యాదృశో మే సుతః పాణ్డుస్తాదృశో మేఽసి పుత్రక। విదురశ్చ మహాప్రాజ్ఞః స్నేహాదేతద్బ్రవీమ్యహమ్
పాండు నా కుమారుడు అయినట్టే నీవు కూడా నా కుమారుడివే, బుద్ధిమంతుడైన విధురుడూ అలాగే. ఈ మాట ప్రేమతోనే చెబుతున్నాను.
చిరాయ తవ పుత్రాణాం శతమేకశ్చ భారత। పాణ్డౌః పఞ్చైవ లక్ష్యన్తే తేఽపి మన్దాఃసుదుఃఖితాః
చిరకాలంగా నీ కుమారులు వంద ఒకరు ఉన్నారు, భారతా; కానీ పాండవులు ఐదుగురు మాత్రమే, వారు కూడా చాలా బాధపడుతున్నారు.
కథం జీవేయురత్యన్తం కథం వర్ధేయురిత్యపి। ఇతి దీనేషు పార్థేషు మనో మే పరితప్యతే
వారు ఎలా బ్రతుకుతారు, ఎలా అభివృద్ధి చెందుతారు అని నా మనసు ఆ పాండవుల బాధను చూసి బాధపడుతోంది.
యది పార్థివ కౌఖ్యాఞ్జీవమానానిహేచ్ఛసి। దుర్యోధనస్తవ సుతః శమం గచ్ఛతు పాణ్డవైః
రాజా, నీ కుమారులు గౌరవంగా బ్రతకాలని కోరుకుంటే, నీ కుమారుడు దుర్యోధనుడు పాండవులతో సమాధానం చేసుకోవాలి.
ఏవమేతన్మహాప్రాజ్ఞ యథా వదసి మాం మునే। అహం చైవ విజానామి సర్వే చేమే నరాధిపాః
మహామునివర్యా, మీరు చెప్పినట్లే ఇది నిజమే. నేను కూడా అర్థం చేసుకున్నాను, ఈ రాజులందరికి కూడా తెలుసు.
భవాంశ్చ మన్యతే సాధు యత్కురూణాం సుఖోదయమ్। తదేవ విదురోఽప్యాహ భీష్మో ద్రోణశ్చ మాం మునే
మీరు కురువంశానికి మేలు కలిగించేదే మంచిదని భావిస్తున్నారు. అదే విధురుడు, భీష్ముడు, ద్రోణుడు కూడా చెబుతున్నారు మునివర్యా.
యదిత్వహమనుగ్రాహ్యః కౌరవ్యేషు దయా యది। అన్వశాధి దురాత్మానం పుత్రం దుర్యోధనం మమ
నాకు దయ చూపాలనుకుంటే, కౌరవులందరిలో దయ ఉండాలనుకుంటే, నా కుమారుడు దుర్యోధనుడు చెడ్డ మార్గాన్ని విడిచిపెట్టేలా చేయండి.
అయమాయాతి వై రాజన్మైత్రేయో భగవానృషిః। అన్వీక్ష్య పాణ్డవాన్భ్రాతృనిహైవాఽస్మద్దిదృక్షయా
రాజా, ఇప్పుడు మైత్రేయుడు అనే మహర్షి ఇక్కడికి వస్తున్నారు. ఆయన పాండవులను చూసి, మేము అన్నదమ్ములను చూడాలనే కోరికతో ఇక్కడికి వస్తున్నారు.
ఏష దుర్యోధనం పుత్రం తవ రాజన్మహానృషిః। అనుశాస్తా యథాన్యాయం శమాయాస్య కులస్య చ
ఓ రాజా, ఈ మహర్షి నీ కుమారుడు దుర్యోధనుని న్యాయబద్ధంగా, అతని శాంతికోసం మరియు మీ కుటుంబానికి మేలు కలగాలని ఉపదేశిస్తున్నాడు.
బ్రూయాద్యదేష కౌరవ్య తత్కార్యమవిశఙ్కయా। అక్రియాయాం తు కార్యస్య పుత్రం తే శప్స్యతే రుషా
కౌరవ వంశజా, ఈ మహర్షి ఏమి చెప్పినా సందేహించకుండా చేయాలి; నీ కుమారుడు చేయకపోతే, కోపంతో శపించబడతాడు.
