భూతాశ్రయో భూతపతి- సర్వభూతనిషేవితః। `మణిః సువర్ణో భూతాత్మా కామదః సర్వతోముఖః।' [స్రష్టా సంవర్తకో వహ్నిః సర్వస్యాదిరలోలుపః
ప్రాణుల ఆధారంగా ఉన్నవాడు, భూతపతి, అన్ని జీవులు సేవించేవాడు; మణి, బంగారం, భూతాత్మ, కోరికలు తీర్చేవాడు, అన్ని దిక్కులవాడు; సృష్టికర్త, సంహారకుడు, అగ్ని, అన్నిటికీ ఆదికారణం, అసక్తుడు — నీవే.
అనన్తః కపిలో భానుః కామదః సర్వతోముఖః।] జయో విశాలో వరదః సర్వధాతునిషేచితా
అనంతుడు, కపిలుడు, భానుడు, కోరికలు తీర్చేవాడు, అన్ని దిక్కులవాడు; విజేత, విశాలుడు, వరదాత, అన్ని పదార్థాలలో వ్యాపించేవాడు — నీవే.
మనః సుపర్ణో భూతాదిః శీఘ్రగః ప్రాణధారకః। ధన్వన్తరిర్ధూమకేతురాదిదేవోఽదితేః సుతః
మనస్సు, సుపర్ణుడు, భూతాదిగా ఉన్నవాడు, వేగంగా కదిలేవాడు, ప్రాణధారకుడు; ధన్వంతరి, ధూమకేతువు, ఆదిదేవుడు, అదితి కుమారుడు — నీవే.
ద్వాదశాత్మాఽరవిన్దాక్షః పితా మాతా పితామహః। స్వర్గద్వారం ప్రజాద్వారం మోక్షద్వారం త్రివిష్టపమ్
పన్నెండు రూపాలవాడు, కమలనేత్రుడు, తండ్రి, తల్లి, తాత; స్వర్గద్వారం, సంతానద్వారం, మోక్షద్వారం, పరమ స్వర్గం — నీవే.
దేవకర్తా ప్రశాన్తాత్మా విశ్వాత్మా విశ్వతోముఖః। చరాచరాత్మా సూక్ష్మాత్మా మైత్రేణ వపుషాఽన్వితః
దేవతలను సృష్టించేవాడు, ప్రశాంతాత్మ, విశ్వాత్మ, అన్ని దిక్కులవాడు; చరాచరాత్మ, సూక్ష్మాత్మ, మైత్రీరూపంతో ఉన్నవాడు — నీవే.
ఏతద్వై కీర్తనీయస్య సూర్యస్యామితతేజసః। నామ్నామష్టశతం పుణ్యం శక్రేణోక్తం మహాత్మనా
ఇవి పరాక్రమవంతుడైన సూర్యుని శతాఅష్ట నామాలు; వీటిని మహాత్ముడైన ఇంద్రుడు చెప్పాడు.
శక్రాచ్చ నారదః ప్రాప్తో ధౌమ్యశ్చ తదన్తరమ్। ధౌమ్యాద్యుధిష్ఠరః ప్రాప్య సర్వాన్కమానవాప్తవాన్
ఇంద్రుని నుండి నారదుడు, తరువాత ధౌమ్యుడు, ఆయన తరువాత యుధిష్ఠిరుడు ఈ నామాలను పొందారు; యుధిష్ఠిరుడు వాటి వల్ల అన్ని కోరికలు నెరవేర్చుకున్నాడు.
సురగణపితృయక్షసేవితం హ్యసురనిశాచరసిద్ధవన్దితమ్। వరకనకహుతాశనప్రభం త్వమపి మనస్యభిధేహి భాస్కరమ్
దేవతలు, పితృదేవతలు, యక్షులు పూజించే, అసురులు, రాత్రివేళ సంచరించే వారు, సిద్ధులు వందించే, బంగారం, అగ్ని వంటి ప్రకాశంతో ఉన్న భాస్కరుడిని నీవు కూడా మనసులో ధ్యానించు.
