స విజ్ఞేయః పురుషోఽన్యత్రకామో నిన్దాప్రశంసే హి తథా యునక్తి। జిహ్వాఽఽత్మనో హృదయస్థం వ్యనక్తి జానీమహే త్వన్మనసః ప్రాతికూల్యమ్
ఎవరైనా మనసు వేరే చోట ఉంటే, వారు పొగడటం, నిందించడం రెండూ కలిపి చేస్తారు. నాలుక మనసులో ఉన్నదాన్ని బయటపెడుతుంది. నీ మనసు మాపట్ల విరోధంగా ఉందని మాకు తెలుసు.
ఉత్సఙ్గే చ వ్యాల ఇవాహితోఽసి మార్జరవత్పోషకం చోపహంసి। భర్తృఘ్నం త్వాం న హి పాపీయ ఆహు- స్తస్మాత్క్షత్తః కిం న బిభేషి పాపాత్
నువ్వు ఒడిలో పెట్టుకున్న పాము లాంటివాడివి, పిల్లిలా పోషకుడిని హాని చేస్తున్నావు. యజమానుని ద్రోహిగా నిన్ను అంతకన్నా చెడ్డవాడని ఎవరూ అనరు. క్షత్తా, మరి నీవు పాపాన్ని ఎందుకు భయపడటం లేదు?
జిత్వా శత్రూన్ఫలమాప్తం మహద్వై మాఽస్మాన్క్షత్తః పరుషామీహ వోచః। ద్విషద్భిస్త్వం సమ్ప్రయోగాభినన్దీ ముహుర్దేషం యాసి నః సమ్ప్రయోగాత్
శత్రువులను జయించి గొప్ప ఫలితం పొందావు. క్షత్తా, ఇక్కడ మాతో కఠినంగా మాట్లాడవద్దు. నువ్వు శత్రువులతో కలహంలో ఆనందపడతావు, కాని ప్రతి సారి సంగ్రామ సమయానికి మమ్మల్ని వదిలిపెట్టి వెళ్ళిపోతావు.
అమిత్రతాం యాతి నరోఽక్షమం బ్రువ- న్నిగూహతే గుహ్యమమిత్రసంస్తవే। తదాశ్రితోఽపత్రప కిం ను బాధసే యదిచ్ఛసి త్వం తదిహాభిభాషతసే
తగినట్టు మాట్లాడని మనిషి శత్రువు అవుతాడు; శత్రువులను పొగిడేటప్పుడు తన రహస్యాలను దాచిపెడతాడు. నీవు ఇక్కడ ఆశ్రయం పొందినవాడివి, అయినా నిర్లజ్జగా మమ్మల్ని ఎందుకు ఇబ్బంది పెడుతున్నావు? ఏదైనా చెప్పాలనుకుంటే, ఇక్కడే స్పష్టంగా చెప్పు.
మా నోఽవమంస్థా విద్య మానస్తవేదం శిక్షస్వ బుద్ధిం స్థవిరాణాం సకాశాత్। యశో రక్షస్వ విదుర సమ్ప్రణీతం మా వ్యాపృతః పరకార్యేశు భూస్త్వమ్
మమ్మల్ని తక్కువగా చూడవద్దు, నీ జ్ఞానం ఎక్కువ అని గర్వించవద్దు. పెద్దల దగ్గర నుంచి జ్ఞానం నేర్చుకో. విదూరా, నీ మంచి పేరు కాపాడుకో. పరుల పనుల్లో నీవు మునిగిపోవద్దు.
అహం కర్తేతి విదూర మా చ మంస్థా మా నో నిత్యం పరుషాణీహ వోచః। న త్వాం పృచ్ఛామి విదుర యద్ధితం మే స్వస్తి క్షత్తర్మా తితిక్షూన్ క్షిణ్ త్వమ్
విదూరా, 'నేనే అన్నీ చేస్తున్నాను' అని అనుకోకు. మాతో ఎప్పుడూ కఠినంగా మాట్లాడవద్దు. నీవు నాకు మేలైనది ఏమిటో అడిగినవాడిని కాదు. క్షత్తా, నీకు ఇక్కడ ఉండటం ఇష్టం లేకపోతే, పోవచ్చు.
