చక్షుర్విషౌ మహాఘోరౌ నిత్యం క్రుద్ధౌ తరస్వినౌ। అమృతస్యైవ రక్షార్థం దదర్శ భుజగోత్తమౌ
వాటికి విషపూరితమైన కళ్ళు, భయంకరమైన రూపం, ఎప్పుడూ కోపంతో, వేగంగా ఉండేవి. అమృతాన్ని కాపాడటానికి ఆ రెండు శ్రేష్ఠమైన పాములను అతడు చూశాడు.
సదా సంరబ్ధనయనౌ సదా చానిమిషేక్షణౌ। తయోరేకోఽపి యం పశ్యేత్స తూర్ణం భస్మసాద్భవేత్
వాటికి ఎప్పుడూ కోపంతో నిండిన కళ్ళు, ఎప్పుడూ మిట్టమిట్టలుగా ఉండేవి. వాటిలో ఒక్కటి ఎవ్వరినైనా చూసినా వెంటనే బూడిదగా మారిపోతారు.
తౌ దృష్ట్వా సహసా ఖేదం జగామ వినతాత్మజః। కథమేతౌ మహావీర్యౌ జేతవ్యౌ హరిభోజినౌ
వాటిని చూసిన వెంటనే వినతా కుమారుడు ఒక్కసారిగా దిగులుపడ్డాడు: 'ఈ మహాశక్తివంతులు, పసుపు వర్ణాన్ని తినేవారు, వీరిని ఎలా జయించగలను?' అని ఆలోచించాడు.
ఇతి సంచిన్త్య గరుడస్తయోస్తూర్ణం నిరాకరః।' తయోశ్చక్షూంషి రజసా సుపర్ణః సహసాఽఽవృణోత్। తాభ్యామదృష్టరూపోఽసౌ సర్వతః సమతాడయత్
అలా ఆలోచించిన గరుత్మంతుడు వెంటనే భయాన్ని విడిచిపెట్టి, సుపర్ణుడు ధూళితో వాటి కళ్ళను ఆకస్మికంగా కప్పివేశాడు. వాటికి కనిపించకుండా, అన్ని వైపులా దెబ్బలు కొట్టాడు.
తయోరఙ్గే సమాక్రమ్య వైనతేయోఽన్తరిక్షగః। ఆచ్ఛినత్తరసా మధ్యే సోమమభ్యద్రవత్తతః
వినతా కుమారుడు ఆ రెండు పాముల మీదికి ఎక్కి, మధ్యలో వేగంగా కోసి, వెంటనే సోమాన్ని దిశగా పరుగెత్తాడు.
సముత్పాట్యామృతం తత్ర వైనతేయస్తతో బలీ। ఉత్పపాత జవేనైవ యన్త్రమున్మథ్య వీర్యవాన్
అక్కడ వినతా కుమారుడు అమృతాన్ని బలంగా పట్టుకొని, ఆ యంత్రాన్ని ధైర్యంగా ధ్వంసం చేసి, వేగంగా పైకి ఎగిరిపోయాడు.
అపీత్వైవామృతం పక్షీ పరిగృహ్యాశు నిఃసృతః। ఆగచ్ఛదపరిశ్రాన్త ఆవార్యార్కప్రభాం తతః
అమృతాన్ని త్రాగకుండా, ఆ పక్షి దాన్ని పట్టుకొని, త్వరగా బయలుదేరి, అలసట లేకుండా, సూర్యుని కాంతిని కూడా ఆపుతూ వెళ్లిపోయాడు.
విష్ణునా చ తదాకాశే వైనతేయః సమేయివాన్। తస్య నారాయణస్తుష్టస్తేనాలౌల్యేన కర్మణా
ఆకాశంలో గరుత్మంతుడు విష్ణువును కలిశాడు. అతడు లోభం లేకుండా చేసిన కార్యానికి నారాయణుడు సంతోషించాడు.
తమువాచావ్యయో దేవో వరదోఽస్మీతి ఖేచరమ్। స వవ్రే తవ తిష్ఠేయముపరీత్యన్తరిక్షగః
అవ్యయుడైన దేవుడు ఆకాశంలో సంచరించే వానికి, "నేను వరాలిచ్చేవాడిని" అని చెప్పాడు. అప్పుడు ఆ గగనంలో తిరిగే వాడు, "నేను నీకు పైగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను" అని అడిగాడు.
ఉవాచ చైనం భూయోఽపి నారాయణమిదం వచః। అజరశ్చామరశ్చ స్యామమృతేన వినాఽప్యహమ్
అతడు మళ్లీ నారాయణుని చూచి ఇలా అన్నాడు: "నేను అమృతాన్ని తాగకుండానే, వృద్ధాప్యం లేకుండా, మరణం లేకుండా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను."
