ఆఖ్యాతా భుజగాస్తాత వీర్యవన్తో దురాసదాః। శాపం తం తేఽభివిజ్ఞాయ కృతవన్తః కిముత్తరమ్
తండ్రీ! వీరే బలవంతులు, భయంకరమైన సర్పులు పేరుతో చెప్పబడ్డారు. ఆ శాపాన్ని తెలుసుకుని వారు ఏమి సమాధానం ఇచ్చారు?
తేషాం తు భగవాఞ్ఛేషః కద్రూం త్యక్త్వా మహాయశాః। ఉగ్రం తపః సమాతస్థే వాయుభక్షో యతవ్రతః
వారిలో మహాప్రతాపి శేషుడు, కద్రువును విడిచిపెట్టి, గాఢమైన తపస్సు చేసేందుకు వాయువు మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, నియమంగా తపస్సు ఆచరించాడు.
గన్ధమాదనమాసాద్య బదర్యాం చ తపోరతః। గోకర్ణే పుష్కరారణ్యే తథా హిమవతస్తటే
గంధమాదనంలో, బదరిలో, గోకర్ణంలో, పుష్కరారణ్యంలో, హిమవంతు అడవిలో—అన్ని చోట్ల తపస్సు చేశాడు.
తేషు తేషు చ పుణ్యేషు తీర్థేష్వాయతనేషు చ। ఏకాన్తశీలో నియతః సతతం విజితేన్ద్రియః
ఆ పవిత్రమైన తీర్థాలలో, ఆలయాలలో, శేషుడు ఎప్పుడూ ఒంటరిగా, నియమంగా, ఇంద్రియాలను జయించి తపస్సు చేసేవాడు.
తప్యమానం తపో ఘోరం తం దదర్శ పితామహః। సంశుష్కమాంసత్వక్స్నాయుం జటాచీరధరం మునిమ్
అలా ఘోరమైన తపస్సు చేస్తున్న శేషుని, మాంసం, చర్మం, నరాలు ఎండిపోయి, జటలు, వాలుకట్టుతో ఉన్న మునిని, పితామహుడు చూశాడు.
తమబ్రవీత్సత్యధృతిం తప్యమానం పితామహః। కిమిదం కురుషే శేష ప్రజానాం స్వస్తి వై కురు
తపస్సులో లీనమైన ధైర్యవంతుడైన శేషుని పితామహుడు ఇలా అడిగాడు: 'శేషా! నీవు ఏమి చేస్తున్నావు? ప్రజలకు మేలు చేయు.'
త్వం హి తీవ్రేణ తపసా ప్రజాస్తాపయసేఽనఘ। బ్రూహి కామం చ మే శేష యస్తే హృది వ్యవస్థితః
'నీవు చేసిన తీవ్రమైన తపస్సుతో ప్రజలకు బాధ కలుగుతోంది, పాపరహితుడా! నీ మనసులో ఏ కోరిక ఉందో నాకు చెప్పు శేషా.'
సోదర్యా మమ సర్వే హి భ్రాతరో మన్దచేతసః। సహ తైర్నోత్సహే వస్తుం తద్భవాననుమన్యతామ్
'నా అన్నదమ్ములు అందరూ ఒకే తల్లివారు, కానీ వారు మూర్ఖులు. వారితో కలిసి ఉండటం నాకు అసహ్యం. దయచేసి మీరు అనుమతించండి.'
అభ్యసూయన్తి సతతం పరస్పరమమిత్రవత్। తతోఽహం తప ఆతిష్ఠే నైతన్పశ్యేయమిత్యుత
'వారు ఎప్పుడూ ఒకరినొకరు శత్రువుల్లా అసూయపడతారు. అందుకే నేను తపస్సు చేస్తున్నాను. ఇది చూడకూడదని కోరుకుంటున్నాను.'
న మర్షయన్తి ససుతాం సతతం వినతాం చ తే। అస్మాకం చాపరో భ్రాతా వైనతేయోఽన్తరిక్షగః
'వారు ఎప్పుడూ వినతా, ఆమె కుమారుడిని సహించరు. మనకు ఇంకొక అన్నయ్య ఉన్నాడు. వైనతేయుడు ఆకాశంలో సంచరిస్తుంటాడు.'
తం చ ద్విషన్తి సతతం స చాపి బలవత్తరః। వరప్రదానాత్స పితుః కశ్యపస్య మహాత్మనః
అతన్ని ఎప్పుడూ ద్వేషిస్తారు, కానీ అతను అందరిలో బలవంతుడు. అతని తండ్రి మహాత్ముడు కశ్యపుడు ఇచ్చిన వరంతో అతనికి ఈ శక్తి వచ్చింది.
