.
హైరణ్యౌ భవతో బాహూ శ్రుతిర్భవతి పార్థివీ। హత్వా ద్విషన్తం సంగ్రామే భుఙ్క్ష్వ బాహుజితం వసు
నీ చేతులు బంగారు వంటివి, నీ పేరు భూమంతా వ్యాపించింది; యుద్ధంలో శత్రువును సంహరించి, నీ బలంతో సంపాదించిన ధనాన్ని ఆనందంగా అనుభవించు.
హత్వా వై పురుషో రాజన్నికర్తారమరిందమ్। అహ్నాయ నరకం గచ్ఛేత్స్వర్గేణాస్య స సంమితః
రాజును, శత్రువును, దుర్మార్గుణ్ని సంహరించినవాడు, ఓ శత్రునాశకా, నరకానికి పోడు, స్వర్గానికి సమానంగా భావించబడతాడు.
అమర్షజో హి సంతాపః పావకాద్దీప్తిమత్తరః। యేనాహమభిసంతప్తో న నక్తం న దివా శయే
కోపంతో పుట్టే బాధ అగ్నికన్నా ఎక్కువగా మండుతుంది; ఆ బాధ వల్ల నేను రాత్రింబవళ్లు నిద్రపోకుండా బాధపడుతున్నాను.
అయం చ పార్థో బీభత్సుర్వరిష్ఠో జ్యావికర్షణే। ఆస్తే పరమసంతప్తో నూనం సింహ ఇవాశయే
ఈ అర్జునుడు, గొప్ప విలువిద్వాంసుడు, గాఢమైన బాధతో, సింహంలా తన గుహలో కూర్చుని ఉన్నాడు.
యోఽయమేకో నుదేత్సర్వాంల్లోకే రాజన్ధనుర్భృతః। సోయమాత్మజమూష్మాణం గ్రహాహస్తీవ యచ్ఛతి
రాజా, ఈయన ఒక్కడే లోకంలోని అందరు విలువిద్వాంసులను తరిమికొట్టగలడు; అయినా తన కుమారుణ్ని, ఏనుగు పాగలవాడు పట్టుకున్నట్టు, అదుపులో ఉంచుతున్నాడు.
నకులః సహదేవశ్చ వృద్ధా మాతా చ వీరసూః। తవైవ ప్రియమిచ్ఛన్త ఆసతే జడమూకవత్
నకులుడు, సహదేవుడు, వృద్ధురాలు అయిన వీరులను కనిన తల్లి, నీ మేలు కోరి, మౌనంగా, జడుల్లా కూర్చున్నారు.
సర్వే తేఽప్రియమిచ్ఛన్తి బాన్ధవాః సహ సృఞ్జయైః। అహమేకశ్చ సంతప్తో మాతా చ ప్రతిబిన్ధ్యతః
నీ బంధువులందరూ, శృంజయులతో కలిసి, నీకు ఇష్టంకాని దానికే ఆశపడుతున్నారు; నేను ఒక్కడినే బాధపడుతున్నాను, తల్లీ కూడా, ప్రతిబంధకుని కుమారుడా.
ప్రియమేవ తు సర్వేషాం యద్బ్రవీమ్యుత కించన। సర్వే హి వ్యసనం ప్రాప్తాః సర్వే యుద్ధాభినన్దినః
నేను చెప్పేది అందరికీ ఇష్టమైనదే; ఎందుకంటే అందరూ దురదృష్టాన్ని ఎదుర్కొన్నారు, అందరూ యుద్ధాన్ని కోరుకుంటున్నారు.
నాతః పాపీయసీ కాచిదాపద్రాజన్భవిష్యతి। యన్నో నీచైరల్పబలై రాజ్యమాచ్ఛిద్య భుజ్యతే
రాజా, దీనికంటే చెడ్డ దురదృష్టం ఇంకేదీ లేదు; ఎందుకంటే మన రాజ్యాన్ని నీచులు, బలహీనులు ఆక్రమించి ఆనందిస్తున్నారు.