న వాచ్యో వ్యవసాయో మే విదురైతద్బ్రవీమి తే। దైవమేవ పరం మన్యే యేనైతదుపపద్యతే
నా నిర్ణయం గురించి చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు, విదురా, నేను నీకు చెప్పేది ఇదే — ఇది ఇలా జరగడానికి కారణం విధి మాత్రమే అని నేను భావిస్తున్నాను.
ఇత్యుక్తో విదురో ధీమాన్నేదమస్తీతి చిన్తయన్। ఆపగేయం మహాప్రాజ్ఞమభ్యగచ్ఛత్సుదుః ఖితః
ఇలా అన్న తరువాత, తెలివైన విదురుడు, 'ఇది అలా కాదు' అని ఆలోచిస్తూ, నది ఒడ్డున ఉన్న మహాపండితుని దగ్గరకు, ఎంతో బాధతో వెళ్లాడు.
కథం సమభవద్ద్యూతం భ్రాతౄణాం తన్మహాత్యయమ్। యత్ర తద్వ్యసనం ప్రాప్తం పాణ్డవైర్మే పితామహైః
ఆ సోదరులకు ఆ మహా అపాయం అయిన జూదం ఎలా జరిగింది? అక్కడ పాండవులు పెద్దల చేతిలో ఆపదను ఎలా ఎదుర్కొన్నారు?
కే చ తత్ర సమాస్తారా రాజానో బ్రహ్మవిత్తమ। కే చైనమన్వమోదన్త కే చైనం ప్రత్యషేధయన్
అక్కడ ఎవరు రాజులు కూడారు, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా? ఎవరు ఆ జూదాన్ని సమర్థించారు, ఎవరు వ్యతిరేకించారు?
విస్తరేణైతదిచ్ఛామి కథ్యమానం త్వయా ద్విజ। మూలం హ్యేతద్వినాశస్య పృథివ్యా ద్విజసత్తమ
ఇవన్నీ వివరంగా నీవు చెప్పాలని నేను కోరుతున్నాను, ద్విజోత్తమా. ఎందుకంటే, భూమి నాశనానికి ఇది మూలకారణం.
ఏవముక్తస్తతో రాజ్ఞా వ్యాసశిష్యః ప్రతాపవాన్। ఆచచక్షేఽథ యద్వృత్తం తత్సర్వం వేదతత్త్వవిద్
రాజు ఇలా అడిగిన తరువాత, వేదసారాన్ని తెలిసిన, వ్యాసుని శిష్యుడు అయిన పరాక్రమశాలి వాడు, అక్కడ జరిగిన సంగతులన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
ఏవముక్తస్తతో రాజ్ఞా వ్యాసశిష్యః ప్రతాపవాన్। ఆచచక్షేఽథ యద్వృత్తం తత్సర్వం వేదతత్త్వవిత్
రాజు ఇలా అడిగిన తరువాత, వేదసారాన్ని తెలిసిన, వ్యాసుని శిష్యుడు అయిన పరాక్రమశాలి వాడు, అక్కడ జరిగిన సంగతులన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
విదురస్య మతిం జ్ఞాత్వా ధృతరాష్ట్రోఽమ్బికాసుతః। దుర్యోధనమిదం వాక్యమువాచ విజనే పునః
విదురుని మనసు గ్రహించిన అంబికా కుమారుడు ధృతరాష్ట్రుడు, మరలా ఒంటరిగా దుర్యోధనునితో ఇలా అన్నాడు.
అలం ద్యూతేన గాన్ధారే విదురో న ప్రశంసతి। న హ్యసౌ సుమహాబుద్ధిరహితం నో వదిష్యతి
జూదం చాలించు గాంధారి కుమారుడా; విదురుడు దీనిని సమ్మతించడు. అతను మహా బుద్ధిమంతుడు, అనర్థమైనది ఎప్పుడూ చెప్పడు.
హితం హి పరమం మన్యే విదురో యత్ప్రభాషతే। క్రియతాం పుత్ర తత్సర్వమేతన్మన్యే హితం తవ
విదురు చెప్పేది నేను అత్యంత హితమైనదిగా భావిస్తున్నాను. నా కుమారా, నీవు కూడా అతను చెప్పినదంతా చేయు; అది నీకు మంచిదని నేను నమ్ముతున్నాను.
