భ్రాతర పూర్వజాతాశ్చ సుసమృద్ధాశ్చ సర్వశః। నికృత్యా నిర్జితా దేవైరసురాః పాణ్డవర్షభ
ఓ పాండవర్షభా! అన్నదమ్ములు ఎంత సుఖంగా ఉన్నా, దేవతలు మోసంతో వారిని ఓడించారు.
ఏవం బలవతః సర్వమితి బుద్ధ్వా మహీపతే। జహి శత్రూన్మహాబాహో పరాం నికృతిమాస్థితాన్
ఓ మహారాజా! శక్తివంతుడికి అన్నీ సాధ్యమని తెలుసుకొని, ఓ మహాబాహువా! మోసం ఆశ్రయించిన నీ శత్రువులను సంహరించు.
న హ్యర్జునసమః కశ్చిద్యుధి యోద్ధా ధనుర్ధరః। భవితా వా పుమాన్కశ్చిన్మత్సమో వా గదాధరః
పోరులో అర్జునునికి సమానంగా ధనుర్విద్యలో ఎవరూ లేరు. అలాగే, గదాయుద్ధంలో నాకంటే సమానంగా ఉండగలవాడు కూడా ఎవ్వరూ ఉండడు.
సత్వేన కురుతే యుద్ధం రాజన్సుబలవానపి। న ప్రమాణేన నోత్సాహాత్సత్వస్థో భవ పాణ్డవ
ఓ రాజా! ఎంత బలమైనవాడైనా, యుద్ధం చేయడంలో ధైర్యమే ప్రధానంగా ఉంటుంది. కేవలం శక్తి లేదా ఉత్సాహంతో కాదు. పాండవుడా! నీవు ధైర్యంగా నిలబడాలి.
సత్వం హి మూలమర్థస్ యవితథం యదతోఽన్యథా। న తు ప్రసక్తం భవతి వృక్షచ్ఛాయేన హైమనీ
ధైర్యమే విజయానికి మూలం. అది లేకపోతే, ఇంకేమీ ఉపయోగపడదు. వృక్షం నీడ వల్ల శీతాకాలం రాకపోవడం లాంటిది ఇది.
అర్థత్యాగోఽపి కార్యః స్యాదర్థం శ్రేయాంసమిచ్ఛతా। బీజౌపమ్యన కౌన్తేయ మా తే భూదత్ర సంశయః
ఎవరైనా ఎక్కువ మేలుకోసం ఆశిస్తే, అవసరమైతే ధనం త్యాగం చేయడం కూడా మంచిదే. కౌంతేయా! ఇందులో నీకు ఎలాంటి సందేహం ఉండకూడదు. ఇది విత్తనం ఉదాహరణలా.
అర్థేన తు సమోఽనర్థో యత్ర లబ్ధో మహోదయః। న తత్ర విపణః కార్యః ఖరకణ్డూయనం హి తత్
ధనం, దురదృష్టం రెండూ సమంగా ఉండే చోట, పెద్ద లాభం దక్కినప్పుడు, అక్కడ ఎలాంటి లావాదేవీలు చేయకూడదు. అది గాయాన్ని గోకడం లాంటిది.
ఏవమేవ మనుష్యేన్ద్ర ధర్మం త్యక్త్వాఽల్పకం నరః। బృహన్తం ధర్మమాప్నోతి స బుద్ధ ఇతి నిశ్చితమ్
అలాగే, ఓ మహానుభావుడా! చిన్న ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టి, పెద్ద ధర్మాన్ని పొందినవాడు నిజంగా జ్ఞానిగా చెప్పవచ్చు. ఇది నిస్సందేహంగా నిజమే.
అమిత్రం మిత్రసంపన్నం మిత్రైర్భిన్దన్తి పణ్డితః
శత్రువు స్నేహితులతో కలిసి ఉన్నా, తెలివిగలవారు తమ స్నేహితుల సహాయంతో ఆ శత్రువును ఓడిస్తారు.
సత్వేన కురుతే యుద్ధం రాజన్సుబలవానపి। నోద్యమేన న హోత్రాభిః సర్వాః స్వీకురుతే ప్రజాః
ఓ రాజా! ఎంత బలమైనవాడైనా, యుద్ధంలో ధైర్యంతోనే పోరాడతాడు. కేవలం ప్రయత్నంతో లేదా యాగాలతో ప్రజలందరినీ గెలుచుకోలేడు.
