దర్శయన్తో బహూన్దోషాన్ప్రేత్య చేహ చ దారుణాన్। హేతుభిః కారణైశ్చైవ యథా యజ్ఞో భవేన్న సః
ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ ఎన్నో దోషాలు, భయంకరమైన ఫలితాలు చూపిస్తూ, కారణాలు చెప్పి యజ్ఞం జరగకుండా చూస్తాం.
అథవా య ఉపాధ్యాయః క్రతోస్తస్య భవిష్యతి। సర్పసత్రవిధానజ్ఞో రాజకార్యహితే రతః
లేకపోతే, ఆ యజ్ఞానికి ఉపాధ్యాయుడు ఎవరో ఉంటే, సర్పసత్రం నిర్వహించడంలో నిపుణుడై, రాజుకి మేలు కోరేవాడైతే,
తం గత్వా దశతాం కశ్చిద్భుజఙ్గః స మరిష్యతి। తస్మిన్మృతే యజ్ఞకారే క్రతుః స న భవిష్యతి
మనలో ఎవరో ఒకరు వెళ్లి అతన్ని కాటు వేయాలి. ఆ సర్పం చనిపోతుంది. అతను చనిపోతే యజ్ఞం జరగదు.
యే చాన్యే సర్పసత్రజ్ఞా భవిష్యన్త్యస్య చర్త్విజః। తాంశ్చ సర్వాన్దశిష్యామః కృతమేవం భవిష్యతి
ఇంకా, సర్పసత్రంలో నిపుణులై, యజ్ఞంలో ఋత్వికులుగా ఉండేవాళ్లను కూడా మనం అందరినీ కాటు వేస్తాం. అలా చేస్తే మన పని పూర్తవుతుంది.
అపరే త్వబ్రువన్నాగా ధర్మాత్మానో దయాలవః। అబుద్ధిరేషా భవతాం బ్రహ్మహత్యా న శోభనమ్
ఇంకొంతమంది ధర్మబద్ధమైన, దయగల సర్పులు, 'మీరు ఇలా ఆలోచించడం అవివేకం. బ్రాహ్మణులను చంపడం మంచిది కాదు' అన్నారు.
సమ్యక్సద్ధర్మమూలా వై వ్యసనే శాన్తిరుత్తమా। అధర్మోత్తరతా నామ కృత్స్నం వ్యాపాదయేజ్జగత్
సంక్షోభంలో ఉన్నప్పుడు నిజమైన ధర్మమే శాంతికి ఆధారం. ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తిస్తే ఈ లోకం మొత్తం నాశనం అవుతుంది.
అపరే త్వబ్రువన్నాగాః సమిద్ధం జాతవేదసమ్। వర్షైర్నిర్వాపయిష్యామో మేఘా భూత్వా సవిద్యుతః
మరికొంత మంది పాములు ఇలా అన్నారు: మేము మేఘాలుగా మారి, మెరుపులతో కూడిన వర్షాన్ని కురిపించి, మండుతున్న యజ్ఞాగ్నిని ఆర్పేస్తాం.
స్రుగ్భాణ్డం నిశి గత్వా చ అపరే భుజగోత్తమాః। ప్రమత్తానాం హరన్త్వాశు విఘ్న ఏవం భవిష్యతి
ఇంకొంత మంది గొప్ప పాములు ఇలా అన్నారు: రాత్రిపూట, యజ్ఞపాత్రలు, హోమపు చెంబులు వద్దకు వెళ్లి, అప్రమత్తంగా ఉన్నవారు ఉండగా వాటిని త్వరగా దొంగిలిస్తాం. అలా యజ్ఞంలో ఆటంకం కలుగుతుంది.
యజ్ఞే వా భుజగాస్తస్మిఞ్శతశోఽథ సహస్రశః। జనాన్దశన్తు వై సర్వే నైవం త్రాసో భవిష్యతి
లేకపోతే, యజ్ఞం జరుగుతున్నప్పుడు, వందలాది, వేలాది పాములు అక్కడున్న మనుషులను కరిస్తే, మనకు ఇక భయం ఉండదు.
అథవా సంస్కృతం భోజ్యం దూషయన్తు భుజఙ్గమాః। స్వేన మూత్రపురీషేణ సర్వభోజ్యవినాశినా
లేదంటే, పాములు వడ్డించిన అన్నాన్ని తమ మూత్రం, మలంతో కలిపి చెడగొడితే, ఆ అన్నం మొత్తం నాశనం అవుతుంది.
