త్వం చ సూతకులే జాతో విదితః సూతకర్మణి। ధర్మజ్ఞశ్చాసి వృష్ణీనామాహవేష్వపి దారుకే
నువ్వు రథసారధుల వంశంలో పుట్టి, రథసారధి పనుల్లో ప్రావీణ్యం కలవాడివి. వృష్ణికులలో ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడివి, దారుకా, యుద్ధంలోనూ అదే చూపించు.
స జానంశ్చరితం కృత్స్నం వృష్ణీనాం పృతనాముఖే। అపయానం పున సౌతే మైవం కార్షీః కథంచన
వృష్ణికుల యుద్ధాచారాన్ని పూర్తిగా తెలిసినవాడివి కాబట్టి, రథసారధీ, ఇకపై ఎట్టి పరిస్థితిలోనూ వెనక్కి పోవద్దు.
అపయాతం హతం పృష్ఠే భ్రాన్తం రణపలాయితమ్। గదాగ్రజో దురాధర్షః కిం మాం వక్ష్యతి మాధవః
నేను పారిపోతే, వెనుకనుంచి దెబ్బ తింటే, లేదా యుద్ధభూమి విడిచి తిరుగుతూ ఉంటే, నా అన్న గదా, మహాబలశాలి, మాధవుడు నాకు ఏమంటాడు?
కేశవస్యాగ్రజో వాఽపి నీలవాసా మదోత్కటః। కిం వక్ష్యతి మహాబాహుర్బలదేవః సమాగతః
లేదా, కేశవుని అన్నయ్య, నీల వస్త్రధారి, గర్వంతో ఉప్పొంగిపోయిన బలదేవుడు వచ్చి నన్ను చూసి ఏమంటాడు, మహాబాహువా?
కిం వక్ష్యతిశినేర్నప్తా రణసింహో మహారథః। అపయాతం రణాత్సూత సామ్బశ్చ సమితింజయః
శినికుమారుడు, యుద్ధసింహుడు, మహారథి సామ్బుడు, నేను యుద్ధభూమిని వదిలిపోతే, రథసారధీ, నాకు ఏమంటాడు?
చారుదేష్ణశ్చ దుర్ధర్షస్తథైవ గదసారణౌ। అక్రూరశ్చ మహాబాహుః కిం మాం వక్ష్యతి సారథే
చారుదేష్ణుడు, భయంకరుడు, అలాగే గద, శరణ, మహాబాహువు అయిన అక్రూరుడు — వీరందరూ నన్ను చూసి ఏమంటారు, రథసారధీ?
శూరం సంభావితం శాన్తం నిత్యం పురుషమానినమ్। స్త్రియశ్చ వృష్ణివీరాణాం కిం మాంవక్ష్యన్తి సంగతాః
శూరులు, గౌరవనీయులు, శాంత స్వభావం కలవారు, ఎప్పుడూ గర్వంగా ఉండే పురుషులు, వృష్ణివీరుల స్త్రీలు — వీరందరూ కలిసినప్పుడు నన్ను గురించి ఏమంటారు?
ప్రద్యుమ్నోఽయముపాయాతి భీతస్త్యక్త్వా మహాహవమ్। ధిగేనమితి వక్ష్యన్తి న తు వక్ష్యన్తి సాధ్వితి
ఇదిగో, ప్రద్యుమ్నుడు భయపడి, మహాయుద్ధాన్ని వదిలిపెట్టి వస్తున్నాడని అందరూ అంటారు. నన్ను ధర్మవంతుడని ఎవరూ చెప్పరు, నిందిస్తారు.
ధిగ్వాచా పరిహాసోపి మమ వా మద్విధస్య వా। మృత్యునాఽభ్యధికః సౌతే స త్వం మావ్యపయాః పునః
నన్ను గానీ, నా వంటి వారిని గానీ ఎవరైనా తిట్టడం, హేళన చేయడం, రథసారధీ, మరణం కన్నా బాధాకరం. అందుకే, ఇకపై వెనక్కి పోవద్దు.
భారం హి మయి సంన్యస్య యాతో మధునిహా హరిః। యజ్ఞం బారతసింహస్య న హి శక్యోఽద్యమర్షితుమ్
మధుని సంహరించిన హరిః, ఈ భారాన్ని నా మీద వేసి వెళ్లిపోయాడు. బారతసింహుని యజ్ఞాన్ని ఈ రోజు ఎవ్వరూ అడ్డుకోలేరు.