దేవర్షిర్వాసవాగురుర్దేవరాజాయ ధీమతే। యత్ప్రాహ శాస్త్రం భగవాన్బృహస్పతిరుదారధీః। తద్దే విదురః సర్వం సరహస్యం మహాకవిః
దేవతల రాజుకు, మహా బుద్ధిమంతుడైన వాసవునికి, భగవాన్ బృహస్పతి శాస్త్రాన్ని బోధించాడు. ఆ రహస్యాలన్నీ విదురుడు, గొప్ప కవి, బాగా తెలుసు.
స్థితస్తు వచనే తస్య సదాఽహమపి పుత్రక। విదురో వాపి మేధావీ కురూణాం ప్రవరో మతః
అతను చెప్పిన మాటలను నేను ఎప్పుడూ పాటిస్తాను కుమారా. విదురుడు తెలివిగలవాడు, కురువంశంలో శ్రేష్ఠుడిగా భావించబడతాడు.
ఉద్ధవో వా మహాబుద్ధిర్వృష్ణీనామర్చితో నృప। తదలం పుత్ర ద్యూతేన ద్యూతే భేదో హి దృశ్యతే
లేదా వృష్ణివంశంలో గౌరవించబడే మహా బుద్ధిమంతుడు ఉద్ధవుడు కూడా. అందువల్ల కుమారా, జూదం చాలించు; జూదంలో చిచ్చు మాత్రమే కనిపిస్తుంది.
భేదే వినాశో రాజ్యస్య తత్పుత్ర పరివర్జయ
చిచ్చు వస్తే రాజ్యం నాశనం అవుతుంది. అందుకే కుమారా, దాన్ని దూరంగా ఉంచు.
పిత్రా మాత్రా చ పుత్రస్య యద్వై కార్యం పరం స్మృతమ్। ప్రాప్తస్త్వమసి తన్నామ పితృపైతామహం పదమ్
తండ్రి తల్లికి కుమారుడు చేయాల్సిన గొప్ప కర్తవ్యమేమిటో అది నీవు సాధించావు. పితృపితామహుల స్థానాన్ని నీవు పొందావు.
అధీతవాన్కృతీ శాస్త్రే లాలితః సతతం గృహే। భ్రాతృజ్యేష్ఠః స్థితో రాజ్యే విన్దసరే కిం న శోభనమ్
శాస్త్రాలు నేర్చుకున్నవాడవు, కార్యసాధకుడవు, ఎప్పుడూ ఇంట్లో ఆదరణ పొందినవాడవు, అన్నదమ్ములలో పెద్దవాడవు, రాజ్యంలో స్థిరంగా ఉన్నవాడవు — విందసరసులో నీకు ఏది తగదు చెప్పు.
పృథగ్జనైరలభ్యం యద్భోజనాచ్ఛాదనం పరమ్। తత్ప్రాప్తోసి మహాబాహో కస్మాచ్ఛోనసి పుత్రక
ప్రమాదమైనవారు అందుకోలేని అతి ఉత్తమమైన భోజనం, వస్త్రాలు నీవు పొందావు, మహాబాహువా! అయినా ఎందుకు, నా బిడ్డా, నీవు బాధపడుతున్నావు?
స్ఫీతం రాష్ట్రం మహాబాహో పితృపైతామహం మహత్। నిత్యమాజ్ఞాపయన్భాసి దివి దేవేశ్వరో యథా
మహాబాహువా! నీవు తండ్రి, తాతల నుండి వచ్చిన గొప్ప రాజ్యాన్ని సంపన్నంగా పాలిస్తున్నావు. నీవు ఎప్పుడూ ఆజ్ఞాపిస్తూ, ఆకాశంలో దేవేంద్రుడిలా కనిపిస్తున్నావు.
యాదృశం చ తవైశ్వర్యం తదన్యేషాం సుదుర్లభమ్। యే చోపభోగాస్తే రాజన్మయా తే పరికీర్తితాః
నీ అధికారాన్ని ఇతరులు పొందడం చాలా అరుదు. రాజా! నీకు ఉన్న అన్ని సుఖాలను నేను వివరించాను.
తస్య తే విదితప్రజ్ఞ శోకమూలమిదం కథమ్। సముత్థితం దుఃఖకరం తన్మే శంసితుమర్హసి
నీకు తెలిసిన జ్ఞానం ఉన్నా, ఈ బాధకు మూలమైన దుఃఖం ఎలా కలిగింది? దయచేసి అది నాకు చెప్పు.
