ఏవం బ్రువతి సంహృష్టే ప్రద్యుమ్నే పాణ్డునన్దన। ధిష్టితం తద్బలం ద్వారి యుయుధే చ యథాసుఖమ్
ప్రద్యుమ్నుడు ఆనందంతో ఇలా చెప్పినప్పుడు, పాండవుని కుమారా, ద్వారంలో నిలిచిన ఆ సైన్యం తమకు ఇష్టమైనట్లు యుద్ధం చేసింది.
ఏవముక్త్వా రౌక్మిణేయో యాదవాన్యాదవర్షభ। దంశితైర్హరిభిర్యుక్తం రథమాస్థాయ కాఞ్చనమ్
ఇలా చెప్పిన రుక్మిణీ కుమారుడు, యాదవులలో శ్రేష్ఠుడు, భయంకరమైన గుర్రాలతో కలసి ఉన్న బంగారు రథాన్ని ఎక్కాడు.
ఉచ్ఛ్రిత్య మకరం కేతుం వ్యాత్తాననమలఙ్కృతమ్। ఉత్పతద్భిరివాకాశం తైర్హయైరన్వయాత్పరాన్
మకరంతో అలంకరించబడిన, విప్పిన ముఖంతో ఉన్న జెండాను ఎత్తి, ఆ గుర్రాలతో ఆకాశంలో ఎగిరిపోతున్నట్లు శత్రువులను వెంబడించాడు.
విక్షిపన్నాదయంశ్చాపి ధనుః శ్రేష్ఠం మహాబలైః। తూణఖఙ్గధరః శూరో బద్ధగోధాఙ్గులిత్రవాన్
తన గొప్ప బలంతో అద్భుతమైన ధనుస్సును ఊపుతూ, శబ్దం చేస్తూ, తుప్పు మరియు ఖడ్గాన్ని ధరించి, గట్టి గోదా ఉంగరం వేసుకున్న వీరుడు యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
సవిద్యుచ్ఛురితం చాపం విహరన్వై తలాత్తలమ్। మోహయామాస దైతేయాన్సర్వాన్సౌభనివాసినః
అది మెరుపులా మెరిసే తన ధనుస్సును ఒక చివర నుండి మరొక చివర వరకు తిప్పుతూ, సౌభలో నివసించే దైత్యులను అందరినీ మాయలో పడేశాడు.
తస్య విక్షిపతశ్చాపం సందధానస్య చాసకృత్। నాన్తరం దదృశే కశ్చిన్నఘ్నితః శాత్రవాన్రణే
అతడు మళ్లీ మళ్లీ ధనుస్సును ఎక్కి, బాణాలను సంధిస్తూ ఉండగా, యుద్ధంలో ఎవరూ అతడిని గాయపర్చడానికి అవకాశం చూడలేకపోయారు.
ముఖస్య వర్ణో న వికల్పతేఽస్య చేలుశ్చ గాత్రాణి న చాపి తస్య। సింహోన్నతం చాప్యభిగర్జతోఽస్య శుశ్రావ లోకోఽద్భుతవీర్యమగ్ర్యమ్
అతని ముఖవర్ణం మారలేదు, శరీర భాగాలు కూడా కంపించలేదు; అతడు సింహంలా గర్జించగా, లోకమంతా అతని అద్భుతమైన, అగ్రశ్రేణి పరాక్రమాన్ని వినింది.
జలేచరః కాఞ్చనయష్టిసంస్థో వ్యాత్తాననః శత్రుబలప్రమాథీ। విత్రాసయన్రాజతి వాహముఖ్యే సాల్వస్య సేనాప్రముఖే ధ్వజాగ్ర్యః
నీటిలో ఉండే జంతువు ఆకారంలో, బంగారు దండంపై నిలబడి, విప్పిన ముఖంతో, శత్రు సైన్యాన్ని భయపెట్టే ఆ జెండా, వాహనానికి ముందున మెరిసిపొయింది, సాల్వుడి సేన ముందు భయపెట్టింది.
తతస్తూర్ణం వినిష్పత్య ప్రద్యుమ్నః శత్రుకర్శనః। సాల్వమేవాభిదుద్రావ విధిత్సుః కలహం నృప
తర్వాత, త్వరగా ముందుకు దూసుకెళ్లిన శత్రువులను సంహరించే ప్రతాపి ప్రద్యుమ్నుడు, కలహానికి సిద్ధమై, ఓ రాజా, సాల్వుని వైపు పరుగెత్తాడు.