సూర్యోదయే యః సుసమాహితః పఠే- త్త పుత్రదారాన్ధనరత్నసంచయాన్। లభేత జాతిస్మరతాం నరః సదా ధృతిం చ మేధాం చ స విన్దతే పుమాన్
సూర్యోదయ సమయంలో ఏవైనా మనస్సుతో ఈ నామాలను పఠిస్తే, అతడికి కుమారులు, భార్యలు, ధనం, రత్న సంపదలు లభిస్తాయి; అతడు జన్మలు గుర్తు చేసుకునే శక్తిని, ధైర్యాన్ని, జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు.
[ఇమం స్తవం దేవవరస్య యో నరః ప్రకీర్తయేచ్ఛుచిసుమనాః సమాహితః। స ముచ్యతే శోకదవాగ్నిసాగరా- ల్లభేత కామాన్మనసా యథేప్సితాన్
ఈ దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన సూర్యుని స్తోత్రాన్ని ఎవరు పవిత్రమైన హృదయంతో, ఏకాగ్రతతో పఠిస్తారో వారు దుఃఖ సముద్రం నుండి విముక్తి పొందుతారు; మనసులో కోరుకున్న కోరికలు నెరవేరుతాయి.
[ఇమం స్తవం ప్రయతమనాః సమాధినా పఛేదిహాన్యోఽపి వరం సమర్థయన్। తత్త్స్య దద్యాచ్చ రవిర్మనీషితం తదాఽఽప్నుయాద్యద్యపి తత్సుదుర్లభమ్
ఈ స్తోత్రాన్ని శ్రద్ధతో, ఏకాగ్రతతో పఠిస్తూ, ఏదైనా వరం కోరితే, సూర్యుడు ఆ కోరికను తప్పక నెరవేర్చుతాడు; అది ఎంత కష్టమైనదైనా లభిస్తుంది.
యశ్చేదం ధారయేన్నిత్యం శృణుయాద్వాప్యభీక్ష్ణశః। పుత్రార్థీ లభతే పుత్రం ధనార్థీ లభతే ధనమ్। విద్యార్థీ లభతే విద్యాం పురుషోప్యథవా స్త్రియః
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎవరైనా నిత్యం జ్ఞాపకంలో ఉంచినా, లేదా తరచూ వినినా — కుమారులు కావాలనుకునేవారికి కుమారులు, ధనం కావాలనుకునేవారికి ధనం, విద్య కావాలనుకునేవారికి విద్య లభిస్తుంది; పురుషుడైనా, స్త్రీయైనా.
ఉభే సంధ్యే పఠేన్నిత్యం నారీ వా పురుషో యది। ఆపదం ప్రాప్య ముచ్యేత బద్ధో ముచ్యేత బన్ధనాత్
ఒక మహిళా లేదా పురుషుడు ప్రతి రోజు ఉదయం, సాయంత్రం ఈ శ్లోకాన్ని పఠిస్తే, ఎలాంటి కష్టాలు వచ్చినా వారు వాటి నుంచి విముక్తి పొందుతారు; బంధనంలో ఉన్నా, అక్కడినుంచి విడుదల అవుతారు.
సంగ్రామే చ జయేన్నిత్యం విపులం చాప్నుయాద్వసు। ముచ్యతే సర్వపాపేభ్యః సూర్యలోకం స గచ్ఛతి ।।]
పోరులో ఎప్పుడూ విజయం సాధిస్తారు, అపారమైన ధనం పొందుతారు; అన్ని పాపాలనుండి విముక్తి పొందుతారు, సూర్యలోకాన్ని చేరుకుంటారు.
వనం ప్రవిష్టేష్వథ పాణ్డవేషు ప్రజ్ఞాచక్షుస్తప్యమానోఽమ్బికేయః। ధర్మాత్మానం విదురమగాధబుద్ధిం
పాండవులు అడవిలోకి వెళ్లినప్పుడు, అంబికేయుడు దుఃఖంతో బాధపడ్డాడు; ధర్మమార్గంలో నిలిచిన, లోతైన బుద్ధి కలిగిన విదురుడు అక్కడ ఉన్నాడు.
