జాతరూపస్య ముఖ్యస్య నార్ఘో యస్య హి భారత। ఏతద్రాజన్మమ ధనం తేన దీవ్యామ్యహం త్వయా
ఈ బంగారం ఎంతో నిక్కచ్చిగా, విలువ చెప్పలేనంత గొప్పదిగా ఉంది. రాజా! ఇదే నా ధనం, దీని తోనే నేను నీతో జూదం ఆడుతున్నాను.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వ్యవసితో నికృతిం సముపాశ్రితః। జితమిత్యేవ శకునిర్యుధిష్ఠిరమభాపతః
ఇది విని, మోసానికి సంకల్పించిన శకుని, యుధిష్ఠిరుని జూదంలో, 'నీవు ఓడిపోయావు' అని చెప్పాడు.
ఏవం ప్రవర్తితే ద్యూతే ఘోరే సర్వాపహారిణి। సర్వసంశయనిర్మోక్తా విదురో వాక్యమబ్రవీత్
అలా భయంకరమైన, అన్నీ పోగొట్టే జూదం కొనసాగుతుండగా, అన్ని సందేహాలు తొలగించే విధంగా విధురుడు ఇలా పలికాడు.
మహారాజ విజానీహి యత్త్వాం వక్ష్యామి భారత। ముమూర్షోరౌషధమివ న రోచేతాపి తే శ్రుతమ్
మహారాజా! నేను చెప్పబోయేది నీవు బాగా తెలుసుకో. నీవు వినడాన్ని ఇష్టపడకపోయినా, మరణించబోయే వాడికి మందు నచ్చనట్టుగా, విను.
యద్వై పురా జాతమాత్రో రురావ గోమాయువద్విస్వరం పాపచేతాః। దుర్యోధనో భారతానాం కులఘ్నః సోఽయం యుక్తో భవతాం కాలహేతుః
పుట్టిన వెంటనే దుర్యోధనుడు, భరత వంశాన్ని నాశనం చేసే వాడు, నక్కలా అరవడం మొదలుపెట్టాడు. అతడు ఇప్పుడు మీకు నాశనం కారణమవుతున్నాడు.
గృహే వసన్తం గోమాయుం త్వం వై మోహాన్న బుధ్యసే। దుర్యోధనస్య రూపేణ శృణు కావ్యాం గిరం మమ
నీవు మాయలో పడి, నీ ఇంట్లో నక్కను దాచుకున్నావని గుర్తించటం లేదు. ఆ దుర్యోధనుని రూపంలో ఉన్నాడని తెలుసుకో. ఇప్పుడు నా జ్ఞానవాక్యాన్ని విను.
మధు వై మాధ్వికో లబ్ధ్వా ప్రపాతం నైవ బుధ్యతే। ఆరుహ్య తం మజ్జతి వా పతనం చాధిగచ్ఛతి
తేనె దొరికిన తేనెటీగ, పక్కనే పతనం ఉన్నదని గమనించదు. ఎక్కి పోయి చివరికి పడిపోతుంది, నాశనం అవుతుంది.
సోఽయం మత్తోఽక్షద్యూతేన మధువన్న పీరక్షతే। ప్రపాతం బుధ్యతే నైవ వైరం కృత్వా మహారథైః
అలాగే, జూదంలో మత్తుతో ఉన్న వాడు, ముందు ఉన్న ప్రమాదాన్ని గమనించడు. గొప్ప యోధులతో శత్రుత్వం పెంచుకున్నదాన్ని పట్టించుకోడు.
విదితం మే మహాప్రాజ్ఞ భోజేష్వేవాసమఞ్జసమ్। పుత్రం సంత్యక్తవాన్పూర్వం పౌరాణాం హితకామ్యయా
ఓ జ్ఞానవంతుడా! నాకు తెలుసు, భోజులలో ఇలాంటిదే ఒకప్పుడు జరిగింది. ప్రజల మేలుకోసం వారు తమ కుమారుని వదిలేశారు.
అన్ధకా యాదవా భోజాః సమేతాః కంసమత్యజన్। నియోగాత్తు హతే తస్మిన్కృష్ణేనామిత్రఘాతినా
అంధకులు, యాదవులు, భోజులు కలిసి కంసుని బయటకు పంపారు. ఆ తరువాత కృష్ణుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, అతన్ని చంపాడు.
ఏవం తే జ్ఞాతయః సర్వే మోదమానాః శతం సమాః। త్వన్నియుక్తః సవ్యసాచీ నిగృహ్ణాతు సుయోధనమ్
అలా నీ బంధువులందరూ వంద సంవత్సరాలు ఆనందించారు. నీ ఆజ్ఞతో సవ్యసాచీ, సుయోధనుని నియంత్రించాలి.
నిగ్రహాదస్య పాదస్య మోదన్తాం కురవః సుఖమ్। కాకేనేమాంశ్చిత్రవర్హాఞ్శార్దూలాన్క్రోష్టుకేన చ। క్రీణీష్వ పాణ్డవాన్రాజన్మా మజ్జీః శోకసాగరే
అతని అడుగును అదుపులో పెట్టి, కురువంశీయులు సుఖంగా ఆనందించాలి. రాజా! కాకి నెమళ్లను, పులి నక్కలను కొనుగోలు చేసినట్టు, పాండవులను కొనుగోలు చేయి. దుఃఖసాగరంలో మునగకూ.