అభియానం తు వీరేణ ప్రద్యుమ్నేన మహారణే। నామర్షయత సంక్రుద్వః సాల్వః కురుకులోద్వహ
మహాయుద్ధంలో ప్రద్యుమ్నుడు ధైర్యంగా ముందుకు రావడాన్ని కోపంతో ఉన్న సాల్వుడు సహించలేకపోయాడు, కురు వంశశ్రేష్ఠుడా.
సరోషమహమత్తో వై కామగాదవరుహ్య చ। ప్రద్యుమ్నం యోధయామాస సాల్వః పరపురంజయః
కోపంతో, గర్వంతో నిండిన సాల్వుడు, తన కామగం నుండి దిగిపోతూ, శత్రు నగరాలను జయించినవాడు, ప్రద్యుమ్నుడితో యుద్ధం చేయడం ప్రారంభించాడు.
తయోః సుతుములం యుద్ధం సాల్వవృష్ణిప్రవీరయోః। సమేతా దదృశుర్లోకా బలివాసవయోరివ
సాల్వుడు, వృష్ణివీరుల మధ్య జరిగిన ఆ ఘోరమైన యుద్ధాన్ని చూసిన జనులు, అది బలి, ఇంద్రుల మధ్య యుద్ధంలా అనిపించింది.
తస్య మాయామయో వీర రథో హేమపరిష్కృతః। సపతాకః సధ్వజశ్చ సానుకర్షః స తూణవాన్
ఆయన మాయతో చేసిన, బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న, జెండాలు, పతాకలు, యోకు, తుప్పుతో కూడిన రథం నిజంగా అద్భుతంగా కనిపించింది, ఓ వీరుడా.
స తం రథవరం శ్రీమాన్సమారుహ్య కిల ప్రభో। ముమోచ బాణాన్కౌఖ్య ప్రద్యుమ్నాయ మహాబలః
ఆ శోభాయమానమైన రథాన్ని ఎక్కిన సాల్వుడు, మహాబలుడు, ప్రభూ, ప్రద్యుమ్నుడిపై బాణాలను వర్షంలా వదిలాడు.
తతో బాణమయం వర్షం వ్యసృజత్తరసా రణే। ప్రద్యుమ్నో భుజవేగేన సాల్వం సంమోహయన్నివ
తర్వాత యుద్ధంలో అతడు వేగంగా బాణాల వర్షాన్ని వదిలాడు; ప్రద్యుమ్నుడు తన చేతుల బలంతో సాల్వుని మాయలో పడేసినట్టు కనిపించాడు.
స తైరభిహతః సఙ్ఖ్యే నామర్యత సౌభరాట్। శరాన్దీప్తాగ్నిసంకాశాన్ముమోచ తనయే మమ
ఆ బాణాలతో యుద్ధంలో కొట్టించబడ్డా, సౌభుని రాజు వెనక్కి తగ్గలేదు, నా కుమారుడిపై అగ్ని వంటి కాంతివంతమైన బాణాలను వదిలాడు.
తమాపతన్తం బాణౌధం స చిచ్ఛేద మహాబలః। తతశ్చాన్యాఞ్శరాన్దీప్తాన్ప్రచిక్షేప సుతే మమ
ఆ బాణాల ప్రవాహం తనవైపు దూసుకొస్తుండగా, మహాబలుడు దానిని కోసివేశాడు; వెంటనే మరికొన్ని అగ్నిలా మండే బాణాలను నా కుమారుడిపై సంధించాడు.
స సాల్వబాణై రాజేన్ద్ర విద్ధో రుక్మిణినన్దనః। ముమోచ బాణం త్వరితో మర్మభేదినమాహవే
సాల్వుని బాణాలతో గాయపడ్డ రుక్మిణీ కుమారుడు, ఓ రాజేంద్రా, యుద్ధంలో శత్రువు ప్రాణస్థానాన్ని ఛేదించే బాణాన్ని వేగంగా వదిలాడు.
తస్య వర్మ విభిద్యాశు స బాణో మత్సుతేరితః। వివేశ హృదయం పత్రీ స పపాత భృశహతః
మత్స్యుని కుమారుడు వదిలిన బాణం అతని కవచాన్ని చీల్చి, వెంటనే హృదయాన్ని తాకింది. బలంగా గాయపడి, అతడు నేలపై పడిపోయాడు.
తస్మిన్నిపతితే వీరే సాల్వరాజే విచేతసి। సంప్రద్రబన్దానవేన్ద్రా దారయన్తో వసుంధరామ్
ఆ వీరుడు, సాల్వ రాజు, అపస్మారంలో పడిపోతే, దానవుల నాయకులు భూమిని చీల్చుకుంటూ ముందుకు దూసుకొచ్చారు.
