దష్టోష్ఠదంష్ట్రం తామ్రాక్షం ప్రదీప్తోర్ధ్వశిరోరుహమ్। సార్కరశ్మితడిచ్చక్రం సబలాకమివామ్బుదమ్
అతని పెదవులు, పళ్లతో కొరికినట్లుగా, కప్పిన కళ్లతో, జుట్టు అగ్నిలా పైకి లేచినట్లు, నోటిలో మెరుపులతో కూడిన మేఘంలా, బకపక్షులతో నిండినట్లుగా కనిపించాడు.
సృజన్తం రాక్షసీం మాయాం మహానాదనినాదితమ్। ముఞ్చన్తం విపులాన్నాదాన్సతోయమివ తోయదమ్
అతను రాక్షస మాయను ప్రదర్శిస్తూ, భయంకరంగా అరుస్తూ, పెద్ద శబ్దాలు చేస్తూ, వర్షమేఘం నీరు కురిపించినట్లు గట్టిగా అరవసాగాడు.
తస్య నాదేన సంత్రస్తాః పక్షిణః సర్వతోదిశమ్। విముక్తనాదాః సంపేతుః స్థలజా జలజైః సహ
అతని అరుపుతో భయపడి, అన్ని దిశల నుంచి పక్షులు, నేలమీద, నీటిలో ఉండేవి కూడా, నిశ్శబ్దంగా అన్ని వైపులా పారిపోయాయి.
సంప్రద్రుతమృగద్వీపిమహిషర్క్షసమాకులమ్। తద్వనం తస్య నాదేన సంప్రస్థితమివాభవత్
అతని అరుపుతో, ఆ అడవి అంతా, జింకలు, అడవి జంతువులు, ఎద్దులు, ఎలుగుబంట్లు పరుగులు తీస్తూ, కలకలమైంది.
తస్యోరువాతాభిహతాస్తామ్రపల్లవబాహవః। విదూరజాతాశ్చ లతాః సమాశ్లిష్యన్తి పాదపాన్
అతని గొప్ప ఊపిరితో, రాగి రంగు ఆకులతో ఉన్న చెట్లు వంగిపోయాయి, దూరంగా ఉన్న లతలు చెట్లను గట్టిగా పట్టుకున్నాయి.
తస్మిన్క్షణేఽథ ప్రవవౌ మారుతో భృశదారుణః। రజసా సంవృతం తేన నష్టర్క్షమభవన్నభః
ఆ సమయంలో, భయంకరమైన గాలి బలంగా వీయసాగింది. ఆ గాలితో పొడి ఎగసి, ఆకాశంలో నక్షత్రాలు కనబడకుండా పోయాయి.
పఞ్చానాం పాణ్డుపుత్రాణామవిజ్ఞాతో మహారిపుః। పఞ్చానామిన్ద్రియాణాం తు శోకావేశ ఇవాతులః
అయితే, ఆ ఐదుగురు పాండవులకు తెలియకుండా, ఆ గొప్ప శత్రువు అక్కడ నిలబడి ఉన్నాడు. అది ఐదు ఇంద్రియాలకు తెలియని, తీవ్రమైన దుఃఖం లాంటిది.
స దృష్ట్వా పాణ్డవాన్దూరాత్కృష్ణాజినసమావృతాన్। ఆవృణోత్తద్వనద్వారం మైనాక ఇవ పర్వతః
ఆయన దూరం నుంచి, నల్ల కృష్ణాజినాలతో ఉన్న పాండవులను చూసి, మైనాక పర్వతంలా ఆ అడవి ద్వారాన్ని పూర్తిగా మూసివేశాడు.
తం సమాసాద్య విత్రస్తా కృష్ణా కమలలోచనా। అదృష్టపూర్వం సంత్రాసాన్న్యమీలయత లోచనే
ఆయన దగ్గరికి రాగానే, కమలముక్కళ్ల కృష్ణా భయంతో, ఇంతటి దృశ్యం ఎప్పుడూ చూడకపోయి, భయంతో కన్నులు మూసుకుంది.
దుఃశాసనకరోత్సృష్టవిప్రకీర్ణశిరోరుహా। పఞ్చపర్వతమధ్యస్థా నదీవాకులతాం గతా
దుఃశాసనుడు లాగినందువల్ల ఆమె జుట్టు చెలరేగిపోయింది. ఐదుగురు పర్వతాల మధ్య నిలబడి, ఆ నది కలకలం చెందినట్లుగా కనిపించింది.