త్యజేత్కులార్థే పురుషం గ్రామస్యార్థే కులం త్యజేత్। గ్రామం జనపదస్యార్థే ఆత్మార్థే పృథివీం త్యజేత్
కుటుంబాన్ని కాపాడేందుకు ఒక మనిషిని వదిలేయాలి. గ్రామం కోసం కుటుంబాన్ని వదిలేయాలి. జనపదం కోసం గ్రామాన్ని వదిలేయాలి. తన ప్రాణం కోసం భూమిని కూడా వదిలేయాలి.
సర్వజ్ఞః సర్వభావజ్ఞః సర్వశత్రుభయఙ్కరః। ఇతి స్మ భాషతే కావ్యో జమ్భత్యాగే మహాఽసురాన్
అన్ని తెలిసినవాడు, సమస్త జీవుల స్వభావాన్ని తెలిసినవాడు, శత్రువులకు భయంకరుడైనవాడు — అటువంటి కావ్యుడు, మహా అసురులను వదిలినప్పుడు ఇలా అన్నాడు.
హిరణ్యష్ఠీవినః కాంశ్చిత్పక్షిణో వనగోచరాన్। గృహే కిల కృతావాసాఁల్లోభాద్రాజా న్యపీడయత్। స చోపభోగలోభాన్ధో హిరణ్యార్థీ పరన్తప
ఒక రాజు, ఆనందం కోసం, బంగారు రంగు రెక్కలున్న అడవి పక్షులను తన ఇంట్లో నివసించనిచ్చి, ఆ స్వార్థంతో వారిని బాధించాడు.
ఆయతిం చ తదాత్వం చ ఉభే సద్యో వ్యనాశయత్। తదర్థకామస్తద్వత్త్వం మాద్రుహః పాణ్డవాన్నృప
ఆ పక్షుల సంపద కోసం, ఆ రాజు వారి భవిష్యత్తును, వర్తమానాన్ని రెండింటినీ నాశనం చేశాడు. రాజా, నువ్వు పాండవుల పట్ల అలా చేయకూడదు.
మోహాత్మా తప్స్యసే పశ్చాత్పత్రిహా పురుషో యథా। జాతఞ్జాతం పాణ్డవేభ్యః పుష్పమాదత్స్వ భారత
మోహంతో ఉన్నవాడు, పక్షులను చంపిన మనిషిలా, చివరికి బాధపడతాడు. భరతవంశీ, పాండవుల దగ్గర ఏది పుష్పించిందో, అది ఒక్కొక్కటిగా తీసుకుంటూ పోవాలి.
మాలాకార ఇవారామే స్నేహం కుర్వన్పునః పునః। వృక్షానఙ్గారకారీవ మైనాద్యాక్షీః సమూలకాన్। మా గమః సముతామాత్యః సబలశ్చ యమక్షయమ్
తోటలో పూలమాలలు చేసే వాడిలా, మళ్లీ మళ్లీ ప్రేమ చూపిస్తూ, లేక చెట్లను వేరే తో సహా నరికే బొగ్గు తయారు చేసే వాడిలా, నీవు నీ సైన్యంతో యమలోకానికి వెళ్లకూడదు, మంత్రివర్యా.
సమవేతాన్హి కః పార్థాన్ప్రతియుధ్యేత భారత। మరుద్భిః సహితో రాజన్నపి సాక్షాన్మరుత్పతిః
భరతవంశీ, ఏవడైనా కూడిన పాండవులను యుద్ధంలో ఎదుర్కొనగలడా? ఇంద్రుడే మరుద్గణాలతో కలసి వచ్చినా సాధ్యం కాదు.
ద్యూతం మూలం కలహస్యాభ్యుపైతి మిథో భేదం మహతే దారుణాయ। తదా స్థితోఽయం ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రో దుర్యోధనః సృజతే వైరముగ్రమ్
జూదం గొడవకు మూలం; అది పెద్ద విభేదానికి, భయంకరమైన అపాయానికి దారి తీస్తుంది. అందుకే, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు దుర్యోధనుడు ఇక్కడ తీవ్రమైన శత్రుత్వాన్ని పెంచుతున్నాడు.
ప్రాతిపేయాః శాన్తనవా భీమసేనాః సబాహ్నికాః। దుర్యోధనాపరాధేన కృచ్ఛ్రం ప్రాప్స్యన్తి సర్వశః
శాంతనువంశీయులు, భీమసేనుడు, వారి సైన్యాలతో కలసి, దుర్యోధనుడి తప్పు వల్ల అందరూ కష్టాలు అనుభవించాల్సి వస్తుంది.
దుర్యోధనో మదేనైవ క్షేమం వ్యపోహతి। విషాణం గౌరివ మదాత్స్వయమారుజతేత్మనః
దుర్యోధనుడు అహంకారంతో మత్తులో తన మేలు తానే నాశనం చేసుకుంటున్నాడు. మత్తులో ఉన్న ఎద్దు తన కొమ్మును తానే విరిచేసినట్టు.