కృతవర్మా మయా వీరో నిర్యాస్యన్నేవ వారితః। సాల్వం నివారయిష్యేఽహం తిష్ఠ త్వమితి సూతజ
కృతవర్మ అనే వీరుడిని నేను బయలుదేరుతుండగా ఆపాను. ఇప్పుడు సాల్వుడిని నేను అడ్డుకుంటాను. నువ్వు నిలబడిపో, రథసారధి కుమారుడా.
స చ సంభావయన్మాం వై నివృత్తో హృదికాత్మజః। తం సమేత్య రణం త్యక్త్వా కిం వక్ష్యామి మహారథం
హృదికుని కుమారుడు నాకు గౌరవం చూపించి యుద్ధాన్ని వదిలాడు. ఇప్పుడు అతడిని కలిసినప్పుడు, నేనూ యుద్ధాన్ని వదిలిపెడితే, ఆ మహారథికి ఏమంటాను?
ఉపయాన్తం దురాధర్షం శఙ్ఖచక్రగదాధరమ్। పురుషం పుణ్డరీకాక్షం కిం వక్ష్యామి మహాభుజమ్
శంఖం, చక్రం, గదను ధరించిన, పద్మలోచనుడైన, దుర్జయుడైన మహాబాహువును ఎదుర్కొన్నప్పుడు, నేను ఏమంటాను?
సాత్యకిం బలదేవం చ యే చాన్యేఽన్ధకవృష్ణయః। మయా స్పర్ధన్తి సతతం కిం ను వక్ష్యామి తానహం
సాత్యకిని, బలదేవుడిని, ఇంకా ఎవరైనా అంధకవృష్ణి వీరులను, ఎప్పుడూ నాతో పోటీ పడే వారిని నేను చూసి ఏమంటాను?
త్యక్త్వా రణమిమం సౌతే పృష్ఠతోఽభ్యాహతః శరైః। త్వయాఽపనీతీ వివశో న జీవేయం కథంచన
ఈ యుద్ధాన్ని వదిలేసి, నీవు నన్ను వెనుక నుండి బాణాలతో గాయపరిచినప్పుడు, నీవు నన్ను బలవంతంగా తీసుకెళ్తే, నేను ఎప్పటికీ బతకలేను.
సంనివర్త రథేనాశు పునర్దారుకనన్దన। న చైతదేవం కర్తవ్యమథాపత్సు కథంచన
దారుకునందన, వెంటనే రథాన్ని తిరిగి యుద్ధానికి తీసుకెళ్ళు. కష్ట సమయంలో ఇలాంటి పని ఎప్పుడూ చేయకూడదు.
న జీవితమహం సౌతే బహు మన్యే కథంచన। అపయాతో రణాద్భీతః పృష్ఠతోఽభ్యాహతః శరైః
సౌతే, భయంతో యుద్ధాన్ని వదిలిపెట్టి, వెనుక నుండి బాణాలతో గాయపడి పారిపోతే, నాకు ప్రాణం విలువే లేదు.
కదాఽపి సూతపుత్ర త్వం జానీషే మాం భయార్దితమ్। అపయాతం రణం హిత్వా యథా కాపురుషం తథా
సూతపుత్రా, నీవు నన్ను ఎప్పుడూ భయంతో యుద్ధాన్ని వదిలిపెట్టి, ఓడిపోయినవాడిలా పారిపోతూ చూడవు.
అయుక్తం తు మయా త్యక్తుం సంగ్రామం దారుకాత్మజ। మయి యుద్ధార్థిని భృశం స త్వం యాహి యతో రణమ్
దారుకాత్మజా, నేను యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నప్పుడు యుద్ధాన్ని వదిలిపోవడం నాకు తగదు. కాబట్టి నీవు యుద్ధం ఉన్న చోటికి రథాన్ని తీసుకెళ్ళు.
ఏవముక్తస్తు కౌన్తేయ సూతపుత్రస్తతో మృధే। ప్రద్యుమ్నమబ్రవీచ్ఛ్లక్ష్ణం మధురం వాక్యమఞ్జసా
ఇలా చెప్పిన తరువాత, సూతపుత్రుడు యుద్ధరంగంలో ప్రద్యుమ్నుని దగ్గరికి మృదువుగా, మధురంగా మాట్లాడాడు.