ఏవముక్త్వా యయౌ వ్యాసో మైత్రేయః ప్రత్యదృశ్యత। పూజయా ప్రతిజగ్రాహ సపుత్రస్తం నరాధిపః
ఇలా చెప్పి వ్యాసుడు వెళ్లిపోయాడు. ఆ సమయంలో మైత్రేయుడు వచ్చాడు; రాజు తన కుమారుడితో కలిసి అతన్ని గౌరవంగా ఆహ్వానించాడు.
కృత్వాఽర్ధ్యాద్యాః క్రియాః సర్వా విశ్రాన్తం మునిసత్తమమ్ ప్రశ్రయేణాబ్రవీద్రాజా ధృతరాష్ట్రోఽమ్బికాసుతః
అర్ఘ్యాదులు అన్నీ చేసి, విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న ఆ మహర్షిని అంబికా కుమారుడు ధృతరాష్ట్రుడు వినయంగా పలికాడు.
సుఖేనాగమనం కచ్చిద్భగవన్కురుజాఙ్గలే। కచ్చిత్కుశలినో వీరా భ్రాతరః పఞ్చ పాణ్డవాః
భగవంతుడా, కురు దేశంలో మీ ప్రయాణం సుఖంగా జరిగిందా? ఆ ఐదుగురు పాండవ సోదరులు క్షేమంగా ఉన్నారా?
సమయే స్థాతుమిచ్ఛన్తి కచ్చిచ్చ భరతర్షభాః। కచ్చిత్కురూణాం సౌభ్రాత్రమవ్యుచ్ఛిన్నం భవిష్యతి
భరత వంశశ్రేష్ఠులు ఒప్పందాన్ని పాటించాలనుకుంటున్నారా? కురువంశంలో స్నేహబంధం ఎప్పటికీ నిలిచిపోతుందా?
తీర్థయాత్రామనుక్రామన్ప్రాప్తోఽస్మి కురుజాఙ్గలాన్। యదృచ్ఛయా ధర్మరాజం దృష్ట్వవాన్కామ్యకే వనే
తీర్థయాత్ర చేస్తూ నేను కురు దేశానికి వచ్చాను; యదృచ్ఛగా కామ్యక వనంలో ధర్మరాజును చూశాను.
తం జటాజినసంవీతం తపోవననివాసినమ్। సమాజగ్ముర్మహాత్మానం ద్రష్టుం మునిగణాః ప్రభో
అక్కడ తపోవనంలో నివసిస్తూ జటా, మృగచర్మం ధరించిన ఆ మహాత్ముడిని చూసేందుకు మునులు అక్కడికి వచ్చారు.
తత్రాశ్రౌషం మహారాజ పుత్రాణాం తవ విగ్రహమ్। అనయం ద్యూతరూపేణ మహాభయముపస్థితమ్
ఓ మహారాజా, అక్కడ నీ కుమారుల మధ్య కలహం, జూదం రూపంలో వచ్చిన పెద్ద ప్రమాదాన్ని నేను విన్నాను.
తతోఽహం త్వామనుప్రాప్తః కౌరవాణామవేక్షయా ।। సదా హ్యభ్యధికః స్నేహః ప్రీతిశ్చ త్వయి మే ప్రభో
అందుకే కౌరవుల పరిస్థితిని చూడటానికి నేను నీ వద్దకు వచ్చాను; ప్రభూ, నీపై నాకు ఎప్పుడూ ఎక్కువ ప్రేమ, గౌరవం ఉంది.
నైతదౌపయికం రాజంస్త్వయి భీష్మే చ జీవతి। యదన్యోన్యేన తే పుత్రా విరుధ్యన్తే కథంచన
ఓ రాజా, నువ్వూ భీష్ముడూ బ్రతికుండగా నీ కుమారులు ఒకరితో ఒకరు విరోధించటం సరికాదు.
మేఢీభూతః స్వయం రాజన్నిగ్రహే ప్రగ్రహే భవాన్। కిమర్థమనయం ఘోరముత్పతన్తముపేక్షసే
ఓ రాజా, నియంత్రణలో నీవే ఆధారంగా ఉన్నావు; మరి ఈ భయంకరమైన అన్యాయాన్ని ఎందుకు సహిస్తున్నావు?
