తస్య రూపం ప్రపతతః పితుర్మమ నరాధిప। యయాతేః క్షీణపుణ్యస్య స్వర్గాదివ భహీతలమ్
నరాధిపా, నా తండ్రి పడిపోతున్న రూపం, పుణ్యం తగ్గిన యయాతి స్వర్గం నుండి భూమికి పడిపోతున్నట్టు కనిపించింది.
విశీర్ణమలినోష్ణీపప్రకీర్ణామ్బరమూర్ధజః। ప్రపతన్దృశ్యతే హ స్మ క్షీణపుణ్య ఇవ గ్రహః
వస్త్రాలు చించుకుపోయి, మురికిగా, జుట్టు చెలరేగి, పడిపోతున్న నా తండ్రి, పుణ్యం తగ్గిన గ్రహం లాగా కనిపించాడు.
తతః శార్ఙ్గం ధనుఃశ్రేష్ఠం కరాత్ప్రపతితం మమ। మోహాపన్నశ్చ కౌన్తేయ రథోపస్థ ఉపావిశమ్
కుంతీ కుమారుడా, అప్పుడు నా చేతిలోని ఉత్తమమైన శారంగ ధనుస్సు జారిపడింది. మోహంతో నేను రథంలో కూర్చున్నాను.
తతో హాహాకృతం సర్వం సైన్యం మే గతచేతనమ్। మాం దృష్ట్వా రథనీడస్థం గతాసుమివ భారత
ఆ సమయంలో నా సైన్యం అంతా 'అయ్యో!' అని అరవడం మొదలుపెట్టి, నన్ను రథంలో కూర్చున్నట్టుగా చూసి, ప్రాణం లేని వాడిలా అయిపోయింది.
ప్రసార్య బాహూ పతతః ప్రసార్య చరణావపి। రూపం పితుర్మే విబభౌ శకునే- పతతో యథా
పతనమవుతూ చేతులు, కాళ్లు చాచి పడిపోతున్న నా తండ్రి రూపం, ఆకాశంలో నుంచి పక్షి పడిపోతున్నట్టు ప్రకాశించింది.
తం పతన్తం మహాబాహో శూలపట్టసపాణయః। అభిఘ్నన్తో భృశం వీర మమ చోతోహ్యకమ్పయన్
బలవంతుడా, ఆయన పడిపోతుంటే, కత్తులు, కటారులు పట్టుకున్న యోధులు ఆయనను బలంగా కొట్టారు. వారి అరుపులతో నన్ను కూడా భయపెట్టారు.
తతో ముహూర్తాత్ప్రతిలభ్య సంజ్ఞా- మహం తదా వీర మహావిమర్దే। న తత్రసౌమం న రిపుం చ సాల్వం పశ్యామి వృద్ధం పితరం న చాపి
అంతటి ఘోరమైన యుద్ధంలో కొంతసేపటి తర్వాత, నాకు మళ్లీ జ్ఞానం వచ్చింది. అప్పుడు అక్కడ సౌభను, శత్రువైన శాల్వుడిని, నా వృద్ధ తండ్రిని ఎవరినీ చూడలేకపోయాను.
తతో మమాసీన్మనసి మాయేయమితి నిశ్చితమ్। ప్రబుద్ధోస్మి తతో భూయః శతశో వాఽకిరం శరాన్
అప్పుడు ఇది మాయ అని నా మనసులో స్పష్టంగా తెలిసింది. మళ్లీ జాగ్రత్తగా లేచి, వందలాది బాణాలను వర్షించాను.
తతోఽహం భరతశ్రేష్ఠ ప్రగృహ్యరుచిరం ధనుః। శరైరపాతయం సౌభాచ్ఛిరాంసి విబుధద్విషామ్
భరతశ్రేష్ఠుడా, ఆ తర్వాత నేను అందమైన నా ధనుస్సు పట్టుకుని, బాణాలతో సౌభ శత్రువుల తలలను కూల్చాను.
శరాంశ్చాశీవిషాకారానూర్ధ్వగాంస్తిగ్మతేజసః। ప్రైషయం సాల్వరాజాయ శార్ఙ్గముక్తాన్సువాససః
పాము ఆకారంలో, ముదురు తేజస్సుతో పైకి ఎగిరే బాణాలను, శారంగం నుండి, చక్కటి వస్త్రాలు ధరించినవిగా, శాల్వ రాజుపై వదిలాను.