ఏవమస్త్వితి తం విష్ణురువాచ వినతాసుతమ్। ప్రతిగృహ్య వనౌ తౌ చ గరుడో విష్ణుమబ్రవీత్
విష్ణువు వినతా కుమారునికి, "అలా జరుగుగాక" అని వరం ఇచ్చాడు. ఆ వరాన్ని స్వీకరించిన తర్వాత, గరుడుడు అడవిలో విష్ణువుతో మాట్లాడాడు.
భవతేపి వరం దద్యాం వృణోతు భగవానపి। తం వవ్రే వాహనం విష్ణుర్నరుత్మన్తం మహాబలమ్
గరుడుడు, "మీకు కూడా ఒక వరం ఇస్తాను; భగవంతుడు ఏది కావాలో కోరుకోండి" అని అన్నాడు. విష్ణువు, అతడిని — అపరాజితుడైన మహాబలుడిని — తన వాహనంగా కోరుకున్నాడు.
ధ్వజం చ చక్రే భగవానుపరి స్థాస్యసీతి తమ్। ఏవమస్త్వితి తం దేవముక్త్వా నారాయణం ఖగః
భగవంతుడు, "నీవు నా పై భాగంలో ఉండి నా ధ్వజంగా నిలవాలి" అని చెప్పాడు. "అలా జరుగుగాక" అని చెప్పి ఆ పక్షిరాజు నారాయణునికి నమస్కరించి వెళ్లిపోయాడు.
వవ్రాజ తరసా వేగాద్వాయుం స్పర్ధన్మహాజవః। తం వ్రజన్తం ఖగశ్రేష్ఠం వజ్రేణేన్ద్రోఽభ్యతాడయత్
వేగంగా, గాలి వేగంతో పోటీగా, మహాబలుడైన అతడు ముందుకు దూసుకెళ్లాడు. అప్పుడు ఆ పక్షులలో శ్రేష్ఠుడైన అతడిని ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో కొట్టాడు.
హరన్తమమృతం రోషాద్గరుడం పక్షిణాం వరమ్। తమువాచేన్ద్రమాక్రన్దే గరుడః పతతాం వరః
అమృతాన్ని తీసుకెళ్తున్న గరుడుడిని కోపంతో ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో గాయపరిచాడు. అప్పుడు ఆ పక్షులలో శ్రేష్ఠుడైన గరుడుడు, ఏడుస్తున్న ఇంద్రునితో ఇలా అన్నాడు.
ప్రహసఞ్శ్లక్ష్ణయా వాచా తథా వజ్రసమాహతః। ఋషేర్మానం కరిష్యామి వజ్రం యస్యాస్థిసంభవమ్
వజ్రాయుధంతో తగిలినా, నవ్వుతూ, మృదువుగా ఇలా అన్నాడు: "వజ్రాయుధం తయారైన ఋషి గౌరవార్థం నేను ఒక పని చేస్తాను."
వజ్రస్య చ కరిష్యామి తవైవ చ శతక్రతో। ఏతత్పత్రం త్యజామ్యేకం యస్యాన్తం నోపలప్స్యసే
"వజ్రాయుధాన్ని, నిన్ను కూడా శతక్రతువా, గౌరవిస్తాను. ఈ ఒక్క రెక్కను వదిలేస్తాను; దాని చివర నువ్వు ఎప్పటికీ కనుగొనలేవు."
న చ వజ్రనిపాతేన రుజా మేఽస్తీహ కాచన। ఏవముక్త్వా తతః పుత్రముత్ససర్జ స పక్షిరాట్
"వజ్రాయుధం తగిలినా నాకు ఏ బాధా లేదు." అని చెప్పి, ఆ పక్షిరాజు తన కుమారుడిని విడిచిపెట్టాడు.
సురూపం పత్రమాలక్ష్య సుపర్ణోఽయం భవత్వితి। తద్దృష్ట్వా మహదాశ్చర్యం సహస్రాక్షః పురందరః। ఖగో మహదిదం భూతమితి మత్వాఽభ్యభాషత
ఆ అందమైన రెక్కను చూసి, "ఇతడు సుపర్ణుడు కావాలి" అని అందరూ అన్నారు. ఆ అద్భుతాన్ని చూసిన సహస్రాక్షుడు పురందరుడు, ఈ పక్షి గొప్పవాడని భావించి ఇలా అన్నాడు.
