అస్మత్పోషణజా చిన్తా మా భూత్తే హృది పార్థివ। స్వయమాహృత్య వన్యాని త్వానుయాస్యామహే వయమ్
రాజా, మేము ఎలా జీవించాలా అని మీరు బాధపడవద్దు. మేమే అడవిలో తినదగిన దానిని తెచ్చుకుని, మీ వెంట వస్తాము.
అనుధ్యానేన జప్యేన విధాస్యామః శివ తవ। కథాభిశ్చానుకూలాభిః సహ రంస్యామహే వనే
ధ్యానం, జపం ద్వారా మీకు మేలు కలగాలని చూస్తాము. మనందరం కలిసి అనుకూలమైన కథలు చెప్పుకుంటూ అడవిలో ఆనందంగా గడుపుదాం.
ఏవమేతన్న సందేహో రమేయం బ్రాహ్మణైః సహ। న్యూనభావాత్తు పశ్యామి ప్రత్యాదేశమివాత్మనః
ఇలా అనడం నిజమే, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. బ్రాహ్మణులతో కలిసి ఉండటం నాకు ఎంతో ఆనందంగా ఉంటుంది. కానీ ఇప్పుడు నా స్థితి తగ్గిపోవడంతో, లోపలికి వెళ్ళిపోవాలని ఆదేశం వచ్చినట్లు అనిపిస్తోంది.
కథం ద్రక్ష్యామి వః సర్వాన్స్వయమాహృత్య భోజినః। మద్భక్త్యా క్లిశ్యతోఽనర్హాన్ధిక్పాపాన్ధృతరాష్ట్రజాన్
మీరు అందరూ తినదగినదాన్ని తెచ్చుకుని, నాపై భక్తితో అనవసరంగా బాధపడుతూ ఉండగా, దుర్మార్గమైన ధృతరాష్ట్ర కుమారులు సుఖంగా భోజనం చేస్తుంటే, నేను ఎలా చూస్తాను?
ఇత్యుక్త్వా నృపతిః శోచన్నిషసాద మహీతలే
ఇలా చెప్పి, ఆ రాజు దుఃఖంతో నేలపై కూర్చున్నాడు.
తమధ్యాత్మరతో విద్వాఞ్శౌనకో నామ వై ద్విజః। యోగే సాఙ్ఖ్యే చ కుశలో రాజానమిదమబ్రవీత్
అంతలో ఆధ్యాత్మిక సాధనలో నిష్ణాతుడైన, యోగం, సాంఖ్యంలో片పుడు శౌనకుడు అనే ఒక జ్ఞానవంతుడు బ్రాహ్మణుడు, ఆ రాజును ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
శోకస్థానసహస్రాణి హర్షస్థానశతాని చ। దివసేదివసే మూఢమావిశన్తి న పణ్డితమ్
ప్రతి రోజూ మూర్ఖులకు వేలాది బాధలు, వందలాది సంతోషాలు మనసులోకి వస్తాయి. కానీ జ్ఞానులు మాత్రం అలాంటివి అనుభవించరు.
న హి జ్ఞానవిరుద్ధేషు బహుదోషేషు కర్మసు। శ్రేయోఘాతిషు సజ్జన్తే బుద్ధిమన్తో భవద్విధాః
మీ వంటి జ్ఞానులు, జ్ఞానానికి విరుద్ధంగా, తప్పులతో నిండిన, మేలు నాశనం చేసే పనులపై ఆసక్తి చూపరు.
అష్టాఙ్గాం బుద్ధిమాహుర్యాం సర్వాశ్రేయోభిఘాతినీమ్। శ్రుతిస్మృతిసమాయుక్తాం రాజన్సా త్వయ్యవస్థితా
శ్రుతి, స్మృతి ఆధారంగా ఉన్న, అన్ని మేలు అడ్డుకునే ఎనిమిది విధాలైన బుద్ధిని అంటారు. రాజా, అలాంటి బుద్ధి మీలో ఉంది.
శుశ్రూషా శ్రవణం చైవ గ్రహణం ధారణం తథా। ఊహాపోహోఽర్థవిజ్ఞానం తత్వజ్ఞానం చ ధీగుణాః
సేవ, వినడం, గ్రహించడం, నిలుపుకోవడం, ఊహించడం, ఖండించడం, అర్థాన్ని తెలుసుకోవడం, తత్వాన్ని తెలుసుకోవడం — ఇవే బుద్ధి లక్షణాలు.
