స చార్జునో మహారాజ తపో ఘోరం చకార హ। సాగ్రం వర్షాయుతం జజ్ఞ ఇత్యేవం మే శ్రుతం పురా?
ఆ అర్జునుడు, మహారాజా, భయంకరమైన తపస్సు చేశాడు. పదివేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాడని నేను పూర్వకాలంలో విన్నాను.
తథేయం పృథివీ రాజన్సప్తద్వీపా సపత్తనా। ససముద్రాకరా తాత విధినోగ్రేణ వై జితా?
ఇలా, రాజా, ఏడుద్వీపాలతో, పట్టణాలతో, సముద్రాలు, సరస్సులతో కూడిన ఈ భూమిని అతడు కఠినమైన నియమంతో జయించాడు.
స చార్జునోఽథ తేజస్వీ తపః పరమదుశ్చరమ్। దత్తమారాధయామాస సోఽర్జునోఽత్రిసుతం మునిమ్
ఆ అర్జునుడు, తేజస్సుతో నిండినవాడు, అతి కఠినమైన తపస్సుతో అత్రిపుత్రుడు దత్తాత్రేయుని ఆరాధించాడు.
తస్య దత్తో వరాన్ప్రాదాచ్చతురః పార్థివస్య వై। పూర్వం బాహుసహస్రం తు ప్రార్థితః పరమో వరః
దత్తాత్రేయుడు ఆ రాజుకు నలుగురు వరాలు ఇచ్చాడు. మొదట అతడు కోరిన గొప్ప వరం, వెయ్యి చేతులు కావాలని.
అధర్మే ప్రీయమాణస్య సద్భిస్తత్ర నివారణమ్। ధర్మేణ పృథివీం జిత్వా ధర్మేణైవ హి రఞ్జనమ్
అతడు అధర్మంలో ఆనందిస్తే, మంచి వారు అక్కడ అతడిని ఆపారు. ధర్మంతో భూమిని జయించి, ధర్మంతోనే పాలించాడు.
సఙ్గ్రామాన్సుబహూన్కృత్వా హత్వా చారీన్సహస్రశః। సఙ్గ్రామే యతమానస్య వధశ్చైవాధికాద్రణై
అతడు అనేక యుద్ధాలు చేసి, వేలాది శత్రువులను సంహరించాడు. యుద్ధంలో శ్రమపడుతూ, గొప్ప యుద్ధంలో హతుడయ్యాడు.
తస్య బాహుసహస్రం తు యుధ్యతః కిల భారత। రథో ధ్వజశ్చ సఞ్జజ్ఞ ఇత్యేవం మే శ్రుతం పరా
భారతా! యుద్ధంలో అతడు వెయ్యి చేతులతో పోరాడుతుండగా, అతనికి రథం, జెండా ప్రత్యక్షమయ్యాయని పూర్వకాలంలో విన్నాను.
తథేయం పృథివీ రాజన్త్సప్తద్వీపా సపత్తనా। ససముద్రాకరా తాత విధినోగ్రేణ వై జితా
ఇలా, రాజా, ఏడుద్వీపాలతో, పట్టణాలతో, సముద్రాలు, సరస్సులతో కూడిన ఈ భూమిని అతడు కఠినమైన నియమంతో జయించాడు.
చార్జునోఽథ తేజస్వీ సప్తద్వీపేశ్వరో।़భవత్। చ రాజా మహాయజ్ఞానాజహార మహాబలః। ప్రశశాస మహాబాహుర్మహీం స చ సమా బహూః
ఆ అర్జునుడు, తేజస్సుతో నిండినవాడు, ఏడుద్వీపాలకు అధిపతిగా అయ్యాడు. ఆ మహాబలుడు మహాయజ్ఞాలు నిర్వహించాడు. మహాబాహువు అనేక సంవత్సరాలు భూమిని పాలించాడు.
తతోఽర్జునః కదాచిద్వై రాజన్మాహిష్మతీపతిః। నర్మదాం భరతశ్రేష్ఠం తాం తు దారైర్యయౌ సహ
తర్వాత, ఓ రాజా, మాహిష్మతీ పట్టణాధిపతి అయిన అర్జునుడు, తన భార్యలతో కలిసి నర్మదా నదికి వెళ్లాడు.