బలం విజ్ఞాతుమిచ్ఛామి యత్తే పరమనుత్తమమ్। సఖ్యం చానన్తమిచ్ఛామి త్వయా సహ ఖగోత్తమ
"నీ పరాకాష్టమైన, అపరిమితమైన బలాన్ని తెలుసుకోవాలని ఉంది. అలాగే నీతో ఎప్పటికీ స్నేహం కావాలని కోరుకుంటున్నాను, పక్షిరాజా!"
సఖ్యం మేఽస్తు త్వయా దేవ యథేచ్ఛసి పురందర। బలం తు మమ జానీహి మహచ్చాసహ్యమేవ చ
"పురందరా! నీవు కోరినట్లుగా మనిద్దరికీ స్నేహం ఉండాలి. కానీ నా బలం ఎంత గొప్పదో, ఎంత భరించలేనిదో తెలుసుకో."
కామం నైతత్ప్రశంసన్తి సన్తః స్వబలసంస్తవమ్। `అనిమిత్తం సురశ్రేష్ఠ సద్యః ప్రాప్నోతి గర్హణామ్
"తమ బలాన్ని తామే పొగిడుకోవడం సద్గుణులు చేయరు, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా! కారణం లేకుండా ఇలా చెప్పడం అపహాస్యానికి గురిచేస్తుంది."
గుణసంకీర్తనం చాపి పృష్టేనాన్యేన గోపతే। వక్తవ్యం న తు వక్తవ్యం స్వయమేవ శతక్రతో
"ఇతరులు అడిగినప్పుడు మాత్రమే, ఓ భూమిపాలకా, తమ గుణాలను చెప్పాలి. కానీ శతక్రతువా! ఎవ్వరూ అడగకుండానే తానే చెప్పడం మంచిది కాదు."
సఖేతి కృత్వా తు సఖే పృష్టో వక్ష్యామ్యహం త్వయా। న హ్యాత్మస్తవసంయుక్తం వక్తవ్యమనిమిత్తతః
"కానీ నీవు నన్ను స్నేహితుడిగా పిలిచి అడిగినందున, నేను చెబుతాను. కారణం లేకుండా తానె తాను పొగడుకోవడం మంచిది కాదు."
సపర్వతవనాముర్వీం ససాగరజలామిమామ్। వహే పక్షేణ వై శక్ర త్వామప్యత్రావలమ్బినమ్
"ఓ శక్రా! ఈ భూమిని, పర్వతాలు, అడవులు, సముద్రాలు అన్నీ కలిపి, నీవు కూడా నన్ను ఆధారపడితే, ఒక్క రెక్కతోనే మోయగలను."
సర్వాన్సంపిణ్డితాన్వాపి లోకాన్సస్థాణుజఙ్గమాన్। వహేయమపరిశ్రాన్తో విద్ధీదం మే మహద్బలమ్
"స్థిరమైనవి, చలించే జీవులు కలిపి, అన్ని లోకాలను అలసట లేకుండా మోయగలను. ఇదే నా గొప్ప బలం అని తెలుసుకో."
ఇత్యుక్తవచనం వీరం కిరీటీ శ్రీమతాం వరః। ఆహ శౌనక దేవేన్ద్రః సర్వలోకహితః ప్రభుః
అలా చెప్పిన తరువాత, మహా వీరుడైన కిరీటీ, శ్రేష్ఠులలో శ్రేష్ఠుడైన అతడిని, దేవేంద్రుడు, సర్వలోకాలకు మేలు చేసే ప్రభువు అయిన శౌనకుడు ఇలా ఉద్దేశించి పలికాడు.
ఏవమేవ యథాత్థ త్వం సర్వం సంభావ్యతే త్వయి। సంగృహ్యతామిదానీం మే సఖ్యమత్యన్తముత్తమమ్
నీవు చెప్పినట్లు అన్నీ నీవల్ల సాధ్యమే. ఇప్పుడు నా నుండి ఈ అత్యుత్తమమైన, శాశ్వతమైన స్నేహాన్ని స్వీకరించు.
న కార్యం యది సోమేన మమ సోమః ప్రదీయతామ్। అస్మాంస్తే హి ప్రబాధేయుర్యేభ్యో దద్యాద్భవానిమమ్
నాకు సోమరసం అవసరం లేకపోతే, అది ఇవ్వబడాలి. నువ్వు ఈ సోమాన్ని ఎవరికైనా ఇస్తే, వారు మనకు హాని చేయగలరు.
కించిత్కారణముద్దిశ్య సోమోఽయం నీయతే మయా। న దాస్యామి సమాపాతుం సోమం కస్మైచిదప్యహమ్
కొంత కారణం వల్లనే నేను ఈ సోమాన్ని తీసుకెళ్తున్నాను. దీన్ని ఎవరికీ తినడానికి నేను ఇవ్వను.