తతో నాదృశ్యత తదా సౌభం కురుకులోద్వహ। అన్తర్హితం మాయయాఽభూత్తతోఽహం విస్మితోఽభవమ్
కురువంశోద్ధారకా, ఆ తర్వాత సౌభ కనబడలేదు. అది మాయతో అంతర్ధానం అయింది. నేను ఆశ్చర్యపోయాను.
అథ దానవసఙ్ఘాస్తే వికృతాననమూర్ధజాః। ఉదక్రోశన్మహారాజ ధిష్ఠితే మయి భారత
రాజా, ఆ సమయంలో భయంకరమైన ముఖాలు, జుట్టుతో ఉన్న దానవ గుంపులు, నేను నిలబడినప్పుడు పెద్దగా అరవడం ప్రారంభించాయి, ఓ భారతా.
తతోఽస్త్రం శబ్దసాహం వై త్వరమాణో మహారణే। అయోజయం తద్వధాయ తతః శబ్ద ఉపారమత్
అప్పుడా మహా సంగ్రామంలో నేను త్వరగా శబ్దాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాను. దానివల్ల ఆ శబ్దం ఆగిపోయింది.
హతాస్తే దానవాః సర్వే యైః స శబ్ద ఉదీరితః। శరైరాదిత్యసంకశైర్జ్వలితైః శబ్దసాధనైః
ఆ శబ్దాన్ని చేసిన దానవులు అందరినీ నేను శబ్దశక్తితో మండుతున్న, సూర్యుడిలా మెరిసే బాణాలతో సంహరించాను.
తస్మిన్నుపరతే శబ్దే పునరేవాన్యతోఽభవత్। శబ్దోఽపరో మహారాజ తత్రాపి ప్రాహరం శరైః
ఆ శబ్దం ఆగిన తర్వాత, రాజా! ఇంకొక చోట మరో శబ్దం వినిపించింది. అక్కడ కూడా నేను బాణాలతో ఎదుర్కొన్నాను.
ఏవం దశ దిశః సర్వాస్తిర్యగూర్ధ్వం చ భారత। నాదయామాసురసురాస్తే చాపి నిహతా మయా
ఇలా, భరతా! పది దిక్కులన్నీ, పైకీ అడ్డంగా కూడా, ఆ అసురులు, దేవతలు గొంతెత్తగా అరవగా, వారిని కూడా నేను సంహరించాను.
తతః ప్రాగ్జ్యోతిషం గత్వా పునరేవ వ్యదృశ్యత। సౌభం కామగమం వీర మోహయన్మమ చక్షుషీ
తర్వాత నేను ప్రాగ్జ్యోతిషపురానికి వెళ్లి, మళ్లీ స్వేచ్ఛగా తిరుగుతున్న సౌభాన్ని చూశాను. అది నా చూపును మాయ చేసేది, వీరా!
తతో లోకాన్తకరణో దానవో దారుణాకృతిః। శిలావర్షేణ మహతా సహసా మాం సమావృణోత్
అప్పుడొక భయంకరమైన రూపం కలిగిన, లోకాలను నాశనం చేసే దానవుడు, పెద్ద రాళ్ల వర్షంతో నన్ను అకస్మాత్తుగా చుట్టుముట్టాడు.
సోహం పర్వతవర్షేణ వధ్యమానః సమన్తతః। వల్మీక ఇవ రాజేన్ద్ర పర్వతోపచితోఽభవమ్
రాజేంద్రా! ఆ పర్వతాల వర్షం నన్ను అన్ని వైపులా ముంచెత్తగా, నేను పర్వతాలతో కప్పబడి ఉన్న పుట్టలా మారిపోయాను.
తతోఽహం పర్వతచితః సహయః సహసారథిః। అప్రఖ్యాతిమియాం రాజన్సధ్వజః పర్వతైశ్చితః
అప్పుడు, పర్వతాలతో కప్పబడి, నా మిత్రులు, రథసారథితో పాటు, నా జెండాతో నేను గుర్తుపట్టలేని విధంగా పర్వతాల మధ్య ముందుకు సాగాను, రాజా!
