ఆత్మా హి జాయేత తస్యాం తస్మజ్జాయా భవత్యుత। భర్తా చ భార్యయా రక్ష్యః కథం జాయాన్మమోదరే
మనిషి భార్యలోనే జన్మిస్తాడు. అందుకే భార్యకు గొప్ప స్థానం ఉంది. అలాగే భర్తను కూడా భార్య కాపాడాలి. లేకపోతే నా గర్భంలో కుమారుడు ఎలా పుడతాడు?
నన్విమే శరణం ప్రాప్తం న త్యజన్తి కదాచన। తే మాం శరణమాపన్నాం నాన్వపద్యన్త పాణ్డవాః
ఆశ్రయం కోరినవారిని ఎప్పుడూ వదిలిపెట్టరు. నేను ఆశ్రయం కోరినప్పుడు పాండవులు నన్ను వదిలిపెట్టలేదు.
పఞ్చభిః పతిభిర్జాతాః కుమాసరా మే మహౌజసః। ఏతేషామప్యవేక్షార్థం త్రాతవ్యాఽస్మి జనార్దన
నా కుమారులు ఐదుగురు భర్తల నుండి పుట్టినవారు, గొప్ప శక్తిశాలి కుమారులు. వీరి కోసం కూడా నన్ను కాపాడాలి జనార్దన.
ప్రతివిన్ధ్యో యుధిష్ఠిరాత్సుతసోమో వృకోదరాత్। అర్జునాచ్ఛ్రుతకీర్తిశ్చ శతానీకస్తు నాకులిః
ప్రతివింద్యుడు యుధిష్ఠిరుని కుమారుడు, సుతసోముడు వృకోదరుని కుమారుడు, అర్జునుని కుమారుడు శ్రుతకీర్తి, నకులుని కుమారుడు శతానీకుడు.
కనిష్ఠాచ్ఛ్రుతకర్మా చ సర్వే సత్యపరాక్రమా। ప్రద్యుమ్నో యాదృశః కృష్ణ తాదృశాస్తే మహారథాః
చిన్నవాడైన సహదేవుని కుమారుడు శ్రుతకర్మ. వీరందరూ సత్యపరాక్రములు. కృష్ణా, వీరు ప్రత్యూమ్నుడితో సమానమైన మహారథులు.
నన్విమే ధనుషి శ్రేష్ఠా అజేయా యుధి శాత్రవైః। కిమర్థం ధార్తరాష్ట్రాణాం సహన్తే దుర్బలీయసామ్
వీరంతా విల్లులో అగ్రగణ్యులు, యుద్ధంలో శత్రువులకు జయించలేనివారు. అయినా ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల బలహీనతను ఎందుకు భరిస్తున్నారు?
అధర్మేణ హృతం రాజ్యం సర్వే దాసాః కృతాస్తథా। సభాయాం పరికృష్టాఽహమేకవస్త్రా రజస్వలా
అధర్మంగా రాజ్యం తీసుకున్నారు, అందరినీ దాసులుగా చేసారు. నేను ఒక్క వస్త్రంలో, రజస్వలగా సభలో లాగబడాను.
నాధిజ్యమపి యచ్ఛక్యం కర్తుమన్యేన గాణ్డివమ్। అన్యత్రార్జునభీమాభ్యాం త్వయా వా మధుసూదన
అర్జునుడు, భీముడు లేదా నీవు మధుసూదన, మీరు తప్ప ఇంకెవ్వరూ గాండీవాన్ని కూడా ఎక్కించలేరు.
ధిగ్బలం భీమసేనస్య ధిక్పార్థస్య చ పౌరుషమ్। యత్ర దుర్యోధనః కృష్ణ ముహూర్తమపి జీవతి
భీమసేనుని బలం, అర్జునుని పురుషార్థం వ్యర్థం, కృష్ణా, దుర్యోధనుడు ఒక్క క్షణమైనా బతికున్నప్పుడు.