ఏకః శాస్తా న ద్వితీయోఽస్తి శాస్తా గర్భే శయానం పురుషం శాస్తి శాస్తా। తేనానుశిష్టః ప్రవణాదివామ్భో యథా నియుక్తోఽస్తి తథా భవామి
ఒకరే పాలకుడు; రెండవ పాలకుడు లేడు. ఆ పాలకుడు మనిషి గర్భంలో ఉన్నప్పుడే అతన్ని నియంత్రిస్తాడు. ఆయన చెప్పినదానిప్రకారం నేను నీళ్లలా దిగువకు వెళ్తాను; ఆయన ఎలా ఆజ్ఞాపిస్తే, అలా నేను ప్రవర్తిస్తాను.
భినత్తి శిరసా శైలమహిం భోజయతే చ యః। ధీరేవ కురుతే తస్య కార్యాణామనుశాసనమ్। యో బలాదనుశాస్తీహ సోఽమిత్రం తేన విన్దతి
తలతో కొండను పగలగొట్టగలవాడు లేదా పామును భోజనం పెట్టగలవాడు – అలాంటి ధీరులకు మాత్రమే పనులు చెప్పాలి. బలవంతంగా పనులు చెప్పే వాడు శత్రువును మాత్రమే సంపాదించుకుంటాడు.
మిత్రతామనువృత్తం తు సముపేక్షత్యపణ్డితః। దీప్య యః ప్రదీప్తాగ్నిం ప్రాచ్కిరం నాభిధావతి। భస్మాపి న స విన్దేత శిష్టం క్వచన భారత
విశ్వాసంగా ఉండే మిత్రుడిని అజ్ఞానులు పట్టించుకోరు. మండుతున్న అగ్నిని చూసి ఆర్పడానికి పరుగెత్తని వాడిలా, అతనికి చివరికి బూడిద కూడా దొరకదు, ఓ భారత.
న వాసయేత్పారవర్గ్యం ద్విషన్తం విశేషతః క్షత్తరహితం మనుప్యమ్। స యత్రేచ్ఛసి విదుర తత్ర గచ్ఛ సుసాన్త్వితా హ్యసతీ స్త్రీ జహాతి
ప్రత్యేకంగా రక్షణ లేని శత్రువును ఇంట్లో ఉంచకూడదు. విదూరా, నీవు ఎక్కడికి కావాలంటే అక్కడికి వెళ్ళు; మంచి ఇంటిని చెడ్డ స్త్రీ వదిలిపోవడంలా నీవు కూడా వెళ్ళిపో.
ఏతావతా పురుషం యే త్యజన్తి తేషాం సఖ్యమన్తవద్బ్రూహి రాజన్। రాజ్ఞాం హి చిత్తాని పరిప్లుతాని సాన్త్వం దత్వా ముసలైర్ఘాతయన్తి
ఇలాంటి కారణంతో మనిషిని వదిలిపెట్టే వారి స్నేహం ఎంతకాలం నిలుస్తుందో చెప్పు రాజా. రాజుల మనసులు స్థిరంగా ఉండవు; ముందుగా మధురంగా మాట్లాడి, తరువాత దెబ్బతో కొడతారు.
అబాలత్వం మన్యసే రాజపుత్ర బాలోఽహమిత్యేవ సుమన్దబుద్ధే। యః సౌహృదే పురుషం స్థాపయిత్వా పశ్చాదేనం దూషయతే స బాలః
రాజకుమారా, నన్ను చిన్నవాడనుకుంటున్నావు, 'నేను పిల్లవాడిని' అని అంటున్నావు, ఓ మూర్ఖుడా. ఎవడు ముందుగా మనిషిని స్నేహంతో నమ్మించుకుని, తరువాత అతన్ని దూషిస్తాడో వాడే నిజంగా పిల్లవాడు.
న శ్రేయసే నీయతే మన్దబుద్ధిః స్త్రీ శ్రోత్రియస్యేవ గృహే ప్రదుష్టా। ధ్రువం న రోచేద్భరతర్షభస్య పతిః కుమార్యా ఇవ షష్టివర్షః
మూర్ఖుడిని మేలుకి నడిపించలేరు, బ్రాహ్మణుని ఇంట్లో చెడ్డ స్త్రీ ఉండడం లాంటిది. భారత వంశంలో శ్రేష్ఠుడు కూడా, ఆరు సంవత్సరాల బాలికను పెళ్ళి చేసుకున్న వాడిలా, ఆనందించడు.
