తతస్తాం స నదీం గత్వా ప్రవిశ్యన్తర్జలే తదా। కర్తుం రాజఞ్జలక్రీడాం తతో రాజోపచక్రమే
అతడు ఆ నదిని చేరి, లోపలికి ప్రవేశించాడు. అక్కడ, రాజా, తన భార్యలతో నీటిలో ఆటలు ఆడడం ప్రారంభించాడు.
తస్మిన్నేవ తతః కాలే రావమో రాక్షసైః సహ। లఙ్కాయా ఈశ్వరస్తాత తం దేశం ప్రయయౌ బలీ
అదే సమయంలో, లంకాధిపతి రావణుడు, రాక్షసులతో కలిసి, ఆ ప్రాంతానికి బలంగా వచ్చాడు.
తతస్తమర్జునం దృష్ట్వా నర్మదాయాం దశాననః। నిత్యం క్రోధపరో ధీరో వరదానేన మోహితః
అప్పుడు, నర్మదా నదిలో అర్జునుని చూసిన దశముఖుడు, ఎప్పుడూ కోపంగా ఉండే వాడు, వరప్రభావంతో మోహితుడై, అతనిని చూశాడు.
అభ్యఘావత్సుసఙ్క్రుద్ధో మహేన్ద్రం శమ్బరో యథా। అర్జునోఽప్యథ తం దృష్ట్వా రావణం ప్రత్యవారయత్
అతిగా కోపంతో, ఇంద్రునిపై శంబరుడు దాడిచేసినట్లు, రావణుడు దాడి చేశాడు. అర్జునుడు రావణుని చూసి ఎదుర్కొన్నాడు.
తతస్తౌ చక్రతుర్యుద్ధం రావణశ్చార్జునశ్చ వై। తతస్తు దుర్జయం వీరం వరదానేన దర్పితమ్
ఆ తరువాత రావణుడు, అర్జునుడు ఇద్దరూ యుద్ధానికి దిగారు. అప్పటికి వరప్రభావంతో గర్వంతో ఉన్న దుర్జయుడు, ఆ వీరుడు యుద్ధం చేశాడు.
రాక్షసేన్ద్రం మనుష్యేన్ద్రో జిత్వా బధ్వా రణే బలాత్। బధ్వా ధనుర్జ్యయా రాజన్వివేశాథ పురీం స్వకామ్
మనుష్యుల రాజు యుద్ధంలో రాక్షసుల రాజును ఓడించి, బలవంతంగా అతన్ని బంధించి, విల్లుతో కట్టేసి, తన నగరంలోకి ప్రవేశించాడు, ఓ రాజా.
స తు తం బన్ధితం శ్రుత్వా పులస్త్యో రావణం తదా। మోక్షయాణాస బన్ధాద్వై పురే దృష్ట్వాఽర్జునం తదా
ఆ సమయంలో రావణుడు బంధించబడ్డాడని విని, పులస్త్యుడు అక్కడికి వచ్చి, అర్జునుని నగరంలో చూసి, రావణుని బంధనంనుంచి విడుదల చేశాడు.
తతః కదాచిత్తేజస్వీ కార్తవీర్యోర్జునో బలీ। సముద్రతీరం గత్వాథ విరచన్దర్పమోహితః
ఒకసారి కార్తవీర్యుని కుమారుడు, మహాబలుడు, తేజోవంతుడైన అర్జునుడు, గర్వంతో మోహంతో సముద్రతీరానికి వెళ్లాడు.
అవాకిరచ్ఛితశరైః సముద్రం స తు భారత। తం సముద్రో నమస్కృత్య కృతాఞ్జలిరభాషత
అతడు పదునైన బాణాలతో సముద్రాన్ని ముంచెత్తాడు, ఓ భారతా. అప్పుడు సముద్రుడు చేతులు జోడించి నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
ఆశుగాన్వీర మా ముఞ్చ బ్రూహి కిం కరవాణి తే। మదాశ్రయాణి సత్వాని త్వద్విసృష్టైర్మహేషుభిః। బాధ్యన్తే రాజశార్దూల తేభ్యో దేహ్యభయం విభో
ఓ వీరా, వేగంగా బాణాలు వదిలొద్దు. నాకు ఏం చేయమంటావో చెప్పు. నా లోపల నివసించే ప్రాణులు నీ బలమైన బాణాలతో బాధపడుతున్నారు. రాజులలో సింహమా, వారికి రక్షణ కల్పించు ప్రభూ.