అర్థకృచ్ఛ్రేషు దుర్గేషు వ్యాపత్సు స్వజనేష్వపి। శారీరమానసైర్దుఃఖైర్న సీదన్తి భవద్విధాః
ధనలోపం, కష్టం, బంధువులలో అపాయం, శరీర, మనస్సు బాధలు వచ్చినా, మీలాంటి వారు ఎప్పుడూ మనస్సు కోల్పోరు.
శ్రూయతాం చాభిధాస్యామి జనకేన యథా పురా। ఆత్మవ్యవస్థానకరాగీతాః శ్లోకా మహాత్మనా
ఇప్పుడు నేను జనకుడు పాడిన, ఆత్మను స్థిరపరిచే శ్లోకాలను చెప్పబోతున్నాను. వినండి.
మనోదేహసముత్థాభ్యాం దుఃఖాభ్యామర్దితం జగత్। తయోర్వ్యాససమాసాభ్యాంశమోపాయమిమం శృణు
మనస్సు, శరీరంలో కలిగే బాధల వల్ల ఈ లోకం బాధపడుతోంది. వాటిని కొంతవరకు, పూర్తిగా తగ్గించే మార్గాన్ని వినండి.
వ్యాధేరనిష్టసంస్పర్శాచ్ఛ్రమాదిష్టవివర్జనాత్। దుఃఖం చతుర్భిః శారీరం కారణైః సంప్రవర్తతే
రోగం, ఇష్టముకాని విషయాలు తగలడం, అలసట, కొంత东西 లేకపోవడం — ఈ నాలుగు కారణాల వల్ల శరీర బాధ కలుగుతుంది.
తదా తత్ప్రతికారాచ్చ సతతం చావిచిన్తనాత్। ఆధివ్యాధిప్రశమనం క్రియాయోగబలేన తు
వాటికి ప్రతికారం చేయడం, ఎప్పుడూ ఆలోచించడం, సాధన, నియమబద్ధత వల్ల వ్యాధులు, బాధలు తగ్గిపోతాయి.
మతిమన్తో వ్యథోపేతాః శమం ప్రాగేవ కుర్వతే। మానసస్య ప్రియాఖ్యానైః సంభోగోపనయైర్నృణామ్
జ్ఞానులు బాధలో ఉన్నా, ముందే మనస్సు శాంతిని పొందుతారు. మనుషుల మధ్య సంతోషకరమైన మాటలు, అనుభవాల ద్వారా వారు మనస్సును నిగ్రహిస్తారు.
మానసేన హి దుఃఖేన శరీరముపతప్యతే। అయఃపిణ్డేన తప్తేన కుమ్భసంస్థమివోదకమ్
మనస్సు బాధ వల్ల శరీరం కూడా బాధపడుతుంది. వేడినీటి ముక్కతో కుండలోని నీరు వేడెక్కినట్లు ఇది కూడా వేధింపులకు గురవుతుంది.
మానసం శమయేత్తస్మాజ్జ్ఞానేనాగ్నిమివామ్బునా। ప్రశన్తే మానసే దుఃఖే శారీరముపశామ్యతి
కాబట్టి, మనస్సు బాధను జ్ఞానంతో, అగ్నిని నీటితో ఆర్పినట్లు, శాంతింప చేయాలి. మనస్సు బాధ తగ్గితే, శరీర బాధ కూడా తగ్గిపోతుంది.
మనసో దుఃఖమూలం తు స్నేహ ఇత్యుపలభ్యతే। స్నేహాత్తు సజ్జతే జన్తుర్దుఃఖయోగముపైతి చ
మనసుకు బాధలకు మూలం అనురాగమే అని తెలుస్తుంది. అనురాగం వల్ల మనుష్యుడు బంధించబడి, బాధలకు లోనవుతాడు.
స్నేహమూలాని దుఃఖాని స్నేహజాని భయాని చ। శోకహర్షౌ తథాయాసః సర్వం స్నేహాత్ప్రవర్తతే
బాధలు అనురాగం నుంచే పుట్టుతాయి, భయాలు కూడా అనురాగం వల్లే కలుగుతాయి. శోకం, ఆనందం, అలసట — ఇవన్నీ అనురాగం వల్లే వస్తాయి.