అతః ప్రియం చేదనుకాఙ్క్షసే త్వం సర్వేషు కార్యేషు హితాహితేషు స్త్రియశ్చ రాజఞ్జడపఙ్గుకాంశ్చ పృచ్ఛ త్వం వై తాదృశాంశ్చైవ సర్వాన్
కాబట్టి, నీకు ఇష్టం ఉన్నదాన్ని కోరుకుంటే, ఏ పని అయినా మంచిదా చెడిదా, స్త్రీలను, మూర్ఖులను, లంగరాళ్లను, అలాంటి వారందరినీ అడుగు రాజా.
లభ్యతే ఖలు పాపీయాన్నరోఽను ప్రియవాగిహ। అప్రియస్య హి పథ్యస్య వక్తా శ్రోతా చ దుర్లభః
ఇష్టం చెప్పేవాడు ఎక్కడైనా సులభంగా దొరుకుతాడు; కానీ, నచ్చని కానీ మేలైన మాటను చెప్పేవాడు లేదా వినేవాడు చాలా అరుదు.
యస్తు ధర్మపరశ్చ స్యాద్ధిత్వా భర్తుః ప్రియాప్రియే। అప్రియాణ్యాహ పథ్యాని తేన రాజా సహాయవాన్
ధర్మాన్ని పరిగణలోకి తీసుకుని, యజమాని ఇష్టం లేదా ఇష్టం పట్టకుండా, మేలైన కానీ నచ్చని మాటలు చెప్పేవాడి వల్లే రాజుకు నిజమైన సహాయం లభిస్తుంది.
అవ్యాధఇజం కటుజం తీక్ష్ణముష్ణం యశోముషం పరుషం పూతిగన్ధిమ్। సతాం పేయం యన్న పిబన్త్యసన్తో మన్యుం మహారాజ పిబ ప్రశామ్య
తీవ్రంగా, చేదుగా, మసకబారిన వాసనతో, కఠినంగా, పేరు పోయేలా ఉండే దాన్ని మంచివారు తాగుతారు, చెడ్డవారు తాగరు. మహారాజా, నీ కోపాన్ని తాగి, నీవు శాంతించు.
వైచిత్రవీర్యస్య యశో ధనం చ వాఞ్ఛామ్యహం సహపుత్రస్య శశ్వత్। యథా తథా తేఽస్తు నమశ్చతేఽస్తు మమాపి చ స్వస్తి దిశన్తు విప్రాః
వైచిత్రవీర్యుని మరియు అతని కుమారుల యశస్సు, ధనం ఎప్పుడూ నేను కోరుకుంటాను. అది నీకు కలగాలి; నీకు నమస్కారం. నాకు కూడా బ్రాహ్మణులు మంగళం కలిగించాలి.
ఆశీవిషాన్నేత్రవిషాన్కోపయేన్న చ పణ్డితః। ఏవం తేఽహం వదామీదం ప్రయతః కురునన్దన
పాముల కన్నులాంటి వారిని, విషంతో నిండిన వారిని పండితుడు కోపపెట్టడు. కురువంశోదయా, నేను జాగ్రత్తగా ఇవన్నీ నీకు చెప్పాను.
బహువిత్తం పరాజైషీః పాణ్డవానాం యుధిష్ఠిర। ఆచక్ష్వ విత్తం కౌన్తేయ యది తేఽస్త్యపరాజితమ్
పాండవులను యుద్ధంలో ఓడించి నువ్వు ఎంతో ధనం సంపాదించావు, యుధిష్ఠిరా. కౌంతేయా, నీ దగ్గర ఇంకా ఓడిపోని ధనం ఏదైనా ఉందా? ఉంటే చెప్పు.
మమ విత్తమసఙ్ఖ్యేయం యదహం వేద సౌబల। అథ త్వం శకునే కస్మాద్విత్తం సమనుపృచ్ఛసి
నా సంపద ఎంత ఉందో నేను కూడా లెక్కించలేను, సౌబలుడా. మరి నువ్వు, శకునీ, నా ధనాన్ని ఎందుకు అడుగుతున్నావు?