దేహి సిన్ధుపతే యుద్ధమద్యైవ త్వరయా మమ। అథవా పీడయామి త్వాం తస్మాత్త్వం కురు మాచిరమ్
సముద్రాధిపతీ, నాతో యుద్ధం చేయి, అది కూడా వెంటనే. లేకపోతే నిన్ను బాధిస్తాను. అందుకే ఆలస్యం చేయకుండా నీవు చర్య తీసుకో.
లోకే రాజన్మహావీర్యా బహవో నివసన్తి యే। తేషామేకేన రాజేన్ద్ర కురు యుద్ధం మహాబల
ఓ రాజా, ఈ లోకంలో అనేక మంది మహావీరులు ఉన్నారు. వారిలో ఒకరిని నన్ను ఎదుర్కొనడానికి ఎంపికచేయి, మహాబలుడా.
మత్సమో యది సఙ్గ్రామే వరాయుధధరః క్వచిత్। విద్యతే తం మమాచక్ష్వ యః సమాసేత మా మృధే
యుద్ధంలో నన్ను సమానంగా ఎదుర్కొనగల శస్త్రధారి ఎవరైనా ఉంటే, అతడెవరో నాకు చెప్పు. అతను నన్ను యుద్ధంలో ఎదుర్కొనాలి.
మహర్షిర్జమదగ్నిస్తు యది రాజన్పరిశ్రుతః। తస్య పుత్రో రణం దాతుం యథావద్వై తవార్హతి
ఓ రాజా, మహర్షి జమదగ్ని ప్రసిద్ధుడైతే, అతని కుమారుడు నీకు యుద్ధం ఇవ్వడానికి యోగ్యుడు.
సముద్రస్య వచః శ్రుత్వా రాజా మాహిష్మతీపతిః। నారదస్య చ వై పూర్వం క్రోధేన మహతా వృతః
సముద్రుని మాటలు విని, నారదుడు ముందుగా చెప్పినదాన్ని గుర్తుచేసుకుని, మాహిష్మతీ పట్టణాధిపతి రాజు గొప్ప కోపంతో నిండిపోయాడు.
తతః ప్రతియయౌ శీఘ్రం క్రోధేన సహ భారత। స తమాశ్రమమాగత్య కామమేవాన్వపద్యత
అప్పుడతడు ఆగ్రహంతో, వేగంగా ఆ ఆశ్రమానికి వెళ్లి, తన ఇష్టానుసారం ప్రవర్తించాడు, ఓ భారతా.
స కామం ప్రతికూలాని చకార సహ బన్ధుభిః। ఆయాసం జనయామాస రామస్య స మహాత్మనః
అతడు తన బంధువులతో కలిసి విరోధంగా పనులు చేసి, మహాత్ముడైన రామునికి కష్టాలు కలిగించాడు.
తతస్తేజః ప్రజజ్వాల రామస్యామితతేజసః। ప్రదహన్నివ సైన్యాని రశ్మిమానివ తేజసా
అప్పుడు అమిత తేజస్సు కలిగిన రాముని తేజస్సు ప్రబలంగా వెలిగింది. అది సైన్యాలను కిరణాలతో కాల్చినట్లుగా మండిపడింది.
అథ తౌ చక్రతుర్యుద్ధం వృత్రవాసవయోరివ
ఆ తరువాత వారు ఇద్దరూ వృత్రుడు, ఇంద్రుడు యుద్ధం చేసినట్లుగా పరస్పరం యుద్ధం చేశారు.
తతః పరశుమాదాయ నృపం బాహుసహస్రిణమ్। చిచ్ఛేద సహసా రామో బహుశాఖమివ ద్రుమమ్
ఆ తరువాత రాముడు పరశును తీసుకుని, వేల చేతులు ఉన్న రాజును ఒక్కసారిగా చెట్టు ఎన్నో కొమ్మలు ఉన్నట్లుగా నరికి పడగొట్టాడు.