సర్వథా సంహతైరేవ దుర్బలైర్బలవానపి। అమిత్రః శక్యతే హన్తుం మధుహా భ్రమరైరివ
ఎలా అంటే, బలహీనులు ఐక్యంగా ఉండి, ఎంత బలమైన శత్రువునైనా సంహరించగలరు. మధును చంపినవాడిని తేనెటీగలు చుట్టుముట్టి చంపినట్లు.
యథా రాజన్ప్రజాః సర్వాః సూర్యః పాతి గభస్తిభిః। హన్తి చైవ తథైవ త్వం సదృశః సవితుర్భవ
ఓ రాజా! సూర్యుడు తన కిరణాలతో సమస్త ప్రజలను రక్షించడమే కాకుండా, నాశనం కూడా చేస్తాడు. నీవు కూడా సూర్యునిలా ఉండాలి.
ఏతచ్చాపి తపో పాజన్పురాణమితి నః శ్రుతమ్। విధినా పాలనం భూమేర్యత్కృతం నః పితామహైః
ఇదే పురాతన తపస్సు అని మేము విన్నాము. మా పితామహులు నియమప్రకారం భూమిని రక్షించడాన్ని తపస్సుగా చేశారు.
న తథా తపసా రాజఁల్లోకాన్ప్రాప్నోతి క్షత్రియః। యథా సృష్టేన యుద్ధేన విజయేనేతరేణ వా
ఓ రాజా! క్షత్రియుడు తపస్సుతో అంతగా లోకాలను పొందడు. విధిగా యుద్ధం చేయడం లేదా విజయాన్ని సాధించడం ద్వారా ఎక్కువగా పొందుతాడు.
అపేయాత్కిల భా సూర్యాల్లక్ష్మీశ్చన్ద్రమసస్తథా। ఇతిలోకో వ్యవసితో దృష్ట్వేమాం భవతోవ్యథామ్
సూర్యుని నుండి కాంతి, చంద్రుని నుండి అందం ఎలా పోతాయో, నీ ఈ బాధను చూసి లోకమంతా అదే భావిస్తోంది.
భవతశ్చ ప్రశంసాభిర్నిన్దాభిరితరస్య చ। కథయన్త్యః పరిషదః పృథగ్రాజన్సమాగతాః
ఓ రాజా! సభలో చేరినవారు నిన్ను ప్రశంసిస్తూ, మరొకరిని నిందిస్తూ వేరుగా మాట్లాడుతున్నారు.
ఇదమభ్యధికం రాజన్బ్రాహ్మణాః కురవశ్చ తే। సమేతాః కథయన్తీహ ముదితాః సత్యసన్ధతామ్
ఓ రాజా! బ్రాహ్మణులు, నీ కురు వంశస్థులు ఇక్కడ కూడి, నీ సత్యనిష్ఠను ఆనందంగా ప్రశంసిస్తున్నారు.
యన్న మోహాన్న కార్పణ్యాన్న లోభాన్న భయాదపి। అనృతం కించిదుక్తం తే న కామాన్నార్థకారణాత్
నీవు ఎప్పుడూ మాయ వల్ల, బలహీనత వల్ల, లోభం వల్ల, భయం వల్ల, కోరిక వల్ల, లాభం కోసం ఎప్పుడూ అబద్ధం చెప్పలేదు.
యదేనః కురుతే కించిద్రాజా భూమిమవాప్నువన్। సర్వం తన్నుదతే పశ్చాద్యజ్ఞైర్విపులదక్షిణైః
ఓ రాజా! భూమిని జయించే క్రమంలో రాజు ఏదైనా తప్పు చేసినా, తరువాత విస్తృతమైన యజ్ఞాలు చేసి, పెద్ద దానాలు ఇచ్చి ఆ పాపాన్ని పోగొంటాడు.
బ్రాహ్మణేభ్యో దదద్గ్రామాన్గాశ్చ రాజన్సహస్రశః। ముచ్యతే వీర పాపేభ్యస్తమోభ్య ఇవ చన్ద్రమాః
ఓ వీరుడా! బ్రాహ్మణులకు గ్రామాలు, పశువులను వేల సంఖ్యలో దానం చేస్తే, చంద్రుడు చీకటిని విడిచిపెట్టినట్లు, రాజు పాపాలనుండి విముక్తి పొందుతాడు.
