ఇమాం కథాం యః శృణుయాన్నరః సదా పఠేత వా ద్విజగణముఖ్యసంసది। అసంశయం త్రిదివమియాత్స పుణ్యభా- ఙ్మహాత్మనః పతగపతేః ప్రకీర్తనాత్
ఈ కథను ఎవరైనా ఎప్పుడూ వినినా, లేదా ప్రధాన బ్రాహ్మణుల సభలో చదివినా, వారు నిస్సందేహంగా స్వర్గాన్ని పొందుతారు. పక్షిరాజు మహాత్ముడైన గరుడుని మహిమ వలన వారికి పుణ్యం కలుగుతుంది.
భుజఙ్గమానాం శాపస్య మాత్రా చైవ సుతేన చ। వినతాయాస్త్వయా ప్రోక్తం కారణం సూతనన్దన
సూతనందనా! పాములకు శాపం వచ్చిందీ, వినతా మరియు ఆమె కుమారుని కథనీ నీవు వివరంగా చెప్పావు.
వరప్రదానం భర్త్రా చ కద్రూవినతయోస్తథా। నామనీ చైవ తే ప్రోక్తే పక్షిణోర్వైనతేయయోః
కద్రూ, వినతలకు వారి భర్త వరాలిచ్చినదీ, వినతకు పుట్టిన ఇద్దరు పక్షిపిల్లల పేర్లనీ నీవు వివరించావు.
పన్నగానాం తు నామాని న కీతర్యసి సూతజ। ప్రాధాన్యేనాపి నామాని శ్రోతుమిచ్ఛామహే వయమ్
కానీ సూతపుత్రా! పాముల పేర్లను నీవు చెప్పలేదు. వాటిలో ముఖ్యమైన పేర్లు వినాలని మేము కోరుకుంటున్నాము.
బహుత్వాన్నామధేయాని పన్నగానాం తపోధన। న కీర్తయిష్యే సర్వేషాం ప్రాధాన్యేన తు మే శృణు
తపోధనా! పాములకు చాలా పేర్లు ఉన్నందున అన్నీ చెప్పలేను. కానీ వాటిలో ముఖ్యమైన పేర్లు మాత్రం విను.
శేషః ప్రథమతో జాతో వాసుకిస్తదనన్తరమ్। ఐరావతస్తక్షకశ్చ కర్కోటకధనఞ్జయౌ
మొదట శేషుడు పుట్టాడు, తర్వాత వాసుకి. ఆ తరువాత ఐరావతుడు, తక్షకుడు, కర్కోటకుడు, ధనంజయుడు పుట్టారు.
కాలియో మణినాగశ్చ నాగశ్చాపూరణస్తథా। నాగస్తథా పిఞ్జరక ఏలాపత్రోఽథ వామనః
కాళియుడు, మణినాగుడు, అప్పూరణుడు, పింజరకుడు, ఏలాపత్రుడు, వామనుడు కూడా పాములుగా పుట్టారు.
నీలానీలౌ తథా నాగౌ కల్మాషశబలౌ తథా। ఆర్యకశ్చోగ్రకశ్చైవ నాగః కలశపోతకః
నీలుడు, అనీలుడు, కల్మాషుడు, శబలుడు, ఆర్యకుడు, ఉగ్రకుడు, కలశపోటకుడు అనే పాములు కూడా ఉన్నారు.
సుమనాఖ్యో దధిముఖస్తథా విమలపిణ్డకః। ఆప్తః కోటరకశ్చైవ శఙ్ఖో వాలిశిఖస్తథా
సుమనాఖ్యుడు, దధిముఖుడు, విమలపిండకుడు, ఆప్తుడు, కోటరకుడు, శంఖుడు, వాలిశిఖుడు కూడా పుట్టారు.
నిష్టానకో హేమగుహో నహుషః పిఙ్గలస్తథా। బాహ్యకర్ణో హస్తిపదస్తథా ముద్గరపిణ్డకః
నిష్టానకుడు, హేమగుహుడు, నహుషుడు, పింగళుడు, బాహ్యకర్ణుడు, హస్తిపదుడు, ముద్గరపిండకుడు కూడా పాములుగా పుట్టారు.