అపరే త్వబ్రువంస్తత్ర ఋత్విజోఽస్య భవామహే। యజ్ఞవిఘ్నం కరిష్యామో దక్షిణా దీయతామితి
మరికొందరు అక్కడ ఇలా అన్నారు: మనమే అతనికి యజ్ఞంలో ఋత్వికులు అవుదాం. యజ్ఞాన్ని అడ్డగించడమే కాకుండా, దక్షిణ కూడా అడుగుదాం.
వశ్యతాం చ గతోఽసౌ నః కరిష్యతి యథేప్సితమ్। అపరే త్వబ్రువంస్తత్ర జలే ప్రక్రీడితం నృపమ్
అతను ఇప్పుడు మన ఆధీనంలో ఉన్నాడు, మనం చెప్పినట్టు చేస్తాడు. మరికొందరు ఇలా అన్నారు: నీటిలో ఆడుకుంటున్న రాజును తీసుకురావాలి.
గృహమానీయ బధ్నీమః క్రతురేవం భవేన్న సః। అపరే త్వబ్రువంస్తత్ర నాగాః పణ్డితమానినః
అతన్ని ఇంటికి తీసుకువచ్చి కట్టేసి పెడదాం. అలా అయితే యజ్ఞం జరగదు.
దశామస్తం ప్రగృహ్యాశు కృతపేవం భవిష్యతి। ఛిన్నం మూలమనర్థానాం మృతే తస్మిన్భవిష్యతి
మరిన్ని తెలివైన పాములు ఇలా అన్నారు: అతన్ని వెంటనే పట్టుకుని కరిస్తే, అతను చనిపోతే మన బాధలకు మూలం తుడిపాటవుతుంది.
ఏషా నో నైష్ఠికీ బుద్ధిః సర్వేషామీక్షణశ్రవః। అథ యన్మన్యసే రాజన్ద్రుతం తత్సంవిధీయతామ్
ఇవి మనందరి ఆలోచనలు, పరిశీలించిన తరువాత తుది నిర్ణయం. రాజా! ఇప్పుడు మీరు ఏం చేయాలనుకుంటే త్వరగా అది జరగనివ్వండి.
ఇత్యుక్త్వా సముదైక్షన్త వాసుకిం పన్నగోత్తమమ్। వాసుకిశ్చాపి సంచిన్త్య తానువాచ భుజఙ్గమాన్
ఇలా అన్నాక అందరూ పాముల అధిపతి వాసుకిని చూశారు. వాసుకి ఆలోచించి, పాములతో ఇలా చెప్పాడు.
నైషా వో నైష్ఠికీ బుద్ధిర్మతా కర్తుం భుజఙ్గమాః। సర్వేషామేవ మే బుద్ధిః పన్నగానాం న రోచతే
పాములారా! మీకోసం మీరు చెప్పిన ఈ తుది నిర్ణయం నాకు నచ్చలేదు. మీ అందరి ఆలోచన కూడా నాకు ఇష్టం లేదు.
కిం తత్ర సంవిధాతవ్యం భవతాం స్యాద్ధితం తు యత్। శ్రేయః ప్రసాదనం మన్యే కశ్యపశ్య మహాత్మనః
ఇక్కడ మనకు ఏం చేయడం మంచిదో ఆలోచించాలి. మహాత్ముడైన కశ్యపుని అనుగ్రహం పొందడమే మాకు శ్రేయస్కరం అని నేను భావిస్తున్నాను.
జ్ఞాతివర్గస్య సౌహార్దాదాత్మనశ్చ భుజఙ్గమాః। న చ జానాతి మే బుద్ధిః కించిత్కర్తుం వచో హివః
మన బంధువులకోసం, మనకోసం కూడా, పాములారా, నా మనసు ఏం చేయాలో తెలియదు. మీ మాటలు కూడా నేను ఒప్పుకోను.
మయా హీదం విధాతవ్యం భవతాం యద్ధితం భవేత్। అనేనాహం భృశం తప్యే గుణదోషౌ మదాశ్రయౌ
మీకు మేలు కలిగేలా నేను ఏదైనా చేయాలి. మంచి, చెడు రెండూ నన్నే ఆధారపడినప్పుడు నాకు చాలా బాధగా ఉంది.