సోఽహం తపః సమాస్థాయ మోక్ష్యామీదం కలేవరమ్। కథం మే ప్రేత్యభావేఽపి న తైః స్యాత్సహ సఙ్గమః
అందుకే నేను తపస్సు ఆచరిస్తూ ఈ శరీరాన్ని విడిచిపెడతాను. మరణించిన తర్వాత కూడా వారితో నాకు కలయిక జరగకుండా ఎలా ఉండగలను అని ఆలోచిస్తున్నాను.
తమేవం వాదినం శేషం పితామహ ఉవాచ హ। జానామి శేష సర్వేషాం భ్రాతౄణాం తే విచేష్టితమ్
శేషుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, పితామహుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: "శేషా, నీ అన్నదమ్ములు చేసిన పనులన్నీ నాకు తెలుసు."
మాతుశ్చాప్యపరాధాద్వై భ్రాతౄణాం తే మహద్భయమ్। కృతోఽత్ర పరిహారశ్చ పూర్వమేవ భుజఙ్గమ
నీ తల్లి చేసిన తప్పు వల్ల నీ అన్నదమ్ములకు గొప్ప ప్రమాదం వచ్చింది. కానీ, ఓ పాము, ఇక్కడ ముందే దీనికి పరిష్కారం ఏర్పాటైంది.
భ్రాతౄణాం తవ సర్వేషాం న శోకం కర్తుమర్హసి। వృణీష్వ చ వరం మత్తః శేష యత్తేఽభికాఙ్క్షితమ్
నీ అన్నదమ్ముల కోసం నీవు చింతించవద్దు. ఇప్పుడు నీవు కోరుకున్న వరాన్ని నన్ను అడుగు, శేషా.
దాస్యామి హి వరం తేఽద్య ప్రీతిర్మే పరమా త్వయి। దిష్ట్యా బుద్ధిశ్చ తే ధర్మే నివిష్టా పన్నగోత్తమ। భూయో భూయశ్చ తే బుద్ధిర్ధర్మే భవతు సుస్థిరా
ఈ రోజు నేను నీకు వరం ఇస్తాను, ఎందుకంటే నాకు నీపై అపారమైన ప్రేమ ఉంది. నీ మనసు ధర్మంలో నిలిచిందని సంతోషంగా ఉంది, ఓ ఉత్తమ పాము. నీ మనసు ఎప్పుడూ ధర్మంలో స్థిరంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను.
ఏష ఏవ వరో దేవ కాఙ్క్షితో మే పితామహ। ధర్మే మే రమతాం బుద్ధిః శమే తపసి చేశ్వర
ప్రభూ, పితామహా, నాకు కావలసిన వరం ఇదే — నా మనసు ధర్మంలో, శాంతిలో, తపస్సులో ఆనందించాలి.
ప్రీతోఽస్మ్యనేన తే శేష దమేన చ శమేన చ। త్వయా త్విదం వచః కార్యం మన్నియోగాత్ప్రజాహితమ్
నీ నియమనిష్ఠ, శాంతి చూసి నేను సంతోషించాను, శేషా. ఇప్పుడు నా ఆజ్ఞతో, ప్రజల మేలుకోసం ఒక పని చేయాలి.
ఇమాం మహీం శైలవనోపపన్నాం ససాగరగ్రామవిహారపత్తనామ్ త్వం శేష సమ్యక్ చలితాం యథావ- త్సంగృహ్య తిష్ఠస్వ యథాఽచలా స్యాత్
ఈ భూమి పర్వతాలు, అడవులు, సముద్రాలు, గ్రామాలు, ఉద్యానాలు, పట్టణాలతో అలంకరించబడి ఉంది. శేషా, నీవు ఈ భూమిని బలంగా పట్టుకుని అచలంగా నిలిపి ఉంచు.
యథాఽఽహ దేవో వరదః ప్రజాపతి- ర్మహీపతిర్భూతపతిర్జగత్పతిః। తథా మహీం ధారయితాఽస్మి నిశ్చలాం ప్రయచ్ఛతాం మే వివరం ప్రజాపతే
వరాలిచ్చే ప్రభువు, ప్రజాపతి, భూమిపతి, భూతపతి, జగత్పతి చెప్పినట్లే, ప్రజాపతి నాకు నివాస స్థలం ఇస్తే, నేను కూడా భూమిని అచలంగా నిలిపి ఉంచుతాను.