కమ్బలాశ్వతరౌ చాపి నాగః కాలీయకస్తథా। వృత్తసంవర్తకౌ నాగౌ ద్వౌ చ పద్మావితి శ్రుతౌ
కంబలుడు, అశ్వతరుడు, కాలీయకుడు, వృత్తసంవర్తకుడు అనే ఇద్దరు, పద్మ అనే ఇద్దరు పాములు కూడా ప్రసిద్ధులు.
నాగః శఙ్ఖముఖశ్చైవ తథా కూష్మాణ్డకోఽపరః। క్షేమకశ్చ తథా నాగో నాగః పిణ్డారకస్తథా
శంఖముఖుడు, కూష్మాండకుడు, క్షేమకుడు, పిండారకుడు అనే పాములు కూడా ఉన్నారు.
కరవీరః పుష్పదంష్ట్రో బిల్వకో బిల్వపాణ్డురః। మూషకాదః శఙ్ఖశిరాః పూర్ణభద్రో హరిద్రకః
కరవీరుడు, పుష్పదంష్ట్రుడు, బిల్వకుడు, బిల్వపాండురుడు, మూషకాదుడు, శంఖశిరుడు, పూర్ణభద్రుడు, హరిద్రకుడు—ఇవారు.
అపరాజితో జ్యోతికశ్చ పన్నగః శ్రీవహస్తథా। కౌరవ్యో ధృతరాష్ట్రశ్చ శఙ్ఖపిణ్డశ్చ వీర్యవాన్
అపరాజితుడు, జ్యోతికుడు, పన్నగుడు, శ్రీవహుడు, కౌరవ్యుడు, ధృతరాష్ట్రుడు, శక్తిశాలి శంఖపిండుడు—ఇవారు.
విరజాశ్చ సుబాహుశ్చ శాలిపిణ్డశ్చ వీర్యవాన్। హస్తిపిణ్డః పిఠరకః సుముఖః కౌణపాశనః
విరజుడు, సుబాహుడు, బలవంతుడైన శాలిపిండుడు, హస్తిపిండుడు, పిఠరకుడు, సుముఖుడు, కౌణపాశనుడు—ఇవారు.
కుఠఱః కుఞ్జరశ్చైవ తథా నాగః ప్రభాకరః। కుముదః కుముదాక్షశ్చ తిత్తిరిర్హలికస్తథా
కుఠరుడు, కుంజరుడు, నాగుడు, ప్రభాకరుడు, కుముదుడు, కుముదాక్షుడు, తిత్తిరి, హలికుడు—ఇవారు.
కర్దమశ్చ మహానాగో నాగశ్చ బహుమూలకః। కర్కరాకర్కరౌ నాగౌ కుణ్డోదరమహోదరౌ
కర్దముడు, మహానాగుడు, బహుమూలకుడు, కర్కరుడు, అకర్కరుడు, కుండోదరుడు, మహోదరుడు—ఈ నాగులు.
ఏతే ప్రాధాన్యతో నాగాః కీర్తితా ద్విజసత్తమ। బహుత్వాన్నామధేయానామితరే నానుకీర్తితాః
ద్విజశ్రేష్ఠా! ఇవే ప్రధానమైన నాగులు పేరుతో చెప్పబడ్డారు. మిగతావారు అనేకమంది కాబట్టి వారి పేర్లు చెప్పలేదు.
ఏతేషాం ప్రసవో యశ్చ ప్రసవస్య చ సంతతిః। అసఙ్ఖ్యేయేతి మత్త్వా తాన్న బ్రవీమి తపోధన
వీరి సంతానం, వారి సంతానపు సంతానం లెక్కలేనంతగా ఉంది. అందుకే, తపస్వీ! నేను వారిని వివరంగా చెప్పడం లేదు.
బహూనీహ సహస్రాణి ప్రయుతాన్యర్బుదాని చ। అశక్యాన్యేవ సఙ్ఖ్యాతుం పన్నగానాం తపోధన
ఇక్కడ పన్నగులు వేల కొద్దీ, లక్షల కొద్దీ, కోట్లు కూడా ఉన్నారు. తపస్వీ! వారిని లెక్కపెట్టడం అసాధ్యం.