న మే భయం రౌక్మిణేయ సంగ్రామే యచ్ఛతో హయాన్। యుద్ధజ్ఞోస్మి చ వృష్ణీనాం నాత్ర కించిదతోఽన్యథా
రుక్మిణీపుత్రా, యుద్ధంలో గుర్రాలను నడిపేటప్పుడు నాకు ఎలాంటి భయమూ లేదు. వృష్ణివంశంలో యుద్ధకళలో నేను నిపుణుడిని. ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.
ఆయుష్మన్నుపదేశస్తు సారథ్యే వర్తతాం స్మృతః। సర్వార్థేషు రథీ రక్ష్యస్త్వం చాపి భృశపీడితః
దీర్ఘాయుష్మాన్, రథసారధి ఎప్పుడూ సలహా ఇవ్వాలని, అన్ని విషయాల్లో రథికుడిని కాపాడాలని గుర్తుంచుకోవాలి. నీవు తీవ్రమైన గాయాలతో ఉన్నప్పుడు మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
త్వం హి సాల్వప్రయుక్తేన శరేణాభిహతో భృశమ్। కశ్మలాభిహతో వీర తతోఽహమపయాతవాన్
వీరా, నీవు సాల్వుడు వదిలిన బాణంతో బలంగా గాయపడి, మూర్ఛకు లోనయ్యావు. అందుకే నేను రథాన్ని వెనక్కి తీసుకెళ్ళాను.
సత్వం సాత్వతముఖ్యాద్య లబ్ధసంజ్ఞో యదృచ్ఛయా। పశ్య మే హయసంయానే శిక్షాం కేశవనన్దన
సాత్వతులలో ముఖ్యుడవైన నీవు ఇప్పుడు మళ్లీ స్పృహ పొందావు. కేశవుని కుమారుడా, నా గుర్రాల నడిపే నైపుణ్యాన్ని చూడు.
దారుకేణాహముత్పన్నో యథావచ్చైవ శిక్షితః। వీతభీః ప్రవిశామ్యేతాం సాల్వస్య మహతీం చమూమ్
నేను దారుకుని కుమారుడిని, సరిగ్గా శిక్షణ పొందాను. ఇప్పుడు భయమేమీ లేకుండా, సాల్వుడి గొప్ప సేనలోకి ప్రవేశిస్తాను.
ఏవముక్త్వా తతో వీరో హయాన్సంచోద్య సంగరే। రశ్మిభిస్తు సముద్యమ్య జవేనాభ్యపతత్తదా
ఇలా చెప్పి, ఆ వీరుడు యుద్ధంలో గుర్రాలను ప్రేరేపించి, రశ్ములను చక్కగా పట్టుకొని, వేగంగా ముందుకు దూసుకెళ్లాడు.
మణ్డలాని విచిత్రాణి యమకానీతరాణి చ। సవ్యాని చ విచిత్రాణి దక్షిణాని చ సర్వశః
అతడు అద్భుతమైన వలయాలు, వంకర తిరుగులు, ఎడమవైపు, కుడివైపు అన్నిరకాల మెలికలు వేసాడు.
ప్రతోదేనాహతా రాజన్రశ్మిభిశ్చ సముద్యతాః। ఉత్పతన్త ఇవాకాశం విబభుస్తే హయోత్తమాః
రాజా, చావడితో కొట్టి, రశ్ములతో నడిపించగా, ఆ ఉత్తమ గుర్రాలు ఆకాశంలో ఎగిరిపోతున్నట్లుగా కనిపించాయి.
తే హస్తలాఘవోపేతం విజ్ఞాయ నృప దారుకిమ్। ఉహ్యమానా ఇవ తదా నాస్పృశంశ్చరణైర్మహీమ్
రాజా, దారుకుని చేతి నైపుణ్యాన్ని గుర్తించిన ఆ గుర్రాలు, నడిపించబడుతున్నప్పుడు తమ కాళ్లతో నేలను తాకనట్లుగా అనిపించాయి.
సోపసవ్యాం చమూం తస్య సాల్వస్య భరతర్షభ। చకార నాతియత్నేన తదద్భుతమివాభవత్
భరతశ్రేష్ఠా, అతడు సాల్వుడి సేనను ఎడమవైపు చక్కగా చుట్టి వెళ్లాడు. ఇది అతడికి పెద్ద కష్టం లేకుండా జరిగిపోయింది. అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు.