పరిక్షితో నరేన్ద్రస్య విద్ధో యన్నష్టవాన్మృగః। దూరం చాపహృతస్తేన మృగేణ స మహీపతిః
పరిక్షిత్ రాజు బాణంతో గాయపడ్డ జింక పారిపోయింది. ఆ జింక అతని విల్లును దూరంగా తీసుకెళ్లింది. అలా ఆ రాజు జింక వెంబడి వెళ్లాడు.
పరిశ్రాన్తః పిపాసార్త ఆససాద మునిం వనే। గవాం ప్రచారేష్వాసీనం వత్సానాం ముఖనిఃసృతమ్
బాగా అలసిపోయి, దాహంతో బాధపడుతూ, పరిక్షిత్ అడవిలో ఉన్న ఒక మునిని చూశాడు. ఆ ముని ఆవులు మేత మేస్తూ, దూడలు తల్లిపాల్ని పీలుస్తూ ఉన్న చోట కూర్చుని ఉన్నాడు.
భూయిష్ఠముపయుఞ్జానం ఫేనమాపిబతాం పయః। తమభిద్రుత్య వేగేన స రాజా సంశితవ్రతమ్
ఆ ముని ఎక్కువగా పాలపై ఏర్పడిన నురుగు తాగుతూ ఉండగా, పరిక్షిత్ రాజు వేగంగా అతని దగ్గరకు పరుగెత్తాడు.
అపృచ్ఛద్ధనురుద్యమ్య తం మునిం క్షుచ్ఛ్రమాన్వితః। భోభో బ్రహ్మన్నహం రాజా పరీక్షిదభిమన్యుజః
విల్లు ఎత్తిపట్టి, ఆకలి మరియు అలసటతో బాధపడుతూ, పరిక్షిత్ ఆ మునిని అడిగాడు: 'ఓ బ్రాహ్మణా! నేను అభిమన్యుని కుమారుడు పరిక్షిత్ రాజును.'
మయా విద్ధో మృగో నష్టః కచ్చిత్తం దృష్టవానసి। స మునిస్తం తు నోవాచ కించిన్మౌనవ్రతే స్థితః
'నేను గాయపరిచిన జింక పారిపోయింది. నువ్వు దాన్ని చూశావా?' అని అడిగాడు. కానీ ముని మౌనవ్రతంలో ఉండి, ఏమీ సమాధానం చెప్పలేదు.
తస్య స్కన్ధే మృతం సర్పం క్రుద్ధో రాజా సమాసజత్। సముత్క్షిప్య ధనుష్కోట్యా స చైనం సముపైక్షత
కోపంతో రాజు తన విల్లుతో ఒక మృత సర్పాన్ని ఎత్తి, ఆ ముని భుజంపై వేసాడు. అప్పుడు అతన్ని చూస్తూ నిలబడ్డాడు.
న స కించిదువాచైనం శుభం వా యది వాఽశుభమ్। స రాజా క్రోధముత్సృజ్య వ్యథితస్తం తథాగతమ్। దృష్ట్వా జగామ నగరమృషిస్త్వాసీత్తథైవ సః
ఆ ముని అతనికి శుభమో, అశుభమో ఏమీ చెప్పలేదు. రాజు కోపాన్ని వదిలి, జరిగినదానికి బాధపడి నగరానికి వెళ్లిపోయాడు. ముని మాత్రం అలాగే కూర్చుని ఉన్నాడు.
న హి తం రాజశార్దూలం క్షమాశీలో మహామునిః। స్వధర్మనిరతం భూపం సమాక్షిప్తోఽప్యధర్షయత్
ఆ మహాముని సహనంతో ఉండి, తన ధర్మంలో నిమగ్నమైన పరిక్షిత్ వంటి సింహస్వరూప రాజును, అవమానించబడినా, ఎటువంటి ప్రతీకారం చేయలేదు.
న హి తం రాజశార్దూలస్తథా ధర్మపరాయణమ్। జానాతి భరతశ్రేష్ఠస్తత ఏనమధర్షయత్
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, రాజులలో సింహుడైన వాడు, అతను ధర్మానికి ఎంత నిబద్ధుడో గుర్తించలేకపోయాడు. అందుకే అతన్ని అవమానించాడు.
తరుణస్తస్య పుత్రోఽభూత్తిగ్మతేజా మహాతపాః। శృఙ్గీ నామ మహాక్రోధో దుష్పసాదోమహావ్రతః
ఆ మునికి ఒక యువకుడు, ఉగ్రమైన తేజస్సుతో, గొప్ప తపస్సుతో ఉన్న కుమారుడు ఉండేవాడు. అతని పేరు శృంగీ. అతడు మహా కోపంతో, దగ్గరగా రావడానికి కూడా భయంకరుడై, కఠిన వ్రతాలు పాటించేవాడు.
