దుఃశాసనశ్చాపి సమీక్ష్య కృష్ణా- మవేక్షమాణాం కృపణాన్పతీంస్తాన్। ఆధూయ వేగేన విసఞ్జ్ఞకల్పా- మువాచ దాసీతి హసన్సశబ్దమ్
దుఃశాసనుడు, కృష్ణా తన దురదృష్టపడ్డ భర్తలను చూస్తున్నదాన్ని గమనించి, ఆమెను బలంగా లాగి, ఆమెను తట్టుకోలేనంతగా చేసి, పెద్దగా నవ్వుతూ 'దాసి' అని పిలిచాడు.
కర్ణస్తు తద్వాక్యమతీవ హృష్టః సమ్పూజయామాస హసన్సశబ్దమ్। గాన్ధారరాజః సుబలస్య పుత్ర- స్తథైవ దుఃశాసనమభ్యనన్దత్
కర్ణుడు ఆ మాటలు విని చాలా సంతోషపడి, పెద్దగా నవ్వుతూ దుఃశాసనుని పొగిడాడు. గంధార రాజు, సుబలుని కుమారుడు కూడా అలాగే దుఃశాసనుని అభినందించాడు.
సభ్యాస్తు యే తత్ర బభూవురన్యే తాభ్యామృతే ధార్తరాష్ట్రేణ చైవ। తేషామభూద్దుః ఖమతీవ కృష్ణాం దృష్ట్వా సభాయాం పరికృష్యమాణామ్
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను తప్ప, మిగతా సభలో ఉన్నవారంతా, కృష్ణను సభలో లాగబడుతున్నదాన్ని చూసి చాలా బాధపడ్డారు.
న ధర్మసౌక్ష్మ్యాత్సుభగే వివేక్తుం శక్రోమి తే ప్రశ్నమిమం యథావత్। అస్వామ్యశక్తః పణితుం పరస్వం స్త్రియాశ్చ భర్తుర్వశతాం సమీక్ష్య
ధర్మం చాలా సూక్ష్మమైనది కాబట్టి, సౌభాగ్యవంతురాలా, నీ ప్రశ్నకు సరైన సమాధానం చెప్పలేను. తనది కాని దాన్ని పందెంలో పెట్టే హక్కు ఎవరికీ లేదు. భార్య భర్త ఆధీనంలో ఉంటుంది.
త్యజేత సర్వాం పృథివీం సమృద్ధాం యుధిష్ఠిరో ధర్మమథో న జహ్యాత్। ఉక్తం జితోఽస్మీతి చ పాణ్డవేన తస్మాన్న శక్నోమి వివేక్తుమేతత్
యుధిష్ఠిరుడు సంపన్నమైన భూమంతా వదిలిపెట్టగలడు, కానీ ధర్మాన్ని మాత్రం వదిలిపెట్టడు. పాండవుడు 'నేను ఓడిపోయాను' అని చెప్పినందువల్ల, ఈ విషయాన్ని నేను తీర్మానించలేను.
ద్వ్యూతేఽద్వితీయః శకునిర్నరేషు కున్తీసుతస్తేన నిసృష్టకామః। న మన్యతే తాం నికృతిం యుధిష్ఠిర- స్తస్మాన్ తే ప్రశ్నమిమం బ్రవీమి
జూదంలో మనుషుల్లో శకుని అపూర్వుడు. కుంతీ కుమారుడు అతని ప్రేరణతో ఆడాడు. యుధిష్ఠిరుడు ఆ మోసాన్ని గుర్తించలేదు. అందుకే ఈ ప్రశ్నను నీకు అడుగుతున్నాను.
ఆహూయ రాజా కుశలైరనార్యై- ర్దుష్టాత్మభిర్నైకృతికైః సభాయామ్। ద్యూతప్రియైర్నాతికృతప్రయత్నః కస్మాదయం నామ నిసృష్టకామః
చతురులైన కానీ నీచులైన, దుర్మార్గులైన, మోసగాళ్లైన, జూదాన్ని ఇష్టపడే వాళ్లచేత రాజు సభలో పిలిపించబడ్డాడు. పెద్దగా శ్రమించకుండా, కుంతీ కుమారుడు ఎందుకు అంత ఉత్సాహంగా ఆడాడు?
అశుద్ధభావైర్నికృతిప్రవృత్తై- రబుధ్యమానః కురుపాణ్డవాగ్ర్యః। సమ్భూయ సర్వైశ్చ జితోఽపి యస్మా- త్పశ్చాదయం కైతవమభ్యుపేతః
వారు కలుషితమైన మనసుతో, మోసానికి అలవాటుపడినవాళ్లని తెలిసినా, కురు పాండవులలో శ్రేష్ఠుడు అయినా, అందరూ కలిసి మోసంతో గెలిచిన తర్వాతే ఆ మాయను గ్రహించాడు.