తతో వృష్ణిప్రవీరా యే మమాసన్సైనికాస్తదా। తే భయర్తా దిశః సర్వే సహసా విప్రదుద్రువుః
ఆ సమయంలో నా సైన్యంలో ఉన్న వృష్ణివీరులు భయంతో ఒక్కసారిగా అన్ని దిక్కులకూ పారిపోయారు.
తతో హాహాకృతమభూత్సర్వం కిల విశాంపతే। ద్యౌశ్చ భూమిశ్చ ఖం చైవాదృశ్యమానే తథా మయి
అప్పుడు, నరపతీ! అక్కడ అంతా 'అయ్యో!' అని అరుపులతో నిండిపోయింది. నన్ను చూసి ఆకాశం, భూమి, అంతరిక్షం ఏమీ కనిపించలేదు.
తతో విషణ్ణమనసో మమ రాజన్సుహృజ్జనాః। రురుదుశ్చుక్రుశుశ్చైవ దుఃఖశోకసమన్వితాః
ఆ సమయంలో, రాజా! నా మిత్రులు మనసు దిగులుతో, దుఃఖంతో, శోకంతో ఏడుస్తూ, అరుస్తూ ఉండిపోయారు.
ద్విషతాం చ ప్రహర్షోఽభూదార్తిశ్చ సుహృదామపి। ఏవం విజితవాన్వీర పశ్చాదశ్రౌషమచ్యుత
వైరులు ఆనందంతో, స్నేహితులు మాత్రం బాధతో ఉన్నారు. ఇలా నేను విజయాన్ని సాధించానని తర్వాత విన్నాను, అచ్యుతా!
తతోఽహమిన్ద్రదయితం సర్వపాషాణభేదనమ్। వజ్రముద్యమ్య తాన్సర్వాన్పర్వతాన్సమశాతయమ్
తర్వాత, ఇంద్రుడికి ప్రియమైన, అన్ని రాళ్లను పగలగొట్టే వజ్రాయుధాన్ని ఎత్తి, ఆ పర్వతాలను అన్నింటినీ ధ్వంసం చేసాను.
తతః పర్వతభారార్తా మన్దప్రాణవిచేష్టితాః। హయా మమ మహారాజ వేపమానా ఇవాభవన్
తర్వాత, మహారాజా! ఆ పర్వతభారం తట్టుకోలేక, నా గుర్రాలు ఊపిరాడక, భయంతో వణుకుతున్నట్టు కనిపించాయి.
మేఘజాల ఇవాకాశే విదార్యాభ్యుదితం రవిమ్। దృష్ట్వా మాం బాన్ధవాః సర్వే హర్షమాహారయన్పునః
ఆకాశంలో మేఘాలను చీల్చుకుంటూ ఉదయసూర్యుడు వెలుగునిచ్చినట్టు, నన్ను చూసి నా బంధువులందరూ మళ్లీ ఆనందంతో ఉల్లాసపడ్డారు.
తతః పర్వతభారార్తాన్మన్దప్రాణవిచేష్టితాన్। హయాన్సందృశ్య మాం సూతః ప్రాహ తాత్కాలికం వచః
తర్వాత, ఆ పర్వతభారం తట్టుకోలేక, ఊపిరాడక కదులుతున్న గుర్రాలను చూసి, నా రథసారథి నాకు తగిన మాటలు చెప్పాడు.
సాధు సంపశ్య వార్ష్ణేయ సాల్వం సౌభపతిం స్థితమ్। అలం కృష్ణావమన్యైనం సాధు యత్నం సమాచర
'బాగుంది వర్ష్ణేయా! చూడు, సౌభపతి సాల్వుడు అక్కడ నిలబడి ఉన్నాడు. కృష్ణా! అతన్ని తక్కువగా అంచనా వేయవద్దు. శ్రద్ధగా ప్రయత్నించు.'
మార్దవం సఖితాం చైవ సాల్వాదద్య వ్యపాహర। జహి సాల్వం మహాబాహో మైనం జీవయ కేశవ
'ఈ రోజు సాల్వుడిపై మృదుత్వం, స్నేహభావం వదిలిపెట్టు. మహాబాహువా! సాల్వుడిని సంహరించు. కేశవా! అతన్ని బ్రతికించవద్దు.'