న మే భయం రౌక్మిణేయ సంగ్రామే యచ్ఛతో హయాన్। యుద్ధజ్ఞోస్మి చ వృష్ణీనాం నాత్ర కించిదతోఽన్యథా
రుక్మిణీపుత్రా, యుద్ధంలో గుర్రాలను నడిపేటప్పుడు నాకు ఎలాంటి భయమూ లేదు. వృష్ణివంశంలో యుద్ధకళలో నేను నిపుణుడిని. ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.
ఆయుష్మన్నుపదేశస్తు సారథ్యే వర్తతాం స్మృతః। సర్వార్థేషు రథీ రక్ష్యస్త్వం చాపి భృశపీడితః
దీర్ఘాయుష్మాన్, రథసారధి ఎప్పుడూ సలహా ఇవ్వాలని, అన్ని విషయాల్లో రథికుడిని కాపాడాలని గుర్తుంచుకోవాలి. నీవు తీవ్రమైన గాయాలతో ఉన్నప్పుడు మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
త్వం హి సాల్వప్రయుక్తేన శరేణాభిహతో భృశమ్। కశ్మలాభిహతో వీర తతోఽహమపయాతవాన్
వీరా, నీవు సాల్వుడు వదిలిన బాణంతో బలంగా గాయపడి, మూర్ఛకు లోనయ్యావు. అందుకే నేను రథాన్ని వెనక్కి తీసుకెళ్ళాను.
సత్వం సాత్వతముఖ్యాద్య లబ్ధసంజ్ఞో యదృచ్ఛయా। పశ్య మే హయసంయానే శిక్షాం కేశవనన్దన
సాత్వతులలో ముఖ్యుడవైన నీవు ఇప్పుడు మళ్లీ స్పృహ పొందావు. కేశవుని కుమారుడా, నా గుర్రాల నడిపే నైపుణ్యాన్ని చూడు.
దారుకేణాహముత్పన్నో యథావచ్చైవ శిక్షితః। వీతభీః ప్రవిశామ్యేతాం సాల్వస్య మహతీం చమూమ్
నేను దారుకుని కుమారుడిని, సరిగ్గా శిక్షణ పొందాను. ఇప్పుడు భయమేమీ లేకుండా, సాల్వుడి గొప్ప సేనలోకి ప్రవేశిస్తాను.
ఏవముక్త్వా తతో వీరో హయాన్సంచోద్య సంగరే। రశ్మిభిస్తు సముద్యమ్య జవేనాభ్యపతత్తదా
ఇలా చెప్పి, ఆ వీరుడు యుద్ధంలో గుర్రాలను ప్రేరేపించి, రశ్ములను చక్కగా పట్టుకొని, వేగంగా ముందుకు దూసుకెళ్లాడు.
మణ్డలాని విచిత్రాణి యమకానీతరాణి చ। సవ్యాని చ విచిత్రాణి దక్షిణాని చ సర్వశః
అతడు అద్భుతమైన వలయాలు, వంకర తిరుగులు, ఎడమవైపు, కుడివైపు అన్నిరకాల మెలికలు వేసాడు.
ప్రతోదేనాహతా రాజన్రశ్మిభిశ్చ సముద్యతాః। ఉత్పతన్త ఇవాకాశం విబభుస్తే హయోత్తమాః
రాజా, చావడితో కొట్టి, రశ్ములతో నడిపించగా, ఆ ఉత్తమ గుర్రాలు ఆకాశంలో ఎగిరిపోతున్నట్లుగా కనిపించాయి.
తే హస్తలాఘవోపేతం విజ్ఞాయ నృప దారుకిమ్। ఉహ్యమానా ఇవ తదా నాస్పృశంశ్చరణైర్మహీమ్
రాజా, దారుకుని చేతి నైపుణ్యాన్ని గుర్తించిన ఆ గుర్రాలు, నడిపించబడుతున్నప్పుడు తమ కాళ్లతో నేలను తాకనట్లుగా అనిపించాయి.
సోపసవ్యాం చమూం తస్య సాల్వస్య భరతర్షభ। చకార నాతియత్నేన తదద్భుతమివాభవత్
భరతశ్రేష్ఠా, అతడు సాల్వుడి సేనను ఎడమవైపు చక్కగా చుట్టి వెళ్లాడు. ఇది అతడికి పెద్ద కష్టం లేకుండా జరిగిపోయింది. అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు.