విముహ్యమానాం తాం తత్ర జగృహుః పఞ్చ పాణ్డవాః। ఇన్ద్రియాణి ప్రసక్తాని విషయేషు యథారతిమ్
ఆమె భయంతో అయోమయంగా ఉన్నప్పుడు, ఐదుగురు పాండవులు ఆమెను పట్టుకున్నారు. అది, ఇంద్రియాలు విషయాలలో మునిగిపోయినప్పుడు వాటిని అదుపులో పెట్టినట్లుగా ఉంది.
అథ తాం రాక్షసీం మాయాముత్థితాం ఘోరదర్శనామ్। రక్షోఘ్నైర్వివిధైర్మన్త్రైర్ధౌమ్యః సమ్యక్ప్రయోజితైః
ఆ సమయంలో, భయంకరంగా కనిపించే రాక్షస మాయ ఉద్భవించగా, ధౌమ్యుడు రాక్షస సంహారానికి ఉపయోగించే వివిధ మంత్రాలతో దాన్ని నివారించసాగాడు.
పశ్యతాం పాణ్డుపుత్రాణాం నాశయామాస వీర్యవాన్। స నష్టమాయోఽతిబలః క్రోధవిస్ఫారితేక్షణః
పాండవులు చూస్తుండగా, ఆ మహాబలుడు కోపంతో కళ్లకు మంటలు రేగి, తన మాయను నాశనం చేసి, నిజమైన శక్తిని చూపించాడు.
కామమూర్తిధరః క్రూరః కాలకల్పో వ్యదృశ్యత। తమువాచ తతో రాజా దీర్ఘప్రజ్ఞో యుధిష్ఠిరః
కామరూపాన్ని ధరించి, భయంకరంగా, మరణాన్ని తలపించే రూపంలో అతడు కనిపించాడు. అప్పుడు ధీరుడైన యుధిష్ఠిరుడు అతడిని ఇలా అడిగాడు.
కో భవాన్కస్య వా కిం తే క్రియతాం కార్యముచ్యతామ్। ప్రత్యువాచాథ తద్రక్షో ధర్మరాజం యుధిష్ఠిరమ్
"నువ్వెవరు? ఎవరి వాడివి? నీకు ఏమి కావాలి? నీ పని ఏమిటో చెప్పు," అని యుధిష్ఠిరుడు అడిగితే, ఆ రాక్షసుడు ధర్మరాజైన యుధిష్ఠిరునికి సమాధానం చెప్పాడు.
అహం వకస్య వై భ్రాతా కిర్మీర ఇతి విశ్రుతః। వనేఽస్మిన్కామ్యకే శూన్యే నివసామి గతజ్వరః
"నేను వకాసురుని సోదరుడను, కిర్మీరుడిగా అందరికీ ప్రసిద్ధిని పొందాను. ఈ ఖాళీ అయిన కామ్యక వనంలో, నిర్బంధంగా నివసిస్తున్నాను."
యుధి నిర్జిత్య పురుషానాహారం నిత్యమాచరన్। కే యూయమభిసంప్రాప్తా భక్ష్యభూతా మమాన్తికమ్। యుధి నిర్జిత్యవః సర్వాన్భక్షయిష్యే గతజ్వరః
"యుద్ధంలో మనుష్యులను ఓడించి, వారిని ఎప్పుడూ నా ఆహారంగా చేసుకుంటాను. మీరు ఎవరు? నన్ను తినిపించేందుకు ఇక్కడికి వచ్చారా? యుద్ధంలో మిమ్మల్ని జయించి, బాధ లేకుండా తినేస్తాను."
యుధిష్ఠిరస్తు తచ్ఛ్రుత్వా వచస్తస్య దురాత్మనః। ఆచచక్షే తతః సర్వం గోత్రనామాది భారత
ఆ దుష్టుని మాటలు విన్న యుధిష్ఠిరుడు, తనవారి వంశాలు, పేర్లు అన్నీ అతనికి వివరంగా చెప్పాడు, ఓ భారతా!
పాణ్డవో ధర్మరాజోఽహం యది తే శ్రోత్రమాగతః। సహితో భ్రాతృభిః సర్వైర్భీమసేనార్జునాదిభిః
"నేను పాండవుడు, ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడను. నువ్వు వినివుంటే, నా సోదరులు భీమసేనుడు, అర్జునుడు మరియు మిగతా వారితో కలిసి ఉన్నాను."
హృతరాజ్యో వనే వాసం వస్తుం కృతమతిస్తతః। వనమభ్యాగతో ఘోరమిదం తవ పరిగ్రహమ్
"రాజ్యాన్ని కోల్పోయి, అరణ్యంలో నివసించాలనే సంకల్పంతో, ఈ భయంకరమైన నీ అడవిలోకి వచ్చాము."