అధో మహీం గచ్ఛ భుజఙ్గమోత్తమ స్వయం తవైషా వివరం ప్రదాస్యతి। ఇమాం ధరాం ధారయతా త్వయా హి మే మహత్ప్రియం శేష కృతం భవిష్యతి
భూమికి క్రిందికి వెళ్ళు, ఓ ఉత్తమ పాము. ఆమె నీకే స్వయంగా స్థలం ఇస్తుంది. ఈ భూమిని నీవు మోస్తే, శేషా, నాకు గొప్ప ఉపకారం చేసినవాడవుతావు.
తథైవ కృత్వా వివరం ప్రవిశ్య స ప్రభుర్భువో భుజగవరాగ్రజః స్థితః। బిభర్తి దేవీం శిరసా మహీమిమాం సముద్రనేమిం పరిగృహ్య సర్వతః
అలా చేసి, శేషుడు ఒక రంధ్రం చేసి లోపలికి ప్రవేశించాడు. భూమికి అధిపతిగా, పాములలో పెద్దవాడిగా అక్కడ ఉండి, తన తలపై భూమిని మోసి, తన వలయాలతో ఆమెను పూర్తిగా చుట్టేశాడు.
శేషోఽసి నాగోత్తమ ధర్మదేవో మహీమిమాం ధారయసే యదేకః। అనన్తభోగైః పరిగృహ్య సర్వాం యథాహమేవం బలభిద్యథా వా
నీవు శేషుడవు, పాములలో ఉత్తముడవు, ధర్మదేవుడవు. నీవే ఒక్కడు నీ అనంతమైన వలయాలతో భూమిని పూర్తిగా చుట్టి మోస్తున్నావు. నేను చేసే విధంగా, లేదా అంతకన్నా బలంగా నీవు ఈ పని చేస్తున్నావు.
అధో భూమౌ వసత్యేవం నాగోఽనన్తః ప్రతాపవాన్। ధాస్యన్వసుధామేకః శాసనాద్బ్రహ్మణో విభోః
అలా, శక్తిశాలి అనంతుడు భూమికి క్రింద నివసిస్తూ, మహిమగల బ్రహ్మ ఆజ్ఞతో ఒక్కడే ఈ భూమిని మోస్తున్నాడు.
సుపర్ణం చ సహాయం వై భగవానమరోత్తమః। ప్రాదాదనన్తాయ తదా వైనతేయం పితామహః
ఆ సమయంలో, పితామహుడు అనంతుడికి సహాయంగా అమరులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన గరుత్మంతుడు, సుపర్ణుడిని ఇచ్చాడు.
అనన్తేఽభిప్రయాతే తు వాసుకిః స మహాబలః। అభ్యషిచ్యత నాగైస్తు దైవతైరివ వాసవః
అనంతుడు వెళ్లిన తర్వాత, మహాబలుడు వాసుకిని పాములు రాజుగా అభిషేకించాయి, దేవతలు ఇంద్రుడిని చేసినట్లే.
మాతుః సకాశాత్తం శాపం శ్రుత్వా వై పన్నగోత్తమః। వాసుకిశ్చిన్తయామాస శాపోఽయం న భవేత్కథమ్
తల్లి నుండి ఆ శాపాన్ని విని, ఉత్తమ పాము వాసుకి, ఈ శాపం ఎలా ఫలించకుండా ఉండగలదో ఆలోచించసాగాడు.
తతః స మన్త్రయామాస భ్రాతృభిః సహ సర్వశః। ఐరావతప్రభృతిభిః సర్వైర్ధర్మపరాయణైః
తర్వాత, అతడు తన అన్నదమ్ములతో, ముఖ్యంగా ఐరావతుడు మొదలైన ధర్మపరాయణులందరితో కలిసి ఆలోచించసాగాడు.
అయం శాపో యథోద్దిష్టో విదితం వస్తథాఽనఘాః। తస్య శాపస్య మోక్షార్థం మన్త్రయిత్వా యతామహే
ఈ శాపం ఎలా వచ్చిందో మీ అందరికీ తెలుసు. ఇప్పుడు మనం అందరం కలిసి, ఈ శాపం నుండి విముక్తి పొందేందుకు ప్రయత్నిద్దాం.
సర్వేషామేవ శాపానాం ప్రతిఘాతో హి విద్యతే। న తు మాత్రాఽభిశప్తానాం మోక్షః క్వచన విద్యతే
ప్రతి శాపానికి ఏదో ఒక పరిహారం ఉంటుంది. కానీ తల్లిదండ్రులు ఇచ్చిన శాపానికి ఎక్కడా విముక్తి ఉండదు.