హాహాకృతమభూత్సైన్యం సాల్వస్య పృథివీపతే। నష్టసంజ్ఞే నిపతితే తదా సౌభపతౌ నృపే
సౌభపతి రాజు అపస్మారంలో పడిపోయినప్పుడు, సాల్వ సేన అంతా ఆర్తనాదాలు చేస్తూ ఉండిపోయింది, ఓ భూమిపాలకా!
తత ఉత్థాయ రాజేన్ద్ర ప్రతిలభ్య చ చేతనామ్। ముమోచ బాణాన్సహసా ప్రద్యుమ్నాయ మహాబలః
తర్వాత, ఓ రాజేంద్రా! సాల్వుడు లేచి, మళ్లీ స్పృహను పొందిన వెంటనే, మహాబలుడు ప్రద్యుమ్నునిపై అకస్మాత్తుగా బాణాలను వదిలాడు.
తేన బాణేన మహతా ప్రద్యుమ్నః సమరే స్థితః। జత్రుదేశే భృశం విద్ధో వ్యథితో దదృశే తదా
ఆ గొప్ప బాణంతో యుద్ధంలో నిలబడి ఉన్న ప్రద్యుమ్నుడు భుజసంధి వద్ద బలంగా గాయపడి, బాధతో కనిపించాడు.
తం స విద్ధ్వా మహారాజ సాల్వో రుక్మిణినన్దనమ్। ననాద సింహనాదం వై నాదేనాపూరయన్మహీమ్
ఓ మహారాజా! సాల్వుడు రుక్మిణి కుమారుడైన ప్రద్యుమ్నుని గాయపరిచి, సింహంలా గర్జించి, తన నాదంతో భూమిని నిండా మార్చాడు.
తతో మోహం సమాపన్నే తనయే మమ భారత। ముమోచ బాణాంస్త్వరితః పునరన్యాన్దురాత్మవాన్
ఆ సమయంలో, నా కుమారుడు మోహంలో పడినప్పుడు, దుష్టుడు అయిన సాల్వుడు త్వరగా మరికొన్ని బాణాలను వదిలాడు, ఓ భారతా!
స తైరభిహతో బాణైర్బహుభిస్తేన మోహితః। నిశ్చేష్టః కౌరవశ్రేష్ఠ ప్రద్యుమ్నోఽభూద్రణాజిరే
అనేక బాణాలతో గాయపడి, అవి కారణంగా మోహమై, ప్రద్యుమ్నుడు యుద్ధరంగంలో కదలకుండా నిలిచిపోయాడు, ఓ కౌరవశ్రేష్ఠా!
సాల్వబాణార్దితే తస్మిన్ప్రద్యుమ్నే బలినాంవరే। వృష్ణయో భగ్నసంకల్పా వివ్యథుః పృతనాముఖే
బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన ప్రద్యుమ్నుడు సాల్వుని బాణాలతో గాయపడ్డప్పుడు, వృష్ణులు తమ ధైర్యాన్ని కోల్పోయి యుద్ధముందు భయంతో వణికిపోయారు.
హాహాకృతమభూత్సర్వం వృష్ణ్యన్ధకబలం తతః। ప్రద్యుమ్నే మోహితే రాజన్సాల్వః ప్రముదితోఽభవత్
ప్రద్యుమ్నుడు మోహంలో పడినప్పుడు, వృష్ణి, అంధక సేన అంతా ఆర్తనాదాలు చేసింది. అప్పుడు సాల్వుడు ఎంతో ఆనందించాడు, ఓ రాజా!
తం తథా మోహితం దృష్ట్వా సారథిర్జవనైర్హయైః। రణాదపాహరత్తూర్ణం శిక్షితో దారుకిస్తదా
అతడు అలా మోహంలో ఉన్నాడని చూసిన దారుకుడు, నైపుణ్యం కలిగిన రథసారధి, వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రాలతో అతన్ని యుద్ధరంగం నుంచి తొందరగా తీసుకెళ్లాడు.
నాతిదూరాపయాతే తు రథే రథవరప్రణుత్। ధనుర్గృహీత్వా యన్తారం లబ్ధసజ్ఞోఽబ్రవీదిదమ్
రథం ఇంకా ఎక్కువ దూరం వెళ్లకముందే, రథసారధులలో శ్రేష్ఠుడిగా ప్రశంసలు పొందిన అతడు స్పృహను తిరిగి పొందాడు. తన విల్లు పట్టుకుని, యజమానికి ఇలా చెప్పాడు.