తిష్ఠన్తి చేమే కురవః సభాయా- మీశాః సుతానాం చ తథా స్నుపాణామ్। సమీక్ష్య సర్వే మమ చాపి వాక్యం విబ్రూత మే ప్రశ్నమిమం యథావత్
ఈ సభలో నా కుమారులు, కోడళ్ళు, మరియు ఈ కురువంశస్థులు అందరూ ఉన్నారు. నేను అడిగే ఈ ప్రశ్నకు, వారందరూ కూడా, నేనూ సహా, న్యాయంగా సమాధానం చెప్పాలి.
న సా సభా యత్ర న సన్తి వృద్ధా న తే వృద్ధా యే న వదన్తి ధర్మమ్। నాసౌ ధర్మో యత్ర న సత్యమస్తి న తత్సత్యం యచ్ఛలేనానువిద్ధమ్
వృద్ధులు లేని చోట అది సభ కాదు. ధర్మం గురించి మాట్లాడని వారు వృద్ధులు కాదు. సత్యం లేని చోట అది ధర్మం కాదు. మోసంతో కలిసినది సత్యం కాదు.
తథా బ్రువన్తీం కరుణం రుదన్తీ- మవేక్షమాణాం కృపణాన్పతీంస్తాన్। దుఃశాసనః పరుషాణ్యప్రియాణి వాక్యాన్యువాచామధురాణి చైవ
ఆమె ఇలా బాధతో ఏడుస్తూ, తన దురదృష్టపు భర్తలను చూసుకుంటూ మాట్లాడుతుండగా, దుఃశాసనుడు ఆమెకు కఠినమైన మాటలు, కొంత మధురంగా కూడా, చెప్పాడు.
తాం కృష్యమాణాం చ రజస్వలాం చ స్రస్తోత్తరీయామతదర్హమాణామ్। వృకోదరః ప్రేక్ష్య యుధిష్ఠిరం చ చకార కోపం పరమార్తరూపః
ఆమెను లాగుతూ, ఆమె రజస్వలిగా ఉండగా, పై వస్త్రం జారిపోతుండగా, అలాంటి అవమానం అనర్హమై ఉండగా, భీముడు, యుధిష్ఠిరుడు చూడగానే, తీవ్ర కోపంతో, దుఃఖంతో నిండిపోయారు.
పురస్తాత్కరణీయం మే న కృతం కార్యముత్తరమ్। విహ్వలాఽస్మి కృతాఽనేన కర్షతా బలినా బలాత్
ముందే చేయాల్సిన పని నేను చేయలేదు. ఇప్పుడు ఈ బలవంతుడు నన్ను బలాత్కారంగా లాగుతుండగా, నేను చాలా కలవరపడి పోయాను.
అభివాదం కరోమ్యేషాం కురూణాం కురుసంసది। న మే స్యాదపరాధోఽయం తదిదం న కృతం మయా।। వైశమ్పాయన ఉవాచ
ఈ సభలో ఉన్న కురువంశస్థులకు నమస్కారం చేయాలని ఉంది. ఇప్పటివరకు చేయకపోయినదానికి నాపై తప్పు ఉండకూడదు.
సా తేన చ సమాధూతా దుఃఖేన చ తపస్వినీ। పతితా విలలాపేదం సభాయామతథోచితా
ఆమె అతని చేతిలో, దుఃఖంలో తడిసి, అప్రతిష్టకు గురై, సభలో పడిపోయి, కన్నీళ్లు పెట్టింది.
స్వయంవరే యాస్మి నృపైదృష్టా రఙ్గే సమాగతైః। న దృష్టపూర్వా చాన్యత్ర సాఽహమద్య సభాం గతా
నా స్వయంవరంలో రాజులు కూడిన సభలో నన్ను చూశారు. కానీ, ఆ సందర్భం తప్ప, ఇంతవరకు నేను ఇలా సభలో ఎవరికీ కనిపించలేదు.
యాం న వాయుర్న చాదిత్యో దృష్టవన్తౌ పురా గృహే। సాఽహమద్య సభామధ్యే దృష్టాస్మి జనసంసది
గృహంలో నాకు గాలి, సూర్యుడు కూడా కనిపించనివాడిని. కానీ ఈ రోజు, జనసమూహం మధ్యలో, నేను అందరికీ కనబడుతున్నాను.
యాం న మృష్యన్తి వాతేన స్పృశ్యమానాం గృహే పురా। స్పృశ్యమానాం సహన్తేఽద్య పాణ్డవాస్తాం దూరాత్మనా
ఇంతకు ముందు ఇంట్లో గాలి తాకినా సహించలేని నేను, ఇప్పుడు పాండవులు దూరంగా మనసు పెట్టి, ఇతరుల చేత తాకించడాన్ని సహిస్తున్నారు.
మృష్యన్తి కురవశ్చేమే మన్యే కాలస్య పర్యయమ్। స్నుషాం దుహితరం చైవ క్లిశ్యమానామనర్హతీమ్
ఈ కురువంశస్థులు, తమ కోడలు, కుమార్తె అనర్హంగా బాధపడుతున్నా, కాలచక్రం తిప్పు అని భావించి, సహిస్తున్నారు.