యశ్చిత్తమన్వేతి పరస్య రాజన్ వీరః కవిః స్వామవమత్య దృష్టిమ్। నావం సముద్ర ఇవ బాలనేత్రా- మారుహ్య ఘోరే వ్యసనే నిమజ్జేత్
రాజా, ధైర్యవంతుడు లేదా జ్ఞాని తన స్వంత దృష్టిని పక్కనపెట్టి, ఇంకొకరి మనసును అనుసరిస్తే, అది సముద్రంలో పిల్లవాడి చూపుతో నడిపే పడవలా, ఘోరమైన ప్రమాదంలో మునిగిపోతాడు.
దుర్యోధనో గ్లహతే పాణ్డవేన ప్రీయాయసే త్వం జయతీతి తచ్చ। అతినర్మా జాయతే సంప్రహారో యతో వినాశః సముపైతి పుంసామ్
దుర్యోధనుడు పాండవునితో జూదం ఆడుతున్నాడు. నువ్వు 'అతడు గెలుస్తాడు' అని ఆనందపడుతున్నావు. కానీ, ఎక్కువగా ఆటలు ఆడితే గొడవకు దారి తీస్తుంది. దాని వల్ల మనుషులకు నాశనం కలుగుతుంది.
ఆకర్షస్తేఽవాక్ఫలః సుప్రణీతో హృది ప్రౌఢో మన్త్రపదః సమాధిః। యుధిష్ఠిరేణ కలహస్తవాయ- మచిన్తితోఽభిమతః స్వబన్ధునా
నీ ఆకర్షణ ఎంత బాగా నడిపించినా ఫలితం ఉండదు. నీ హృదయంలో బలంగా నిలిచిన ఆలోచన, యుదిష్ఠిరునితో కలహానికి దారితీస్తోంది. అది బంధువులు కోరుకున్నా, నీవు బాగా ఆలోచించలేదు.
ప్రాతిపేయాః శాన్తనవాః శృణుధ్వం కావ్యాం వాచం సంసది కౌరవాణామ్। వైశ్వానరం ప్రజ్వలితం సుఘోరం మా యాస్యధ్వం మన్దమనుప్రపన్నః
శాంతనువంశీయులారా, కౌరవ సభలో చెప్పబడుతున్న ఈ కవిత్వమయమైన మాటను వినండి. ఆలస్యంగా నడుస్తూ, భయంకరంగా మండుతున్న అగ్నిలోకి అడుగుపెట్టకండి.
యదా మన్యుం పాణ్డవోఽజాతశత్రు- ర్న సంయచ్ఛేదక్షమదాభిభూతః। వృకోదరః సవ్యసాచీ యమౌ చ కోఽత్ర ద్వీపః స్యాత్తుములే వస్తదానీమ్
పాండవుడు అజాతశత్రువు కోపాన్ని అదుపు చేయలేకపోతే, భీమసేనుడు, అర్జునుడు, అశ్వినీదేవతలు అతనితో కలిసిపోతే, అప్పుడు యుద్ధంలో ఎవరు నిలబడగలరు?
మహారాజ ప్రభవస్త్వం ధనానాం పురా ద్యూతాన్మనసా యావదిచ్ఛేః। బహువిత్తాన్పాణ్డవాంశ్చేజ్జయస్త్వం కిం తే తత్స్యాద్వసు విన్దేహ పార్థాన్
మహారాజా, సంపదకు నువ్వే మూలం. నీ మనసులో జూదం మీద ఆసక్తి ఉన్నంతవరకు, పాండవుల గొప్ప ధనాన్ని గెలిచినా, ఆ ధనం నీకు ఏమవుతుంది? పాండవులను గెలుచుకో.
జానీమహే దేవితం సౌబలస్య వేద ద్యూతే నికృతిం పార్వతీయః। యతః ప్రాప్తః శకునిస్తత్ర యాతు మా యూయుధో భారత పాణ్డవేయాన్
సౌబలుని జూదపు మాయను మేము తెలుసు. పార్వతీపుత్రుడు కూడా జూదంలో మోసం ఎలా ఉంటుందో తెలుసు. శకుని అందుకోసం వచ్చాడు, అతడిని పంపించు. భరతవంశీ, పాండవులతో యుద్ధం చేయకండి.
పరేషామేవ యశసా శ్లోఘసే త్వం సదా క్షత్తః కుత్సయన్ధార్తరాష్ట్రాన్। జానీమహే విదుర యత్ప్రియస్త్వం బాలానివాస్మానవమన్యసే నిత్యమేవ
క్షత్తా, నువ్వు ఎప్పుడూ ఇతరుల కీర్తిని పొగిడుతూ, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను తక్కువగా చూస్తుంటావు. విదురా, నువ్వు పక్షపాతిగా ఉన్నావని మాకు తెలుసు. మమ్మల్ని పిల్లలవలె ఎప్పుడూ అవమానిస్తావు.