పౌరజానపదాః సర్వే ప్రాయశః కురునన్దన। సవృద్ధబాలాః సహితాః శంసన్తి త్వాం యుధిష్ఠిర
ఓ కురు వంశజుడా, యుదిష్ఠిరా! పట్టణ ప్రజలు, గ్రామస్థులు, పెద్దలు, పిల్లలు అందరూ కలిసి నిన్ను గురించి మాట్లాడుతున్నారు.
శ్వదృతౌ క్షీరమాసక్తం బ్రహ్మ వా వృషలే యథా। సత్యం స్తేనే బలం నార్యాం రాజ్యం దుర్యోధనే తథా
పిల్లి తాగిన పాలలా, నీచుని చేత బ్రహ్మవిద్య అపవిత్రమయ్యినట్లే, దొంగలో సత్యం, స్త్రీలో బలము, దుర్యోధనుని చేత రాజ్యం కూడా అప్రయోజనమే.
ఇతిలోకే నిర్వచనం పురశ్చరతి భారత। అపి చైతాః స్త్రియో బాలాః స్వాధ్యాయమధికుర్వతే
ఇలా ఈ మాట ప్రజల్లో విస్తరిస్తోంది, ఓ భారతా! ఇప్పుడు ఆడపిల్లలు, చిన్నపిల్లలు కూడా దీన్ని పఠిస్తున్నారు.
ఇమామవస్థాం చ గతే సహాస్మాభిరరిందమ్। హన్త నష్టాః స్మ సర్వే వై భవతోపద్రవే సతి
ఈ స్థితికి మనమంతా చేరినప్పుడు, ఓ శత్రువులను జయించినవాడా, నీవు కష్టంలో పడితే మనమందరం నాశనమైపోతాము.
స భవాన్రథమాస్థాయ సర్వోపకరణాన్వితమ్। త్వరమాణోఽభినిర్యాతు విప్రేభ్యోఽర్థవిభావకః
కాబట్టి, నీ రథంపై ఎక్కి, అన్ని ఆయుధాలతో సిద్ధమై, త్వరగా బయలుదేరి బ్రాహ్మణులకు ధనం పంచు.
వాచయిత్వా ద్విజశ్రేష్ఠానద్యైవ గజసాహ్వయమ్। అస్త్రవిద్భిః పరివృతోభ్రాతృభిర్దృఢధన్విభిః
ఈరోజే గొప్ప బ్రాహ్మణులను ఏనుగు ప్రాంగణానికి పిలిపించి, అస్త్రవిద్యలో నిపుణులైన నీ సోదరులతో చుట్టుముట్టి ఉండి,
ఆశీవిషసమైర్వీరైర్మరుద్భిరివ వృత్రహా। అమిత్రాంస్తేజసా మృద్గన్నసురానివ వృత్రహా। శ్రియమాదత్స్వ కౌన్తేయ ధార్తరాష్ట్రాన్మహాబల
విషసర్పాలవంటి వీరులతో, మరుత్ గణాలతో కూడిన ఇంద్రుడిలా, నీ తేజంతో శత్రువులను జయించి, కుంతీ కుమారుడా, ధృతరాష్ట్రుని బలవంతుల నుండి ఐశ్వర్యాన్ని పొందు.
న హి గాణ్డీవముక్తానాం శరాణాం గార్ధ్రవాససామ్। స్పర్శమాశీవిషాభానాం మర్త్యః కశ్చన సంసహేత్
గాండీవ ధనుస్సు నుండి విడిచిన, గద్దరిప్పు పక్షాలతో కూడిన, విషసర్పాలవంటి బాణాల స్పర్శను ఎవ్వరూ తట్టుకోలేరు.
న స వీరో న మాతఙ్గో న చ సోఽశ్వోస్తి భారత। యః సహేత గదావేగం మమ క్రుద్ధస్య సంయుగే
ఓ భారతా! యుద్ధంలో నేను కోపంతో గదను ఊపినప్పుడు, దాని వేగాన్ని ఎవరూ, ఎంత వీరుడైనా, ఏనుగైనా, గుర్రైనా తట్టుకోలేరు.
సృఞ్జయైః సహకైకేయైర్వృష్ణీనాం వృషభేణ చ। కథంస్విద్యుధి కౌన్తేయ న రాజ్యం ప్రాప్నుయామహే
శృంజయులు, కైకేయులు, వృష్ణివంశాధిపతితో కలసి, కుంతీ కుమారుడా, యుద్ధంలో మనం రాజ్యాన్ని పొందకపోవడం ఎలా సాధ్యం?