తతస్తాం స నదీం గత్వా ప్రవిశ్యన్తర్జలే తదా। కర్తుం రాజఞ్జలక్రీడాం తతో రాజోపచక్రమే
అతడు ఆ నదిని చేరి, లోపలికి ప్రవేశించాడు. అక్కడ, రాజా, తన భార్యలతో నీటిలో ఆటలు ఆడడం ప్రారంభించాడు.
తస్మిన్నేవ తతః కాలే రావమో రాక్షసైః సహ। లఙ్కాయా ఈశ్వరస్తాత తం దేశం ప్రయయౌ బలీ
అదే సమయంలో, లంకాధిపతి రావణుడు, రాక్షసులతో కలిసి, ఆ ప్రాంతానికి బలంగా వచ్చాడు.
తతస్తమర్జునం దృష్ట్వా నర్మదాయాం దశాననః। నిత్యం క్రోధపరో ధీరో వరదానేన మోహితః
అప్పుడు, నర్మదా నదిలో అర్జునుని చూసిన దశముఖుడు, ఎప్పుడూ కోపంగా ఉండే వాడు, వరప్రభావంతో మోహితుడై, అతనిని చూశాడు.
అభ్యఘావత్సుసఙ్క్రుద్ధో మహేన్ద్రం శమ్బరో యథా। అర్జునోఽప్యథ తం దృష్ట్వా రావణం ప్రత్యవారయత్
అతిగా కోపంతో, ఇంద్రునిపై శంబరుడు దాడిచేసినట్లు, రావణుడు దాడి చేశాడు. అర్జునుడు రావణుని చూసి ఎదుర్కొన్నాడు.
తతస్తౌ చక్రతుర్యుద్ధం రావణశ్చార్జునశ్చ వై। తతస్తు దుర్జయం వీరం వరదానేన దర్పితమ్
ఆ తరువాత రావణుడు, అర్జునుడు ఇద్దరూ యుద్ధానికి దిగారు. అప్పటికి వరప్రభావంతో గర్వంతో ఉన్న దుర్జయుడు, ఆ వీరుడు యుద్ధం చేశాడు.
రాక్షసేన్ద్రం మనుష్యేన్ద్రో జిత్వా బధ్వా రణే బలాత్। బధ్వా ధనుర్జ్యయా రాజన్వివేశాథ పురీం స్వకామ్
మనుష్యుల రాజు యుద్ధంలో రాక్షసుల రాజును ఓడించి, బలవంతంగా అతన్ని బంధించి, విల్లుతో కట్టేసి, తన నగరంలోకి ప్రవేశించాడు, ఓ రాజా.
స తు తం బన్ధితం శ్రుత్వా పులస్త్యో రావణం తదా। మోక్షయాణాస బన్ధాద్వై పురే దృష్ట్వాఽర్జునం తదా
ఆ సమయంలో రావణుడు బంధించబడ్డాడని విని, పులస్త్యుడు అక్కడికి వచ్చి, అర్జునుని నగరంలో చూసి, రావణుని బంధనంనుంచి విడుదల చేశాడు.
తతః కదాచిత్తేజస్వీ కార్తవీర్యోర్జునో బలీ। సముద్రతీరం గత్వాథ విరచన్దర్పమోహితః
ఒకసారి కార్తవీర్యుని కుమారుడు, మహాబలుడు, తేజోవంతుడైన అర్జునుడు, గర్వంతో మోహంతో సముద్రతీరానికి వెళ్లాడు.
అవాకిరచ్ఛితశరైః సముద్రం స తు భారత। తం సముద్రో నమస్కృత్య కృతాఞ్జలిరభాషత
అతడు పదునైన బాణాలతో సముద్రాన్ని ముంచెత్తాడు, ఓ భారతా. అప్పుడు సముద్రుడు చేతులు జోడించి నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
ఆశుగాన్వీర మా ముఞ్చ బ్రూహి కిం కరవాణి తే। మదాశ్రయాణి సత్వాని త్వద్విసృష్టైర్మహేషుభిః। బాధ్యన్తే రాజశార్దూల తేభ్యో దేహ్యభయం విభో
ఓ వీరా, వేగంగా బాణాలు వదిలొద్దు. నాకు ఏం చేయమంటావో చెప్పు. నా లోపల నివసించే ప్రాణులు నీ బలమైన బాణాలతో బాధపడుతున్నారు. రాజులలో సింహమా, వారికి రక్షణ కల్పించు ప్రభూ.