అయుతం ప్రయుతం చైవ శఙ్కుం పద్మం తథార్బుదమ్। ఖర్వం శఙ్ఖం నిఖర్వం చ మహాపద్మం చ కోటయః
పది వేలూ, లక్షలు, శంకు, పద్మం, అర్భుదం, ఖర్వం, శంఖం, నిఖర్వం, మహాపద్మం, కోట్లు—
మధ్యం చైవ పరార్ధం చ సపరం చాత్ర పణ్యతామ్। ఏతన్మమ ధనం రాజంస్తేన దీవ్యామ్యహం త్వయా
మధ్య పరార్ధం, సపరం ఇవన్నీ కూడా ఇక్కడ పణంగా లెక్కించబడతాయి. రాజా! ఇవన్నీ నా ధనం. ఇవే నేను నీతో జూదం ఆడుతున్నాను.
ఏతచ్ఛుత్వా వ్యవసితో నికృతిం సముపాశ్రితః। జితమిత్యేవ శకునిర్యుధిష్ఠిరమభాషత
ఇలా విని, దురుద్దేశంతో నిశ్చయంగా, శకునీ యుధిష్ఠిరుని చూచి, 'నువ్వు ఓడిపోయావు' అని చెప్పాడు.
గవాశ్వం బహుధేనూకమసఙ్ఖ్యేయమజావికమ్। యత్కిఞ్చిదను పర్ణాశాం ప్రాక్ సిన్ధోరపి సౌబల। ఏతన్మమ ధనం సర్వం తేన దీవ్యామ్యహం త్వయా
పశువులు, గుర్రాలు, లెక్కలేనంత గొర్రెలు, మేకలు, ఆకుపాకల దాటి ఉన్నవన్నీ, సింధు నదికి తూర్పున ఉన్నవన్నీ, సౌబలుడా, ఇవన్నీ నా ధనం. ఇవే నేను నీతో జూదం ఆడుతున్నాను.
ఏతచ్ఛుత్వా వ్యవసితో నికృతిం సముపాశ్రితః। జితమిత్యేవ శకునిర్యుధిష్ఠిరమభాషత
ఇలా విని, దురుద్దేశంతో నిశ్చయంగా, శకునీ యుధిష్ఠిరుని చూచి, 'నువ్వు ఓడిపోయావు' అని చెప్పాడు.
పురం జనపదో భూమిరబ్రాహ్మణధనైః సహ। అబ్రాహ్మణాశ్చ పురుషా రాజఞ్శిష్టం ధనం మమ। ఏతద్రాజన్మమ ధనం తేన దీవ్యామ్యహం త్వయా
పట్టణం, ప్రజలు, భూమి, బ్రాహ్మణులకు చెందని ధనం, బ్రాహ్మణేతర పురుషులు—రాజా! మిగిలిన ఇవన్నీ నా ధనం. ఇవే నేను నీతో జూదం ఆడుతున్నాను.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వ్యవసితో నికృతిం సముపాశ్రితః। జితమిత్యేవ శకునిర్యుధిష్ఠిరమభాషత
ఇలా విని, దురుద్దేశంతో నిశ్చయంగా, శకునీ యుధిష్ఠిరుని చూచి, 'నువ్వు ఓడిపోయావు' అని చెప్పాడు.
రాజపుత్రా ఇమే రాజఞ్ఛోమన్తే యైర్విభూషితాః। కుమ్డలాని చ నిష్కాశ్చ సర్వం రాజవిభూషణమ్। ఏతన్మమ ధనం రాజంస్తేన దీవ్యామ్యహం త్వయా
రాజా! ఈ రాజకుమారులు, వీరి అలంకారాలు, కుండలాలు, హారాలు, అన్ని రాజభూషణాలు—ఇవన్నీ నా ధనం. ఇవే నేను నీతో జూదం ఆడుతున్నాను.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వ్యవసితో నికృతిం సముపాశ్రితః। జితమిత్యేవ శకునిర్యుధిష్ఠిరమభాషత
ఇలా విని, దురుద్దేశంతో నిశ్చయంగా, శకునీ యుధిష్ఠిరుని చూచి, 'నువ్వు ఓడిపోయావు' అని చెప్పాడు.