అమృష్యమాణోపసవ్యం సాల్వః సమితిదారుణః। యన్తారమస్య సహసా త్రిభిర్బాణైః సమార్దయత్
సాల్వుడు ఆ ఎడమవైపు తిరుగును తట్టుకోలేక, యుద్ధంలో క్రూరుడై, అకస్మాత్తుగా తన రథసారధిని మూడు బాణాలతో గాయపరిచాడు.
దారుకస్య సుతస్తం తు బాణవేగమచిన్తయన్। భూయ ఏవ మహాబాహో ప్రయయావపసవ్యతః
దారుకుని కుమారుడు ఆ బాణాల వేగాన్ని లెక్కచేయకుండా, మహాబాహువుతో మళ్లీ ఎడమవైపు రథాన్ని నడిపించాడు.
తతో బాణాన్బహువిధాన్పునరేవ స సౌభరాట్। ముమోచ తనయే వీర మమ రుక్మిణినన్దనే
ఆ సమయంలో సౌభరాజు ఎన్నో విధాలైన బాణాలను నా ధైర్యవంతుడైన రుక్మిణీ కుమారుని మీద మళ్లీ వదిలాడు.
తానప్రాప్తాఞ్శితైర్బ్రాణైశ్చిచ్ఛేద పరవీరహా। రౌక్మిణేయః స్మితం కృత్వా దర్శయన్హస్తలాఘవం
శత్రువులను సంహరించే రుక్మిణీ కుమారుడు చిరునవ్వుతో తన చేతిలోని నైపుణ్యాన్ని చూపిస్తూ, ఆ పదునైన బాణాలను మధ్యలోనే కోసేశాడు.
ఛిన్నాన్దృష్ట్వా తు తాన్బాణాన్ప్రద్యుమ్నేన చ సౌభరాట్। ఆసురీం దారుణీం మాయామాస్థాయ వ్యసృజచ్ఛరాన్
ప్రద్యూమ్నుడు తన బాణాలను కోసినదాన్ని చూసి, సౌభరాజు భయంకరమైన అసురమాయను ఆశ్రయించి మరిన్ని బాణాలను వదిలాడు.
ప్రయుజ్యమానమాజ్ఞాయ దైతేయాస్త్రం మహాబలమ్। బ్రహ్మాస్త్రేణాన్తరా చ్ఛిత్త్వాముమోచాన్యన్పతస్త్రిణః
ఆ గొప్ప దైత్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగిస్తున్నాడని గుర్తించి, ప్రద్యూమ్నుడు బ్రహ్మాస్త్రంతో దాన్ని మధ్యలోనే కోసి, మరికొన్ని బాణాలను వదిలాడు.
తే తదస్త్రం విధూయాశు వివ్యధూ రుధిరాశనాః। శిరస్యురసి వక్రే చ స ముమోహ పపాత చ
ఆ రక్తపిపాసువైన యోధులు ఆ అస్త్రాన్ని వెంటనే తిప్పికొట్టి, అతని తల, ఛాతీ, పక్కలపై బలంగా కొట్టారు. అతడు మత్తుగా అయి నేలపై పడిపోయాడు.
తస్మిన్నిపతితే క్షుద్రే సాల్వే బాణప్రపీడితే। రౌక్మిణేయోఽపరం బాణం సందధే శత్రతాపనః
అలా చిన్న మనసున్న సాల్వుడు బాణాల బాధతో పడిపోవడంతో, రుక్మిణీ కుమారుడు, శత్రువులకు భయంకరుడైనవాడు, ఇంకొక బాణాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
తమర్చితం సర్వదాశార్హపూగై- రాశీర్భిరర్కజ్వలనప్రకాశమ్। దృష్ట్వా శరం జ్యామభినీయమానం బభూవ హాహాకృతమన్తరిక్షమ్
యాదవులందరి ఆశీర్వాదాలతో ఎప్పుడూ పూజింపబడే, సూర్యుడు, అగ్ని వంటి ప్రకాశంతో మెరిసే ఆ బాణాన్ని విల్లులో పెట్టినప్పుడు, ఆకాశంలో హాహాకారాలు వినిపించాయి.
తతో దేవగణాః సర్వే సేన్ద్రాః సహధనేశ్వరాః। నారదం ప్రేషయామాసు- శ్వసనం చ మనోజవమ్
అప్పుడు దేవతలందరూ, ఇంద్రుడు, ధనాధిపతులతో కలిసి, నారదుని మరియు వేగంగా పరిగెత్తే వాయువును పంపించారు.