కింన్వతః కృపణం భూయో యదహం స్త్రీ సతీ శుభా। సభామధ్యం విగాహేఽద్య క్వ ను ధర్మో మహీక్షితామ్
నేను సతీ, శుభ్ర స్వభావమున్న స్త్రీగా ఉండి, ఈ సభ మధ్యలో రావాల్సి రావడం కన్నా మరింత దయనీయమైనది ఇంకేముంటుంది? రాజుల ధర్మం ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉంది?
ధర్మ్యం స్త్రియం సభాం పూర్వే న నయన్తీతి నః శ్రుతమ్। స నష్టః కౌరవేయేషు పూర్వో ధర్మః సనాతనః
మునుపటి కాలంలో ధర్మవంతులైన స్త్రీలను సభలోకి తీసుకురావడం లేదని మేము విన్నాం. ఆ పురాతన ధర్మం ఇప్పుడు కౌరవులలో పోయింది.
కథం హి భార్యా పాణ్డునాం పార్షతస్య స్వసా సతీ। వాసుదేవస్య చ సఖీ పార్థివానాం సభామియామ్
పాండవుల భార్యను, పాంచాలుని సోదరిని, వాసుదేవుని స్నేహితురాలిని, నేను రాజుల సభలోకి ఎలా రావాలి?
తామిమాం ధర్మరాజస్య భార్యాం సదృశవర్ణజామ్। బ్రూత దాసీమదాసీం వా తత్కరిష్యామి కౌరవాః
కౌరవులారా! నేను ధర్మరాజు భార్యనా, లేక దాసీనా చెప్పండి. మీరు చెప్పినట్లు నేను చేస్తాను.
అయం మాం సుదృఢం క్షుద్రః కౌరవాణాం యశోహరః. క్లిశ్నాతి నాహం తత్సోఢుం క్షుద్రః కౌరవాణాం యశోహరః
ఈ నీచుడు, కౌరవుల కీర్తిని నాశనం చేసే వాడు, నన్ను బాధిస్తున్నాడు. నేను దీన్ని భరించలేను. ఈ నీచుడు కౌరవుల కీర్తిని చెడగొడుతున్నాడు.
జితాం వాఽప్యజితాం వాపి మన్యధ్వం మాం యథా నృపాః। తథా ప్రత్యుక్తమిచ్ఛామి తత్కరిష్యామి కౌరవాః
రాజులారా! మీరు నన్ను గెలిచినదిగా భావించినా, గెలవనిదిగా భావించినా, మీరు చెప్పినట్లు సమాధానం చెప్పండి. కౌరవులారా! నేను మీ మాట ప్రకారం చేస్తాను.
ఉక్తవానస్మి కల్యాణి ధర్మస్య పరమా గతిః। లోకే న శక్యతే జ్ఞాతుమపి విజ్ఞైర్మహాత్మభిః
ఓ మంగళకరమైనవాడా! నేను ధర్మములో అత్యున్నత మార్గాన్ని చెప్పాను. ఈ లోకంలో గొప్పవారు, జ్ఞానులు కూడా దాన్ని పూర్తిగా గ్రహించలేరు.
బలవాంశ్చ యథా ధర్మం లోకే పశ్యతి పురుషః।। స ధర్మో ధర్మవేలాయాం భవత్యభిహతః పరః
బలవంతుడు ఈ లోకంలో ధర్మాన్ని ఎలా చూస్తాడో, ఆ ధర్మం కూడా తన సమయానికి మరొకరి చేతిలో నాశనం అవుతుంది.
న వివేక్తుం చ తే ప్రశ్నమిమం శక్నోమి నిశ్చయాత్। సూక్ష్మత్వాద్గహనత్వాచ్చ కార్యస్యాస్య చ గౌరవాత్
ఈ ప్రశ్నకు నేను ఖచ్చితంగా సమాధానం చెప్పలేను. ఎందుకంటే ఇది చాలా సూక్ష్మమైనది, లోతైనది, ఇంకా ఈ విషయానికి ఎంతో ప్రాముఖ్యత ఉంది.
నూనమన్తః కులస్యాస్య భవితా న చిరాదివ। తథా హి కురవః సర్వే లోభమోహపరాయణాః
నిశ్చయంగా, ఈ కుటుంబానికి అంతం త్వరలోనే వస్తుంది. ఎందుకంటే కౌరవులందరూ లోభం, మోహంలో మునిగిపోయారు.
కులేషు జాతాః కల్యాణి వ్యసనైరాహతా భృశమ్। ధర్మ్యాన్మార్గాన్న చ్యవన్తే యేషాం నస్త్వం బధూః స్థితా
అమ్మా, మంచి కుటుంబాల్లో పుట్టినవారు ఎంతటి కష్టాలు వచ్చినా ధర్మమార్గాన్ని వదలరు. అలాంటి వారిలో నువ్వు మా భార్యగా నిలిచావు.