స దేవం పరమాసీనం సర్వభూతహితే రతమ్। బ్రహ్మాణముపతస్థే వై కాలే కాలే సుంసయతః
అతడు, సమస్త ప్రాణుల మేలుకోసం కూర్చున్న పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మను, అనేకసార్లు, అనుగ్రహం కోసం చేరేవాడు.
సతేన సమనుజ్ఞాతో బ్రహ్మణా గృహమేయివాన్। సఖ్యోక్తః క్రీడమానేన స తత్ర హసతా కిల
బ్రహ్మ అనుమతి ఇచ్చిన తరువాత, అతడు ఇంటికి తిరిగి వచ్చాడు. అక్కడ తన స్నేహితుడు ఆడుకుంటూ నవ్వుతూ చెప్పిన మాటను అనుసరించాడు.
సంరమ్భాత్కోపనోఽతీవ విషకల్పో మునేః సుతః। ఉద్దిశ్య పితరం తస్య యచ్ఛ్రుత్వా రోషమాహరత్। ఋషిపుత్రేణ నర్మార్థే కృశేన ద్విజసత్తమ
మునిపుత్రుడైన కృష్ణుడు తన తండ్రి గురించి సరదాగా చెప్పిన మాట విని, మునిపుత్రుడు శృంగీ, తీవ్రమైన కోపంతో, మనసులో విషంతో, మరింత ఆగ్రహంతో నిండిపోయాడు.
తేజస్వినస్తవ పితా తథైవ చ తపస్వినః। శవం స్కన్ధేన వహతి మా శృఙ్గిన్గర్వితో భవ
నీ తండ్రి ఎంత శక్తివంతుడో, ఎంత తపస్సు చేసేవాడో చూడు. అయినా, అతడు భుజంపై శవాన్ని మోస్తున్నాడు. శృంగీ, నీకు గర్వం అవసరం లేదు.
వ్యాహరత్స్వృషిపుత్రేషు మా స్మ కించిద్వచో వద। అస్మద్విధేషు సిద్ధేషు బ్రహ్మవిత్సు తపస్విషు
మునిపుత్రుల మధ్య, మాకు సమానంగా ఉన్న, బ్రహ్మజ్ఞానం కలిగి తపస్సు చేసే వారిలో, ఏ మాటైనా అనవద్దు.
క్వ తే పురుషమానిత్వం క్వ తే వాచస్తథావిధాః। దర్పజాః పితరం ద్రష్టా యస్త్వం శవధరం తథా
నీ పురుషత్వం ఎక్కడ? నీ అహంకారపు మాటలు ఎక్కడ? నీ తండ్రి శవాన్ని మోస్తున్నాడని చూస్తూ, నీవు గర్వపడటం ఏమిటి?
పిత్రా చ తవ తత్కర్మ నానురూపమివాత్మనః। కృతం మునిజనశ్రేష్ఠ యేనాహం భృశదుఃఖితః
నీ తండ్రి చేసిన పని అతనికి తగినది కాదు, ఓ మునిశ్రేష్ఠా. ఆ పని వల్ల నేను చాలా బాధపడ్డాను.
ఏవముక్తః స తేజస్వీ శృఙ్గీ కోపసమన్వితః। మృతధారం గురుం శ్రుత్వా పర్యతప్యత మన్యునా
ఇలా అనబడిన శృంగీ, తేజస్సుతో కూడి, కోపంతో నిండిపోయి, తన గురువు అయిన తండ్రి శవాన్ని మోస్తున్నాడని విని, ఆగ్రహంతో మంటపట్టిపోయాడు.
స త కృశమక్షిప్రేక్ష్య సూనృతాం వాచముత్సృజన్। అపృచ్ఛత్తం కథం తాతః `సర్వభూతహితే రతః
అతడు కృష్ణుని చూచి, నిజమైన మాటలు పలికాడు. 'తండ్రి, సమస్త ప్రాణుల మేలుకోసం ఉన్నవాడు ఎలా ఇలా అయ్యాడు?' అని అడిగాడు.
అనన్యచేతాః సతతం విష్ణుం దవేమతోషయత్। వన్యాన్నభోజీ సతతం మునిర్మౌనవ్రతే స్థితః। ఏవంభూతః స తేజస్వీ' స మేఽద్య మృతధారకః
సదా ఏకాగ్రతతో విష్ణువును తపస్సుతో సంతుష్టిపరిచిన ముని, ఎప్పుడూ అడవి ఆహారం తిని, మౌనవ్రతంలో ఉండేవాడు. అలాంటి తేజోమయుడు నేడు శవాన్ని మోస్తున్నాడు.