తౌ రౌక్మిణేయమాగమ్య వచోఽబ్రూతాం దివౌకసామ్। నైవ వధ్యస్త్వయా వీర సాల్వరాజః కథంచన
వారు రుక్మిణీ కుమారుని దగ్గరకు వచ్చి, దేవతల సందేశాన్ని చెప్పారు: 'వీరా! సాల్వరాజును ఏ పరిస్థితిలోనూ నీవు చంపకూడదు.'
సంహరస్వ పునర్బాణమవధ్యోఽయం త్వయా రణే। ఏతస్య చ శరస్యాజౌ నావధ్యోస్తి పుమాన్క్వచిత్
'నీ బాణాన్ని వెనక్కు తీసుకో. యుద్ధంలో అతడిని నువ్వు చంపలేవు. ఈ బాణంతో కూడా ఎవరినీ చంపడం సాధ్యం కాదు.'
మృత్యురస్య మహాబాహో రణే దేవకినన్దనః। కృష్ణః సంకల్పితో ధాత్రా తన్మిథ్యా న భవేదితి
'ఓ మహాబాహువంతుడా! యుద్ధంలో అతని మరణం దేవకీకుమారుడు కృష్ణుని చేతిలోనే జరగాలని సృష్టికర్త నిర్ణయించాడు. ఇది తప్పక జరుగుతుంది.'
తతః పరమసంహృష్టః ప్రద్యుమ్నః శరముత్తమమ్। సంజహార ధనుఃశ్రేష్ఠాత్తూణే చైవ న్యవేశయత్
అప్పుడు ప్రద్యూమ్నుడు ఎంతో ఆనందంతో ఆ ఉత్తమమైన బాణాన్ని తన గొప్ప విల్లులో నుంచి తీసి తిరిగి కూరిలో పెట్టాడు.
తత ఉత్థాయ రాజేన్ద్ర సాల్వః పరమదుర్మనాః। వ్యపాయాత్సబలస్తూర్ణం ప్రద్యుమ్నశరపీడితః
ఆ తరువాత, రాజా! సాల్వుడు ప్రద్యూమ్నుడి బాణాల బాధతో ఎంతో మనస్తాపంతో, తన సైన్యంతో కలిసి వేగంగా అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు.
స ద్వారకాం పరిత్యజ్య సాల్వో వృష్ణిభిరార్దితః। సౌభమాస్థాయ రాజేన్ద్ర దివమాచక్రమే తదా
వృష్ణుల చేతిలో బాధపడిన సాల్వుడు, ద్వారకను వదిలిపెట్టి, తన సౌభ విమానంలో ఎక్కి ఆ సమయంలో ఆకాశానికి ఎగిరిపోయాడు, రాజా!
ఆనర్తనగరం ముక్తం తతోఽహమగమం తదా। మహాక్రతౌ రాజసూయే నివృత్తే నృపతే తవ
అప్పటికి నీ గొప్ప రాజసూయయాగం పూర్తయ్యాక, నేను ఆనర్త నగరానికి వెళ్లాను.
అపశ్యం ద్వారకాం చాహం మహారాజ హతత్విషమ్। నిఃస్వాధ్యాయవషట్కారాం నిర్భూషణవరస్త్రియమ్
మహారాజా! నేను ద్వారకను చూశాను. అక్కడ తేజస్సు లేకుండా, వేదపఠనాలు, యజ్ఞధ్వనులు వినిపించకుండా, ఆడవాళ్లు అలంకారాలు, మంచి వస్త్రాలు లేకుండా ఉన్నారు.
అనభిజ్ఞేయరూపాణి ద్వారకోపవనాని చ। దృష్ట్వా శఙ్కోపపన్నోఽహమపృచ్ఛం హృదికాత్మజమ్
ద్వారకలోని ఉద్యానవనాలు కూడా గుర్తుపట్టలేనంతగా మారిపోయినవి. ఆ దృశ్యాన్ని చూసి భయంతో, నేను హృదికుని కుమారుణ్ణి అడిగాను.
అస్వస్థనరనారీకమిదం వృష్ణికులం భృశమ్। కిమిదం నరశార్దూల శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః
ఈ వృష్ణికులంలో పురుషులు, స్త్రీలు అంతా చాలా బాధతో ఉన్నారు. నరశార్దూలా! ఇది ఏమిటో నాకు నిజంగా చెప్పు అని కోరుతున్నాను.