విస్మయం పరమం గత్వా రాక్షసో ఘోరదర్శనః।' కిర్మీరస్త్వబ్రవీదేనం దిష్ట్యా దేవైరిదం మమ। ఉపపాదితమద్యేహ చిరకాలాన్మనోరథమ్
ఆ రాక్షసుడు కిర్మీరుడు, ఆశ్చర్యంతో, "దేవతల అనుగ్రహంతో, నా ఎన్నో రోజుల కోరిక నేడు ఇక్కడ నెరవేరింది," అని అన్నాడు.
భీమసేనవధార్థం హి నిత్యమభ్యుద్యతాయుధః। చరామి పృథివీం కృత్స్నాం నైనం చాసాదయామ్యహమ్
"భీమసేనుడిని చంపాలనే ఉద్దేశంతో, ఆయుధాలు సిద్ధంగా పెట్టుకొని, భూమంతా తిరిగాను. అయినా అతడిని ఎక్కడా కనుగొనలేకపోయాను."
సోయమాసాదితో దిష్ట్యా భ్రాతృహా కాఙ్క్షితశ్చిరమ్। అనేన హి మమ భ్రాతా బకో వినిహతః ప్రియః
"ఇప్పుడు అదృష్టవశాత్తు, నేను ఎప్పటినుంచి వెతుకుతున్న నా సోదరుని హంతకుడిని కనుగొన్నాను. ఎందుకంటే, నా ప్రియమైన సోదరుడు వకాసురుని ఇతడే చంపాడు."
వైత్రకీయవనే రాజన్బ్రాహ్మణచ్ఛద్మరూపిణా। విద్యాబలముపాశ్రిత్య న హ్మస్త్యస్యౌరసం బలమ్
"వైత్రకీ అరణ్యంలో, బ్రాహ్మణ వేషంలో, విద్యాబలంతో అతడిని సంహరించాడు. శారీరక బలంలో ఇతనికి సమానం ఎవ్వరూ లేరు."
హిడిమ్బశ్చ సఖా మహ్మం దయితో వనగోచరః। హతో దురాత్మనాఽనేన స్వసా చాస్య హృతా పురా
"వనాల్లో సంచరించే నా ప్రియ మిత్రుడు హిడింబుడిని కూడా ఈ దుష్టుడు చంపాడు. అతని సోదరిని కూడా ఇతడే ఎప్పుడో తీసుకుపోయాడు."
సోయమభ్యాగతో మూఢో మమేదం గహనం వనమ్। ప్రచారసమయేఽస్మాకమర్ద్ధరాత్రే స్థితే సమే
"ఇప్పుడు ఈ మూర్ఖుడు నా లోతైన అడవిలోకి వచ్చాడు. మేము సంచరిస్తున్న అర్ధరాత్రి సమయములో, శాంతంగా ఉన్నప్పుడు వచ్చాడు."
అద్యాస్య యాతయిష్యామి తద్వైరం చిరసంభృతమ్। తర్పయిష్యామి చ బకం రుధిరేణాస్య భూరిణా
"ఈ రోజు అతడిపై ఎన్నాళ్లుగా ఉన్న కక్షను తీర్చుకుంటాను. అతని రక్తంతో వకాసురుని తృప్తిపర్చుతాను."
అద్యాహమనృణో భూత్వా భ్రాతుః సఖ్యుస్తథైవ చ। శాన్తిం లబ్ధాస్మి పరమాం హత్వా రాక్షసకణ్టకమ్
"ఈ రోజు నా సోదరునికీ, మిత్రునికీ ఋణం తీర్చుకుని, ఈ రాక్షసలోకానికి శత్రువైనవాడిని చంపి, పరమమైన శాంతిని పొందుతాను."
యది తేన పురా ముక్తో భీమసేనో బకేన వై। అద్యైనం భక్షయిష్యామి పశ్యతస్తే యుధిష్ఠిర
"భీమసేనుడిని వకాసురుడు విడిచిపెట్టినప్పటికీ, నేడు నీ కళ్ల ముందే యుధిష్ఠిరా, అతడిని తినిపెడతాను."
ఏనం హి విపులప్రాణమద్య హత్వా వృకోదరమ్। సంభక్ష్య జరయిష్యామి యథాఽగస్త్యో మహాసురమ్
"ఈ రోజు ఈ మహాబలుడైన భీమసేనుడిని చంపి, అతడిని తిని, అగస్త్యుడు మహాసురుడిని మింగినట్లు నేను అతడిని జీర్ణించేస్తాను."