స్నేహాత్కారుణ్యరాగౌ చ ప్రజాస్వీర్ష్యాదయస్తథా। అశ్రేయస్కావుభావేతౌ పూర్వస్తత్ర గురుః స్మృతః
అనురాగం వల్లే కరుణ, రాగం, అసూయ వంటి భావాలు జన్మిస్తాయి. ఇవన్నీ మనకు మేలు చేయవు, అందులో మొదటిది మరింత భారంగా ఉంటుంది.
కోటరాగ్నిర్యథాఽశేషం సమూలం పాదపం దహేత్। ధర్మార్థినం తథాఽల్పోపి రాగదోషో వినాశయేత్
ఎలా ఒక రంధ్రంలో ఉన్న అగ్ని చెట్టు మొత్తాన్ని, వేరుతో సహా కాల్చేస్తుందో, అలాగే ధర్మాన్ని కోరేవాడిని చిన్న రాగదోషం కూడా నాశనం చేస్తుంది.
విప్రయోగే న తు త్యాగీ దోషదర్శీ సమాగమే। విరాగం భజతే జన్తుర్నిర్వైరో నిష్పరిగ్రహః
విడిపోవడంలో కాదు, కలిసుండడంలోనే దోషాలను గమనించే వదిలివేతవాడు ద్వేషం, స్వార్థం లేకుండా విరక్తిని పొందుతాడు.
తస్మాత్స్నేహం స్వపక్షేభ్యో మిత్రేభ్యో ధనసంచయాత్। స్వశరీరసముత్థం చ జ్ఞానేన వినివర్తయేత్
కాబట్టి, మనవాళ్లు, స్నేహితులు, సంపద, స్వశరీరం — వీటిపట్ల ఉండే అనురాగాన్ని జ్ఞానంతో తొలగించాలి.
జ్ఞానాన్వితేషు యుక్తేషు శాస్త్రజ్ఞేషు కృతాత్మసు। న తేషు సజ్జతే స్నేహః పద్మపత్రేష్వివోదకమ్
జ్ఞానం, నియమం, శాస్త్రపరంగా నైపుణ్యం, ఆత్మనిగ్రహం ఉన్నవారిలో అనురాగం అంటదు; అది తామరాకుపై నీరు లాగ ఉంటుంది.
రాగాభిభూతః పురుషః కామేన పరికృష్యతే। ఇచ్ఛా సంజాయతే తస్య తతస్తృష్ణా వివర్ధతే
రాగంతో మునిగిపోయినవాడు కోరిక చేత లాగబడతాడు. అతనిలో ఆకాంక్ష పుట్టి, ఆపై తృష్ణ పెరుగుతుంది.
తృష్ణా హి సర్వపాపిష్ఠా నిత్యోద్దేగకరీ నృణామ్। అధర్మబహులా చైవ ఘోరా పాపానుబన్ధినీ
తృష్ణ అన్నిటికన్నా చెడ్డది, ఎప్పుడూ మనుష్యులను కలవరపెడుతుంది. అది అధర్మంతో నిండినది, భయంకరమైనది, పాపాన్ని వెంటాడుతుంది.
యా దుస్త్యజా దుర్మతిభిర్యా న జీర్యతి జీర్యతః। యోసౌ ప్రాణాన్తికో రోగస్తాం తృష్ణాంత్యజతః సుఖమ్
తృష్ణను మూర్ఖులు వదిలేయలేరు, అది వృద్ధాప్యంలోనూ తగ్గదు, ప్రాణాంతక వ్యాధిలా ఉంటుంది. దాన్ని వదిలినవాడికే సుఖం లభిస్తుంది.
అనాద్యన్తా తు సా తృష్ణా అన్తర్దేహగతా నృణామ్। వినాశయతి భూతాని అయోనిజ ఇవానలః
ఆ తృష్ణకు మొదలు, ముగింపు ఉండదు; అది మనుషుల లోపలే ఉంటుంది. అది ప్రాణులను, గర్భంలో పుట్టని అగ్నిలా, నాశనం చేస్తుంది.
యథైధః స్వసముత్థేన వహ్నినా నాశమృచ్ఛతి। తథాఽకృతాత్మా లోభేన సహజేన వినశ్యతి
ఎలా దుప్పి తనలోంచే పుట్టిన అగ్నిచేత కాలిపోతుందో, అలాగే ఆత్మను అభివృద్ధి చేయని వాడు సహజమైన లోభంతో నాశనం అవుతాడు.