రాజ్ఞా పరిక్షితా తాత మృగయాం పరిధావతా। అవసక్తః పితుస్తేఽద్య మృతః స్కన్ధే భుజఙ్గమః
తండ్రి, నేడు నీ తండ్రి భుజంపై పాము ఉండగా, రాజు పరిచిత్ వేటలో తిరుగుతూ పెట్టిన కారణంగా, మృతుడయ్యాడు.
కిం మే పిత్రా కృతం తస్య రాజ్ఞోఽనిష్టం దురాత్మనః। బ్రూహి తత్కృశ తత్త్వేన పశ్య మే తపసో బలమ్
ఆ దుష్ట రాజుకు నా తండ్రి ఏ అపకారం చేశాడు? నిజంగా చెప్పు కృష్ణా. నా తపస్సు శక్తిని చూడు.
స రాజా మృగయాం యాతః పరిక్షిదభిమన్యుజః। ససార మృగమేకాకీ విద్ధ్వా బాణేన శీఘ్రగమ్
అభిమన్యుపుత్రుడైన రాజు పరిచిత్ వేటకు వెళ్లాడు. అతడు ఒంటరిగా ఒక జింకను బాణంతో గాయపరిచి వెంటాడాడు.
న చాపశ్యన్మృగం రాజా చరంస్తస్మిన్మహావనే। పితరం తే స దృష్ట్వైవ పప్రచ్ఛానభిభాషిణమ్
ఆ మహావనంలో తిరుగుతూ రాజు ఆ జింకను కనుగొనలేకపోయాడు. నీ తండ్రిని చూసి, అతడు ప్రశ్నించాడు. కానీ ఆయన సమాధానం ఇవ్వలేదు.
తం స్థాణుభూతం తిష్ఠన్తం క్షుత్పిపాసాశ్రమాతురః। పునఃపునర్మృగం నష్టం ప్రపచ్ఛ పితరం తవ
ఆ రాజు ఆకలి, దాహంతో బాధపడుతూ, కదలకుండా నిలబడి ఉన్న నీ తండ్రిని, ఆ పోయిన జింక గురించి మళ్లీ మళ్లీ అడిగాడు.
స చ మౌనవ్రతోపేతో నైవ తం ప్రత్యభాషత। తస్య రాజా ధనుష్కోట్యా సర్పం స్కన్ధే సమాసజత్
కానీ నీ తండ్రి మౌనవ్రతంలో ఉండి, రాజుకు ఏమీ చెప్పలేదు. అందుకే రాజు తన విల్లుతో ఒక పామును ఆయన భుజంపై వేసాడు.
శృఙ్గింస్తవ పితా సోఽపి తథైవాస్తే యతవ్రతః। సోఽపి రాజా స్వనగరం ప్రస్థితో గజసాహ్వయమ్
నీ తండ్రి శృంగి కూడా అక్కడే తన వ్రతాన్ని పాటిస్తూ ఉన్నాడు. ఆ రాజు కూడా తన నగరం అయిన హస్తినాపురానికి బయలుదేరాడు.
శ్రుత్వైవమృషిపుత్రస్తు శవం స్కన్ధే ప్రతిష్ఠితమ్। కోపసంరక్తనయనః ప్రజ్వలన్నివ మన్యునా
ఇలా విన్న ఋషిపుత్రుడు, భుజంపై మృత సర్పాన్ని పెట్టుకుని, కోపంతో కళ్లెర్రగా, ఆగ్రహంలో మండుతున్నట్లు కనిపించాడు.
ఆవిష్టః స హి కోపేన శశాప నృపతిం తదా। వార్యుపస్పృశ్య తేజస్వీ క్రోధవేగబలాత్కృతః
అతడు కోపంతో మునిగిపోయి, నీటితో శుద్ధి చేసుకుని, ఆగ్రహశక్తికి లోనై రాజును శపించాడు.
యోఽసౌ వృద్ధస్య తాతస్య తథా కృచ్ఛ్రగతస్య హ। స్కన్ధే మృతం సమాస్రాక్షీత్పన్నగం రాజకిల్విషీ
ఆ పాపి రాజు, నా వృద్ధ తండ్రి కష్టంలో ఉన్నప్పుడు, అతని భుజంపై మృత సర్పాన్ని వేసినవాడు—