సర్పాణాం తు వచః శ్రుత్వా సర్వేషామితి చేతి చ। వాసుకేశ్చ వచః శ్రుత్వా ఏలాపత్రోఽబ్రవీదిదమ్
అన్ని పాముల మాటలు, వాసుకి మాటలు కూడా వినిన తర్వాత, ఎలాపత్రుడు ఇలా అన్నాడు.
ప్రాగేవ దర్శితా బుద్ధిర్మయైషా భుజగోత్తమాః। హేయేతి యది వో బుద్ధిస్తవాపి చ తథా ప్రభో
పాముల అధిపతులారా! ఈ ఆలోచనను నేను ముందే చెప్పాను. మీరు దాన్ని వదిలేయాలని అనుకుంటే, అలాగే ఉండనివ్వండి ప్రభూ.
అస్తు కామం మభాద్యాపి బుద్ధిః స్మరణమాగతా। తాం శృణుధ్వం ప్రవక్ష్యామి యాథాతథ్యేన పన్నగాః
మీ ఇష్టం ప్రకారం కావచ్చు. ఆ ఆలోచన మళ్లీ గుర్తొచ్చినా, పాములారా, నేను నిజంగా చెప్పేది వినండి.
న స యజ్ఞో న భవితా న స రాజా తథావిధః। జనమేజయః పాణ్డవేయో యతోఽస్మాకం మహద్భయమ్
ఆ యజ్ఞం జరగదు, అలాంటి రాజు కూడా ఉండడు. మనకు భయాన్ని కలిగించే పాండవుడు జనమేజయుడు కూడా అంతే.
దైవేనోపహతో రాజన్యో భవేదిహ పూరుషః। స దైవమేవాశ్రయేత నాన్యత్తత్ర పరాయణమ్
ఈ లోకంలో రాజవంశానికి చెందినవాడు విధి చేత బలహీనుడైతే, అతడు విధినే ఆశ్రయించాలి; ఇక్కడ మరొక దిక్కు లేదు.
తదిదం చైవమస్మాకం భయం పన్నగసత్తమాః। దైవమేవాశ్రయామోఽత్ర శృణుధ్వం చ వచో మమ
అందుకే, ఓ పాము లలో శ్రేష్ఠులారా, మాకు వచ్చిన ఈ భయాన్ని చూసి, మనం ఇక్కడ విధినే ఆశ్రయిద్దాం. ఇప్పుడు నా మాటలు వినండి.
అహం శాపే సముత్సృష్టే సమశ్రౌషం వచస్తదా। మాతురుత్సఙ్గమారూఢో భయాత్పన్నగసత్తమాః। దేవానాం పన్నగశ్రేష్ఠాస్తీక్ష్ణాస్తీక్ష్ణ ఇతి ప్రభో
శాపం పడినప్పుడు, నేను ఆ మాటలు విన్నాను, ఓ పాములలో శ్రేష్ఠులారా, భయంతో తల్లి ఒడిలో కూర్చున్నప్పుడు. దేవతలు, ప్రభూ, అప్పుడు గొప్ప పాములను 'తీవ్రమైనవారు, తీవ్రమైనవారు' అని పిలిచారు.
శాపదుఃఖాగ్నితప్తానాం పన్నగానామనామయమ్। కృపయా పరయాఽఽవిష్టాః ప్రార్థయన్తో దివౌకసః
శాప బాధతో బాధపడుతున్న పాముల కోసం, దేవతలు గొప్ప దయతో, వారి క్షేమం కోసం ప్రార్థించారు.
కా హి లబ్ధ్వా ప్రియాన్పుత్రాఞ్శపేదేవం పితామహ। ఋతే కద్రూం తీక్ష్ణరూపాం దేవదేవ తవాగ్రతః
తండ్రి తనకు ఎంతో ఇష్టమైన కుమారులను పొంది, వారిని ఇలా శపించగలడా, ఓ బ్రహ్మదేవా? కద్రువు తప్ప, ఎవ్వరూ అలా చేయరు.
తథేతి చ వచస్తస్యాస్త్వయాప్యుక్తం పితామహ। ఇచ్ఛామ ఏతద్విజ్ఞాతుం కారణం యన్న వారితా
ఆమె మాటకు నువ్వు కూడా 'అలా కావాలి' అని అనుమతించావు, ఓ బ్రహ్మదేవా. నువ్వు ఎందుకు ఆపలేదో ఆ కారణం మాకు తెలుసుకోవాలనుంది.