దేహి సిన్ధుపతే యుద్ధమద్యైవ త్వరయా మమ। అథవా పీడయామి త్వాం తస్మాత్త్వం కురు మాచిరమ్
సముద్రాధిపతీ, నాతో యుద్ధం చేయి, అది కూడా వెంటనే. లేకపోతే నిన్ను బాధిస్తాను. అందుకే ఆలస్యం చేయకుండా నీవు చర్య తీసుకో.
లోకే రాజన్మహావీర్యా బహవో నివసన్తి యే। తేషామేకేన రాజేన్ద్ర కురు యుద్ధం మహాబల
ఓ రాజా, ఈ లోకంలో అనేక మంది మహావీరులు ఉన్నారు. వారిలో ఒకరిని నన్ను ఎదుర్కొనడానికి ఎంపికచేయి, మహాబలుడా.
మత్సమో యది సఙ్గ్రామే వరాయుధధరః క్వచిత్। విద్యతే తం మమాచక్ష్వ యః సమాసేత మా మృధే
యుద్ధంలో నన్ను సమానంగా ఎదుర్కొనగల శస్త్రధారి ఎవరైనా ఉంటే, అతడెవరో నాకు చెప్పు. అతను నన్ను యుద్ధంలో ఎదుర్కొనాలి.
మహర్షిర్జమదగ్నిస్తు యది రాజన్పరిశ్రుతః। తస్య పుత్రో రణం దాతుం యథావద్వై తవార్హతి
ఓ రాజా, మహర్షి జమదగ్ని ప్రసిద్ధుడైతే, అతని కుమారుడు నీకు యుద్ధం ఇవ్వడానికి యోగ్యుడు.
సముద్రస్య వచః శ్రుత్వా రాజా మాహిష్మతీపతిః। నారదస్య చ వై పూర్వం క్రోధేన మహతా వృతః
సముద్రుని మాటలు విని, నారదుడు ముందుగా చెప్పినదాన్ని గుర్తుచేసుకుని, మాహిష్మతీ పట్టణాధిపతి రాజు గొప్ప కోపంతో నిండిపోయాడు.
తతః ప్రతియయౌ శీఘ్రం క్రోధేన సహ భారత। స తమాశ్రమమాగత్య కామమేవాన్వపద్యత
అప్పుడతడు ఆగ్రహంతో, వేగంగా ఆ ఆశ్రమానికి వెళ్లి, తన ఇష్టానుసారం ప్రవర్తించాడు, ఓ భారతా.
స కామం ప్రతికూలాని చకార సహ బన్ధుభిః। ఆయాసం జనయామాస రామస్య స మహాత్మనః
అతడు తన బంధువులతో కలిసి విరోధంగా పనులు చేసి, మహాత్ముడైన రామునికి కష్టాలు కలిగించాడు.
తతస్తేజః ప్రజజ్వాల రామస్యామితతేజసః। ప్రదహన్నివ సైన్యాని రశ్మిమానివ తేజసా
అప్పుడు అమిత తేజస్సు కలిగిన రాముని తేజస్సు ప్రబలంగా వెలిగింది. అది సైన్యాలను కిరణాలతో కాల్చినట్లుగా మండిపడింది.
అథ తౌ చక్రతుర్యుద్ధం వృత్రవాసవయోరివ
ఆ తరువాత వారు ఇద్దరూ వృత్రుడు, ఇంద్రుడు యుద్ధం చేసినట్లుగా పరస్పరం యుద్ధం చేశారు.
తతః పరశుమాదాయ నృపం బాహుసహస్రిణమ్। చిచ్ఛేద సహసా రామో బహుశాఖమివ ద్రుమమ్
ఆ తరువాత రాముడు పరశును తీసుకుని, వేల చేతులు ఉన్న రాజును ఒక్కసారిగా చెట్టు ఎన్నో కొమ్మలు ఉన్నట్లుగా నరికి పడగొట్టాడు.