దస్యూనామివ యద్వృత్తం సభాయాం కురునన్దన। తేన న భ్రాజసే రాజంస్తాపసానాం సమాగమే
ఓ కురునందనా, సభలో జరిగినది దొంగల ప్రవర్తనలా ఉంది; అందువల్ల తపస్వులతో కూడిన సమూహంలో నీవు ప్రతిష్ట పొందలేవు.
తతో వ్యావృత్య రాజానం దుర్యోధనమమర్షణమ్। ఉవాచ శ్లక్ష్ణయా వాచా మైత్రేయో భగవానృపిః
అంతట రాజును పక్కనబెట్టి, మైత్రేయ మహర్షి దుర్యోధనుని మృదువుగా ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
దుర్యోధన మహాబాహో నిబోధ వదతాం వర। వచనం మే మహాభాగ బ్రువతో యద్ధితం తవ
దుర్యోధనా, మహాబాహువా, విను. నేను చెప్పేది నీకు మేలు కలిగించేదే, కాబట్టి శ్రద్ధగా ఆలకించు.
మా ద్రుహః పాణ్డవాన్రాజన్కురుష్వ హితమాత్మనః। పాణ్డవానాం కురూణాం చ లోకస్య చ నరర్షభ
ఓ రాజా, పాండవులకు హాని చేయవద్దు. నీకు, పాండవులకు, కురువంశానికి, ఈ లోకానికీ మేలు జరిగేలా ప్రవర్తించు.
పాణ్డవాన్ప్రాప్య తాన్రాత్రౌ కిర్మీరో నామ రాక్షసః। అవృత్య మార్గం రౌద్రాత్మా తస్థౌ గిరివాచలః
ఒక రాత్రి పాండవుల దారిని కిర్మీరుడు అనే రాక్షసుడు అడ్డగించి, కొండలా నిలబడి భయంకరంగా ఎదురయ్యాడు.
తం భీమః సమరస్లాఘీ బలేన బలినాం వరః। జఘాన పశుమారేణ వ్యాఘ్రః క్షుద్రమృగం యథా
బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన భీముడు, యుద్ధంలో ప్రసిద్ధి గాంచినవాడు, ఆ రాక్షసుడిని పులి చిన్న జంతువును చంపినట్టు బలంతో సంహరించాడు.
పశ్య దిగ్విజయే రాజన్యథా భీమేన పాతితః। జరాసన్ధో మహేష్వాసో నాగాయుతబలో యుధి
భీముడు దిక్విజయ యాత్రలో, యుద్ధంలో పది వేల ఏనుగుల బలమున్న మహాశక్తిమంతుడు, గొప్ప విలువిద్యావంతుడు అయిన జరాసంధుడిని ఎలా సంహరించాడో చూడు.
సంబన్ధీ వాసుదేవశ్చ శ్యాలాః సర్వే చ పార్షతాః। తే హి సర్వే నరవ్యాఘ్రాః శూరా విక్రాన్తయోధినః
వాసుదేవుడు వారి బంధువు, ప్రాతిజాతులు అందరూ అతని మరిది వర్గం. వారు అందరూ మానవసింహులు, పరాక్రమశాలి, ధైర్యవంతులైన యోధులు.
సర్వే నాగాయుతప్రాణా వజ్రసంహననా దృఢః। సత్యవ్రతధరాః సర్వేసర్వే పురుషమానినః
వారు అందరూ పది వేల ఏనుగుల బలంతో, వజ్రంలా దృఢంగా, సత్యవ్రతాన్ని పాటిస్తూ, నిజమైన మానవులమని భావిస్తూ ఉంటారు.
హన్తారో దేవశత్రూణాం రక్షసాం కామరూపిణామ్। హిడిమ్బబకముఖ్యానాం కిర్మీరస్ చ రక్షసః। కస్తాన్యుధి సమాసీత జరామరణవాన్నరః
వారు దేవతలకు శత్రువులైన రాక్షసులను, రూపం మార్చుకునే హిడింబ, బక, కిర్మీరుడు వంటి రాక్షసులను సంహరించినవారు. మానవుడు ఎవడు వారితో యుద్ధంలో ఎదుర్కొనగలడు?