ప్రజ్ఞా చ తే భార్గవస్యేవ శుద్ధా ధర్మం చ త్వం పరమం వేత్థ సూక్ష్మమ్। సమశ్చ త్వం సంమతః కౌరవాణాం పథ్యం చైషాం మమ చైవ బ్రవీహి
నీ జ్ఞానం భృగువు వలె పవిత్రంగా ఉంది; నీవు పరమమైన, సూక్ష్మమైన ధర్మాన్ని తెలుసు. నీవు సమంగా, కౌరవులందరిలో గౌరవించబడినవాడవు; వారికీ, నాకు కూడా ప్రయోజనం కలిగేదాన్ని చెప్పు.
ఏవం గతే విదురయదద్య కార్యం పౌరాశ్చేమే కథమస్మాన్భజేరన్। తే చాప్యస్మాన్నోద్ధరేయుః సమూలా- న్న కామయే తాంశ్చ వినశ్యమానాన్
ఇప్పుడు విదురా, ఈ పరిస్థితిలో మనం ఏం చేయాలి? ఈ ప్రజలు మనకు ఎలా సహాయపడతారు? వారు పూర్తిగా మద్దతు తీసుకుంటే, వారి నాశనం నాకు ఇష్టం లేదు.
సౌబలేనైవ పాపేన దుర్యోధనహితైషిణా। క్రూరమాచరితం క్షత్తర్న మే ప్రియమనుష్ఠితమ్
దుర్యోధనుడి ప్రయోజనం కోసం, పాపాత్ముడైన శౌబలుడు క్రూరమైన పనులు చేశాడు; క్షత్తా, నాకు ఆ పని నచ్చలేదు.
తథైవాఙ్గీకృతే తత్ర తద్భవాన్వక్తుమర్హతి। ఉత్తరం ప్రాప్తకాలం చ కిమన్యన్మన్యతే క్షమమ్
నీవు దీనిని అంగీకరించినందున, అక్కడ నీవు మాట్లాడాలి; ఇంకా ఏ సమయోచితమైన సమాధానం నీవు అనుకుంటున్నావో చెప్పు.
నాస్తి ధర్మే సహాయత్వమితి మే దీర్యతే మనః। యత్ర పాణ్డుసుతాః సర్వే క్లిశ్యన్తి వానమాగతాః
ధర్మంలో సహాయం లేదని నా మనసు బాధపడుతోంది; అందులో పాండవులు అందరూ అడవిలో బాధపడుతున్నారు.
త్రివర్గోఽయం ధర్మమూలో నరేన్ద్ర రాజ్యం చేదం ధర్మమూలం వదన్తి। ధర్మే రాజన్వర్తమానః స్వశక్త్యా పుత్రాన్సర్వాన్పాహి కున్తీసుతాంశ్చ
ఈ మూడు పురుషార్థాలు అన్నీ ధర్మంలోనే ఆధారపడి ఉన్నాయి రాజా; ఈ రాజ్యమూ ధర్మమే ఆధారం అని చెబుతారు. నీవు ధర్మాన్ని అనుసరిస్తూ, నీ పిల్లలను, కుంటీ కుమారులను నీ శక్తికి తగినట్టు రక్షించు.
స వై ధ్రమో విప్రలబ్ధః సభాయాం పాపాత్మభిః సౌబలేయప్రధానైః। ఆహూయ కున్తీసుతమక్షవత్యాం పరాజైషీత్సత్యసన్ధం సుతస్తే
ఆ ధర్మాన్ని సభలో, పాపాత్ములైన శౌబలేయుడు ముందుండి, భంగం చేశారు; నీ కుమారుడు, కుంటీ కుమారుడిని పశుపాశంలోకి పిలిచి, నిజాయితీగల వాడిని ఓడించాడు.
ఏతస్య తే దుష్ప్రణీతస్య రాజ- న్ద్వేషస్యాహం పరిపశ్యామ్యుపాయమ్। యథా పుత్రస్తవ కౌరవ్య పాపా- న్ముక్తో లోకే ప్రతితిష్ఠేత సాధు
రాజా, నీ ఈ తప్పు ద్వేషానికి పరిష్కారం నాకు కనిపిస్తోంది; నీ కుమారుడు పాపాలనుండి విముక్తి పొందుతూ, లోకంలో మంచివాడిగా నిలవగలడు.