ఆఖ్యాతా భుజగాస్తాత వీర్యవన్తో దురాసదాః। శాపం తం తేఽభివిజ్ఞాయ కృతవన్తః కిముత్తరమ్
తండ్రీ! వీరే బలవంతులు, భయంకరమైన సర్పులు పేరుతో చెప్పబడ్డారు. ఆ శాపాన్ని తెలుసుకుని వారు ఏమి సమాధానం ఇచ్చారు?
తేషాం తు భగవాఞ్ఛేషః కద్రూం త్యక్త్వా మహాయశాః। ఉగ్రం తపః సమాతస్థే వాయుభక్షో యతవ్రతః
వారిలో మహాప్రతాపి శేషుడు, కద్రువును విడిచిపెట్టి, గాఢమైన తపస్సు చేసేందుకు వాయువు మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, నియమంగా తపస్సు ఆచరించాడు.
గన్ధమాదనమాసాద్య బదర్యాం చ తపోరతః। గోకర్ణే పుష్కరారణ్యే తథా హిమవతస్తటే
గంధమాదనంలో, బదరిలో, గోకర్ణంలో, పుష్కరారణ్యంలో, హిమవంతు అడవిలో—అన్ని చోట్ల తపస్సు చేశాడు.
తేషు తేషు చ పుణ్యేషు తీర్థేష్వాయతనేషు చ। ఏకాన్తశీలో నియతః సతతం విజితేన్ద్రియః
ఆ పవిత్రమైన తీర్థాలలో, ఆలయాలలో, శేషుడు ఎప్పుడూ ఒంటరిగా, నియమంగా, ఇంద్రియాలను జయించి తపస్సు చేసేవాడు.
తప్యమానం తపో ఘోరం తం దదర్శ పితామహః। సంశుష్కమాంసత్వక్స్నాయుం జటాచీరధరం మునిమ్
అలా ఘోరమైన తపస్సు చేస్తున్న శేషుని, మాంసం, చర్మం, నరాలు ఎండిపోయి, జటలు, వాలుకట్టుతో ఉన్న మునిని, పితామహుడు చూశాడు.
తమబ్రవీత్సత్యధృతిం తప్యమానం పితామహః। కిమిదం కురుషే శేష ప్రజానాం స్వస్తి వై కురు
తపస్సులో లీనమైన ధైర్యవంతుడైన శేషుని పితామహుడు ఇలా అడిగాడు: 'శేషా! నీవు ఏమి చేస్తున్నావు? ప్రజలకు మేలు చేయు.'
త్వం హి తీవ్రేణ తపసా ప్రజాస్తాపయసేఽనఘ। బ్రూహి కామం చ మే శేష యస్తే హృది వ్యవస్థితః
'నీవు చేసిన తీవ్రమైన తపస్సుతో ప్రజలకు బాధ కలుగుతోంది, పాపరహితుడా! నీ మనసులో ఏ కోరిక ఉందో నాకు చెప్పు శేషా.'
సోదర్యా మమ సర్వే హి భ్రాతరో మన్దచేతసః। సహ తైర్నోత్సహే వస్తుం తద్భవాననుమన్యతామ్
'నా అన్నదమ్ములు అందరూ ఒకే తల్లివారు, కానీ వారు మూర్ఖులు. వారితో కలిసి ఉండటం నాకు అసహ్యం. దయచేసి మీరు అనుమతించండి.'
అభ్యసూయన్తి సతతం పరస్పరమమిత్రవత్। తతోఽహం తప ఆతిష్ఠే నైతన్పశ్యేయమిత్యుత
'వారు ఎప్పుడూ ఒకరినొకరు శత్రువుల్లా అసూయపడతారు. అందుకే నేను తపస్సు చేస్తున్నాను. ఇది చూడకూడదని కోరుకుంటున్నాను.'
న మర్షయన్తి ససుతాం సతతం వినతాం చ తే। అస్మాకం చాపరో భ్రాతా వైనతేయోఽన్తరిక్షగః
'వారు ఎప్పుడూ వినతా, ఆమె కుమారుడిని సహించరు. మనకు ఇంకొక అన్నయ్య ఉన్నాడు. వైనతేయుడు ఆకాశంలో సంచరిస్తుంటాడు.'