య ఏతానాక్షిపద్రాష్టాత్సహ మాత్రాఽవిహింసకాన్। అధీయానాన్పురా బాలాన్వ్రతస్థాన్మధుసూదన
పిల్లలుగా ఉండగా, వ్రతాలు పాటిస్తూ, తల్లితో కలసి ఎవ్వరినీ హింసించని వీరిని అపహాస్యం చేసినవాడు ఎవరో మధుసూదనా—
భోజనే భీమసేనస్య పాపః ప్రాక్షిపయద్విషమ్। కాలకూటం నవం తీక్ష్ణం సంభృతం రోమహర్షణమ్
భీమసేనుని భోజనంలో పాపి విషం వేసాడు. కొత్తగా, తీవ్రమైన, భయంకరమైన కాలకూట విషాన్ని కలిపాడు.
తజ్జీర్ణమవికారేణ సహాన్నేన జనార్దన। సశేషత్వాన్మహాబాహో భీమస్య పురుషోత్తమ
ఆ విషం అన్నంతో కలిపి తిన్నా, భీముని మిగిలిన బలంతో ఏమాత్రం హాని లేకుండా జీర్ణమైంది, జనార్దనా, మహాబాహువా, పురుషోత్తమా.
ప్రమాణకోట్యాం విశ్వస్తం తథా సుప్తం వృకోదరమ్। బద్ధ్వైనం కృష్ణ గఙ్గాయాం ప్రక్షిప్య పురమావ్రజత్
నిద్రలో ఉన్న వృకోదరుని బంధించి, గంగా నదిలో పడేసి, తరువాత పట్టణానికి వెళ్లిపోయారు, కృష్ణా.
యదా విబుద్ధః కౌన్తేయస్తదా సంఛిద్య బన్ధనమ్। ఉదతిష్ఠన్మహాబాహుర్భీమసేనో మహాబలః
కుంతీ కుమారుడు లేచి, బంధనాలను తెంచుకొని, మహాబలుడు భీమసేనుడు పైకి లేచాడు.
ఆశీవిషైః కృష్ణసర్పైః సుప్తంచైనమదంశయత్। సర్వేష్వేవాఙ్గదేశేషు న మమార చ శత్రుహా
అతడు నిద్రలో ఉండగా, నల్ల సర్పాలు విషంతో కరిచాయి. అయినా శత్రుహంతకుడు, శరీరమంతా కరిచినా, మరణించలేదు.
ప్రతిబుద్ధస్తు కౌన్తేయః సర్వాన్సర్పానపోథయత్। సారథిం చాస్య దయితమపహస్తేన జఘ్నివాన్
కుంతీ కుమారుడు లేచినప్పుడు, అన్ని పాములను కొట్టి, వారి ప్రియమైన సారథిని తన చేతితో చంపాడు.
పునః సుప్తానుపాధాక్షీద్బాలకాన్వారణావతే। శయానానార్యయా సార్ధం కో ను తత్కర్తుమర్హతి
ఆ అడవిలోని ఆశ్రయంలో పడుకున్న పిల్లలను ఆమె మళ్లీ జాగ్రత్తగా చూసింది. అలాంటి మహాత్మురాలితో కలిసి అక్కడ పడుకుని, ఇలాంటి పని చేయగలవాడు ఎవరు?
యత్రార్యా రుదతీ భీతా పాణ్డవానిదమబ్రవీత్। మహద్వ్యసనమాపన్నా శిఖినా పరివారితా
అక్కడ ఆ మహాత్మురాలు భయంతో ఏడుస్తూ పాండవులకు ఇలా చెప్పింది: "మనం పెద్ద కష్టంలో పడ్డాం, చుట్టూ అగ్ని మంటల్లో ఉన్నాం."
హా హతాస్మి కుంతోన్వద్య భవేచ్ఛాన్తిరిహానలాత్। అనాథా వినశిష్యామి బాలకైః పుత్రకైః సహ
"హాయ్, నేను నాశనం అయ్యాను కుంతీ! ఈ అగ్నిలోనుంచి అయినా శాంతి దొరకొచ్చు. సహాయంలేని నేను నా చిన్న పిల్లలతో కలిసి ఇక్కడే నశించిపోతాను."
తత్ర భీమో మహాబాహుర్వాయువేగపరాక్రమః। ఆర్యామాశ్వాసయామాస భ్రాతౄంశ్చాపి వృకోదరః
అప్పుడు మహాబలుడు, వాయువుతో సమానమైన వేగం కలిగిన భీముడు, ఆ మహాత్మురాలిని, తన అన్నదమ్ములను ధైర్యపరిచాడు.