తద్వై సర్వం పాణ్డుపుత్రా లభన్తాం యత్తద్రాజన్నతిసృష్టం త్వయాఽఽసీత్। ఏష ధర్మః పరమో యత్స్వకేన రాజా తుష్యేన్న పరస్వేషు గృద్ధ్యేత్
రాజా, నీవు వదిలేసినదంతా పాండవులు పొందాలి. రాజు తనదానితో సంతృప్తిగా ఉండాలి, ఇతరులదానిపై ఆశపడకూడదు — ఇదే పరమధర్మం.
[యశో నే నశ్యేజ్జ్ఞాతిభేదశ్చ న స్యా- ద్ధర్మో న స్యాన్నైవ చైవం కృతే త్వామ్।] ఏతత్కార్యే తవ సర్వప్రధానం తేషాం తుష్టిః శకునేశ్చావమానః
నీ కీర్తి నశించకూడదు, బంధువుల మధ్య చిచ్చు రాకూడదు, ధర్మం పోకూడదు, నీకూ అలాగే జరగకూడదు. ఈ విషయంలో వారి సంతృప్తి ముఖ్యం, శకునికి అవమానం కలగడం అవసరం.
ఏవం శేషం యది పుత్రేషు తే స్యా- దేతద్రాజంస్త్వరమాణః కురుష్వ। అథైతదేవం న కరోషి రాజన్ ధ్రువం కురూణాం భవితా వినాశః
రాజా, నీ కుమారులలో మిగిలిన వారిని కాపాడాలనుకుంటే, ఈ విషయాన్ని త్వరగా చేయాలి. లేనిపక్షంలో, కురువంశానికి నాశనం తప్పదు.
నహి క్రుద్ధో భీమసేనోఽర్జునో వా శేషం కుర్యాచ్ఛాత్రవాణామనీకే। యేషాం యోద్ధా సవ్యసాచీ కృతాస్త్రో ధనుర్యేషాం గాణ్డివం లోకసారమ్
కోపంతో ఉన్న భీమసేనుడు లేదా అర్జునుడు శత్రువుల మిగతా సైన్యాన్ని విడిచిపెట్టరు; వారి యోధుడు సవ్యసాచిగా, ఆయుధ నిపుణుడిగా ఉన్నప్పుడు, వారి ధనుస్సు గాండీవంగా ఉన్నప్పుడు, లోకంలో వారికి ఏమి అసాధ్యం?
యేషాం భీమో బాహుశాలీ చ యోద్ధా తేషాం లోకే కింను న ప్రాప్యమస్తి। ఉక్తం పూర్వం జాతమాత్రే సుతే తే మయా యత్తే హితమాసీత్తదానీమ్
వారి యోధుడు బలమైన భీముడు ఉన్నప్పుడు, ఈ లోకంలో వారికి సాధ్యం కానిది ఏముంది? నీ కుమారుడు పుట్టినప్పుడు నేను నీకు మేలు చెప్పాను.
పుత్రం త్యజేమమహితం కులస్య హితం పరం న చ తత్త్వం చకర్థ। ఇదానీం తే హితముక్తం న చేత్త్వ- మేవం కర్తా పరితప్తాఽసి పశ్చాత్
కుటుంబానికి హానికరమైన కుమారుని వదిలి, మేలైన దారిని నీవు ఎంచుకోవాల్సింది. కానీ నీవు అలా చేయలేదు. ఇప్పుడు నేను చెప్పిన మేలు పాటించకపోతే, తరువాత నీవు బాధపడతావు.
యద్యేతదేవమనుమన్తా సుతస్తే సంప్రీయమాణః పాణ్డవైరేకరాజ్యమ్। తాపో న తే భవితా ప్రీతియోగా- త్త్వం చేన్న గృహ్ణాసి సుతం సహాయైః
నీ కుమారుడు పాండవులతో కలిసి ఒకే రాజ్యంలో ఆనందంగా అంగీకరిస్తే, నీకు బాధ ఉండదు; కానీ నీవు నీ కుమారుని సహాయులతో కలిసి అంగీకరించకపోతే, నీవు కష్టపడతావు.