తం హతం పతితం దృష్ట్వా సమేతాస్తస్య బాన్ధవాః। అసీనాదాయ శక్తీశ్చ రామం తే ప్రత్యవారయన్
అతడు చనిపోయి పడిపోయినదాన్ని చూసి, అతని బంధువులు ఒక్కచోట చేరి, ఖడ్గాలు, శక్తులు పట్టుకుని రాముని ఎదుర్కొన్నారు.
రామోఽపి రథమాస్థాయ ధనురాయమ్య సత్వరః। విసృజన్పరమాస్త్రాణి వ్యధమత్పార్థివాన్బలీ
రాముడు కూడా తన రథంపై ఎక్కి, విల్లు ఎక్కించి, వేగంగా పరమాస్త్రాలు వదిలి, రాజులను సంహరించాడు.
తతస్తు క్షత్రియా రాజఞ్జామదగ్న్యభయార్దితాః। వివిశుర్గిరిదుర్గాణి మృగాః సింహభయాదివ
ఆ రాజా, జామదగ్ని కుమారుడి భయంతో క్షత్రియులు కొండల కోటల్లోకి దూరారు; అది సింహాల భయంతో అడవిలో పరుగెత్తే జింకలలా జరిగింది.
తేషాం స్వవిహితం కర్మ తద్భయాన్నానుతిష్ఠతి। ప్రజా వృషలతాం ప్రాప్తా బ్రాహ్మణానామదర్శనాత్
ఆ భయంతో వారు తమ కర్తవ్యాలను చేయలేదు; బ్రాహ్మణులను చూడక ప్రజలు పతితులయ్యారు.
తథా చ ద్రవిడాః కాచాః పుణ్డాశ్చ శబరైః సహ। వృషలత్వం పరిగతా విచ్ఛిన్నాః క్షత్రధర్మిణః
అలాగే, ద్రవిడులు, కాచులు, పుండ్రులు, శబరులతో కలిసి, క్షత్రియ ధర్మం కోల్పోయి పతితులయ్యారు.
తతస్తు హతవీరాసు క్షత్రియాసు పునః పునః। ద్విజైరభ్యుదితం క్షత్రం తాని రామో నిహత్య చ
క్షత్రియులు పునః పునః హతులైన తర్వాత, బ్రాహ్మణులు క్షత్రియ వంశాన్ని మళ్లీ పెంచారు; రాముడు వారిని మళ్లీ నాశనం చేశాడు.
తతస్త్రిస్మప్తమే యాతే రామం వాగశరీరిణీ। దివ్యా ప్రోవాచ మధురా సర్వలోకపరిశ్రుతా
ఇలా ఇరవై ఒకసారి జరిగినప్పుడు, దివ్యమైన, మధురమైన, అన్ని లోకాల్లో ప్రసిద్ధమైన వాణి రాముడికి పలికింది.
రామరామ నివర్తస్వ స్వగుణం నాత్ర పశ్యసి। క్షత్రబన్ధూనిమాన్ప్రామైర్విప్రయుజ్య పునః పునః
రామా, రామా, నీవు ఆపుకో; ఇక్కడ నీ స్వగుణాన్ని చూడడం లేదు. నీవు ఈ క్షత్రియ బంధువులను పునః పునః ప్రాణాల నుంచి వేరు చేశావు.
తథైవ తం మహాత్మానమృచీకప్రముఖాస్తథా। రామరామ మహావీర్య నివర్తస్వేత్యథాబ్రువన్
అలాగే, ఋచీకుడు మొదలైన మహాత్ములు, రామా, రామా, మహావీర్యుడు, ఆపుకో అని అన్నారు.
పితుర్వధమసమృష్యంస్తు రామః ప్రోవాచ తానృషీన్। నార్హా హన్త భవన్తో మాం నివారయితుమిత్యుత
తండ్రి హత్యను భరించలేక, రాముడు ఆ ఋషులకు ఇలా అన్నాడు: మీరు నన్ను ఆపడం తగదు.