వైనతేయో యథా పక్షీ గరుత్మాన్పతతాంవరః। తథైవాభిపతిష్యామి భయంవో నేహ విద్యతే
"పక్షుల రాజైన గరుత్మంతుడు ఆకాశంలో నుంచి దూకినట్టు, నేను మిమ్మల్ని అందరినీ తీసుకుని పోతాను. మీకు ఇక్కడ భయం లేదు."
ఆర్యామఙ్కేన వామేన రాజానం దక్షిణేన చ। అంసయోశ్చ యమౌ కృత్వా పృష్ఠే బీభత్సుమేవ చ
ఆయన తన ఎడమ చేతిలో ఆ మహాత్మురాలిని, కుడిచేతిలో రాజును, రెండు భుజాలపై యమద్వయాన్ని, వెనుక భాగంలో అర్జునుడిని తీసుకున్నాడు.
సహసోత్పత్య వేగేన సర్వానాదాయ వీర్యవాన్। భ్రాతౄనార్యాం చ బలవాన్మోక్షయామాస పావకాత్
తర్వాత భీముడు ఒక్కసారిగా వేగంగా లేచి, తన అన్నదమ్ములను, ఆ మహాత్మురాలిని తీసుకుని, వారందరినీ అగ్నిలోనుంచి రక్షించాడు.
తే రాత్రౌ ప్రస్థితాం సర్వే సహ మాత్రా యశస్వినః। అభ్యగచ్ఛన్మహారణ్యే హిడిమ్బవనమన్తికాత్
ఆ మహాపురుషులు తల్లి తో కలిసి ఆ రాత్రి బయలుదేరి, హిడింబా అడవి దగ్గరికి చేరుకున్నారు.
శ్రాన్తాః ప్రసుప్తాస్తత్రేమే మాత్రా సహ సుదుఃఖితాః। సుప్తాంశ్చైనానభ్యగచ్ఛద్ధిడిమ్బా నామ రాక్షసీ
అక్కడ తల్లితో కలిసి వారు ఎంతో అలసటతో, బాధతో నిద్రపోయారు. వారు నిద్రలో ఉన్నప్పుడు హిడింబా అనే రాక్షసురాలు అక్కడికి వచ్చింది.
సా దృష్ట్వా పాణ్డవాంస్తత్ర సుప్తాన్మాత్రా సహ క్షితౌ। హృచ్ఛయేనాభిభూతాత్మా భీమసేనమకామయత్
ఆ రాక్షసురాలు అక్కడ భూమిపై తల్లితో పాటు పడుకున్న పాండవులను చూసి, తన మనసు ఆకర్షణతో నిండిపోయి, భీమసేనుడిని కోరుకుంది.
భీమస్య పాదౌ కృత్వా తు స్వఉత్సఙ్గే తతోఽబలా। పర్యమర్దత సంహృష్టా కల్యాణీ మృదుపాణినా
ఆ అందమైన, ఆనందంగా ఉన్న రాక్షసురాలు భీముని పాదాలను తన మడిలో పెట్టుకుని, మృదువైన చేతులతో మెల్లగా అతడిని తాకింది.
తామబుద్ధ్యదమేయాత్మా బలవాన్సత్యవిక్రమః। పర్యపృచ్ఛత తాం భీమః కిమిహేచ్ఛస్యనిన్దితే
అప్రతిహతమైన సంకల్పం కలిగిన బలవంతుడు భీముడు, ఆమెను గమనించి, "ఇక్కడ నీకు ఏమి కావాలి, నిందలేని వాడివి?" అని అడిగాడు.
ఏవముక్తా తు భీమేన రాక్షసీ కామరూపిణీ। భీమసేనం మహాత్మానమాహ చైవమనిన్దితా
అప్పుడు భీముడు ఇలా అడిగినపుడు, ఆ రూపమార్చుకునే రాక్షసురాలు, నిందలేని అందమైనవాడిగా, భీమసేనునికి ఇలా చెప్పింది:
పలాయధ్వమితః క్షిప్రం మమ భ్రాతైష వీర్యవాన్। ఆగమిష్యతి వో హన్తుం తస్మాద్గచ్ఛత మాచిరమ్
"ఇక్కడినుంచి త్వరగా పారిపోండి! నా బలవంతుడు అన్నయ్య త్వరలో వచ్చి మిమ్మల్ని చంపేస్తాడు. అందుకే ఆలస్యము చేయకుండా వెళ్లిపోండి."