అశ్నామ్యాచ్ఛాదయామీతి ప్రపశ్యన్హీనపౌరుషః। నామర్షం కురుతే యస్తు పురుషః సోఽధమః స్మృతః
తాను తినుతూ, దుస్తులు ధరిస్తూ ఉన్నా, తనలో పురుషార్థం లేదని భావించి అసహనం కలగని వాడు, అతడు అత్యంత నీచుడు అని చెప్పబడతాడు.
న మాం ప్రీణాతి రాజేన్ద్ర లక్ష్మీః సాధారణీ విభో। జ్వలితామేవ కౌన్యేయే శ్రియం దృష్ట్వా చ వివ్యథే
రాజేంద్రా! అందరికీ సాధారణంగా ఉన్న ఐశ్వర్యం నాకు ఆనందాన్ని ఇవ్వదు. కాన్యేయుని వెలిగిపోతున్న ధనాన్ని చూసి నేను మనసులో బాధపడ్డాను.
సర్వాం చ పృథివీం చైవ యుధిష్ఠిరవశానుగామ్। స్థిరోఽస్మి యోఽహం జీవామి దుఃఖాదేతద్బ్రవీమి తే
యుధిష్ఠిరుని ఆధీనంలో భూమంతా ఉన్నా, నేను స్థిరంగా, బ్రతికే ఉన్నాను. ఈ బాధ వల్లనే నీతో మాట్లాడుతున్నాను.
ఆవర్జితా ఇవాభాన్తి నీపాశ్చిత్రకకౌకురాః। కారస్కారా లోహజఙ్ఘా యుధిష్ఠిరనివేశనే
యుధిష్ఠిరుని మహల్లో నీప, చిత్రక, కాకౌకర, కారస్కార, లోహజంఘ వృక్షాలు అన్నీ ఒకచోట కూడినట్లుగా కనిపిస్తున్నాయి.
హిమవత్సాగరానుపాః సర్వే రత్నాకరాస్తథా। అన్త్యాః సర్వే పర్యుదస్తా యుధిష్ఠిరనివేశనే
హిమవంతం, సముద్రతీరాల నుండి వచ్చిన అన్ని రత్నాలు, గొప్ప ధనాలు యుధిష్ఠిరుని మహల్లో ఒకచోట చేరినట్లుగా ఉన్నాయి.
జ్యేష్ఠోఽయమితి మాం మత్వా శ్రేష్ఠశ్చేతి విశామ్పతే। యుధిష్ఠిరేణ సత్కృత్య యుక్తో రత్నపరిగ్రహే
విశాలపాలకా! 'ఇతడు పెద్దవాడు, ఉత్తముడు' అని భావించి, యుధిష్ఠిరుడు నాకు గౌరవం ఇచ్చి, రత్నాల సమాహార బాధ్యతను అప్పగించాడు.
ఉపస్థితానాం రత్నానాం శ్రేష్ఠానామర్ఘహారిణామ్। నాదృశ్యత పరః పారో నాపరస్తత్ర భారత
అక్కడ కూడిన రత్నాలలో, అతి విలువైన వాటిలో, దూరం దగ్గర అనే సరిహద్దు కనబడలేదు, భారతా!
న మే హస్తః సమభవద్వసు తత్ప్రతిగృహ్ణతః। అతిష్ఠన్త మయి శ్రాన్తే గృగ్య దూరాహృతం వసు
ఆ ధనాన్ని స్వీకరిస్తున్నప్పుడు నా చేతికి అదంతా సరిపోలేకపోయింది. గృగ్యా! దూరం నుండి తెచ్చిన ధనం నాకు అలసట కలిగించింది.
కృతాం బిన్దుసరోరత్నైర్మయేన స్ఫాటికచ్ఛదామ్। అపశ్యం నలినీం పూర్ణాముదకస్యేవ భారత
బిందుసరసు రత్నాలతో చేసిన స్ఫటికపు తడిపైన, నీటితో నిండిన కమలవనం నేను చూశాను, భారతా!
వస్త్రముత్కర్షతి మయి ప్రాహసత్స వృకోదరః। శత్రోర్ఋద్ధివిశేషేణ విమూఢ రత్తవర్జితమ్
నేను ఒక వస్త్రాన్ని ఎత్తుతున్నప్పుడు, శత్రువు గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని చూసి అయోమయంగా, రత్నాలు లేని దుస్తులపై వృకోదరుడు నన్ను నవ్వాడు.