తతః సంస్తీర్య రత్నైస్తాం తక్ష్ణ ఆనాయ్య సర్వశః। సుకృతాం సుప్రవేశాం చ నివేదయత మేఽశనైః
ఆ సభను రత్నాలతో పూర్తిగా అలంకరించి, బాగా నిర్మించి, అందరూ సులభంగా ప్రవేశించగలిగేలా తయారుచేసి, ఆలస్యం చేయకుండా నాకు తెలియజేయండి.
దూర్యోధనస్య శాన్త్యర్థమితి నిశ్చిత్య భూమిపః। ధృతరాష్ట్రో మహారాజ ప్రాహిణోద్విదురాయ వై
దుర్యోధనుడికి శాంతి కలగాలని నిర్ణయించిన ధృతరాష్ట్ర మహారాజు, విదురుని పంపించాడు.
అపృష్ట్వా విదురం స్వస్యన నాసీత్కశ్చిద్వినిశ్చయః। ద్యూతే దోషాంశ్చ జానన్స పుత్రస్నేహాదకృష్యత
విదురుని అడగకుండా ఎవరూ నిర్ణయం తీసుకోరు. జూదానికి లోపాలు తెలుసు అయినా, కుమారునిపై ప్రేమతో ఆయన ఒప్పుకున్నాడు.
తచ్ఛ్రుత్వా విదురో ధీమాన్కలిద్వారముపస్థితమ్। వినాశముఖముత్పన్నం ధృతరాష్ట్రముపాద్రవత్
విదురు ఈ మాటలు విని, కలహానికి తలుపు తెరచినదని, నాశనం మొదలైందని గ్రహించి, ధృతరాష్ట్రుని వద్దకు వెళ్లాడు.
సోఽభిగమ్య మహాత్మానం భ్రాతా భ్రాతరమగ్రజమ్। మూర్ధ్నా ప్రణమ్య చరణావిదం వచనమబ్రవీత్
విదురు తన పెద్ద అన్న దగ్గరకు వెళ్లి, అతని పాదాలకు తల వంచి నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
నాభినన్దామి తే రాజన్వ్యవసాయమిమం ప్రభో। పుత్రైర్భేదో యథా న స్థాద్ద్యూతహేతోస్తథా కురు
రాజా! మీ ఈ నిర్ణయాన్ని నేను సమర్థించను. జూదం వల్ల పిల్లల మధ్య చిచ్చు రాకూడదు. దయచేసి ఇది చేయవద్దు.
క్షత్తః పుత్రేషు పుత్రైర్మే కలహో న భవిష్యతి। యది దేవాః ప్రసాదం నః కరిష్యన్తి న సంశయః
క్షత్తా! దేవతలు అనుగ్రహిస్తే, నా పిల్లలూ, మీ పిల్లలూ ఎప్పుడూ కలహపడరు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అశుభం వా శుభం వాపి హితం వా యది వాఽహితమ్
అది శుభమైందా, అశుభమైందా, మేలు చేసేదా, హాని చేసేదా,
మయి సన్నిహితే ద్రోణే భీష్మే త్వయి చ భారత। అనయో దైవవిహితో న కథఞ్చిద్భవిష్యతి
ద్రోణుడు, భీష్ముడు, నీవు నా దగ్గర ఉన్నప్పుడు, భారతా, ఈ దురంతం విధి వల్ల జరిగినా, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ జరగదు.
గచ్ఛ త్వం రథమాస్థాయ హయైర్వాతసమైర్జవే। ఖాణ్డవప్రస్థమద్యైవ సమానయ యుధిష్ఠిరమ్
నీవు ఇప్పుడు వెళ్ళి, గాలి వేగంతో పరుగెత్తే గుర్రాలు ఉన్న రథంపై ఎక్కి, ఈ రోజే యుధిష్ఠిరుని ఖాండవప్రస్థానికి తీసుకొచ్చి రా.
న వాచ్యో వ్యవసాయో మే విదురైతద్బ్రవీమి తే। దైవమేవ పరం మన్యే యేనైతదుపపద్యతే
నా నిర్ణయం గురించి చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు, విదురా, నేను నీకు చెప్పేది ఇదే — ఇది ఇలా జరగడానికి కారణం విధి మాత్రమే అని నేను భావిస్తున్నాను.
ఇత్యుక్తో విదురో ధీమాన్నేదమస్తీతి చిన్తయన్। ఆపగేయం మహాప్రాజ్ఞమభ్యగచ్ఛత్సుదుః ఖితః
ఇలా అన్న తరువాత, తెలివైన విదురుడు, 'ఇది అలా కాదు' అని ఆలోచిస్తూ, నది ఒడ్డున ఉన్న మహాపండితుని దగ్గరకు, ఎంతో బాధతో వెళ్లాడు.
కథం సమభవద్ద్యూతం భ్రాతౄణాం తన్మహాత్యయమ్। యత్ర తద్వ్యసనం ప్రాప్తం పాణ్డవైర్మే పితామహైః
ఆ సోదరులకు ఆ మహా అపాయం అయిన జూదం ఎలా జరిగింది? అక్కడ పాండవులు పెద్దల చేతిలో ఆపదను ఎలా ఎదుర్కొన్నారు?
కే చ తత్ర సమాస్తారా రాజానో బ్రహ్మవిత్తమ। కే చైనమన్వమోదన్త కే చైనం ప్రత్యషేధయన్
అక్కడ ఎవరు రాజులు కూడారు, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా? ఎవరు ఆ జూదాన్ని సమర్థించారు, ఎవరు వ్యతిరేకించారు?
విస్తరేణైతదిచ్ఛామి కథ్యమానం త్వయా ద్విజ। మూలం హ్యేతద్వినాశస్య పృథివ్యా ద్విజసత్తమ
ఇవన్నీ వివరంగా నీవు చెప్పాలని నేను కోరుతున్నాను, ద్విజోత్తమా. ఎందుకంటే, భూమి నాశనానికి ఇది మూలకారణం.
ఏవముక్తస్తతో రాజ్ఞా వ్యాసశిష్యః ప్రతాపవాన్। ఆచచక్షేఽథ యద్వృత్తం తత్సర్వం వేదతత్త్వవిద్
రాజు ఇలా అడిగిన తరువాత, వేదసారాన్ని తెలిసిన, వ్యాసుని శిష్యుడు అయిన పరాక్రమశాలి వాడు, అక్కడ జరిగిన సంగతులన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
ఏవముక్తస్తతో రాజ్ఞా వ్యాసశిష్యః ప్రతాపవాన్। ఆచచక్షేఽథ యద్వృత్తం తత్సర్వం వేదతత్త్వవిత్
రాజు ఇలా అడిగిన తరువాత, వేదసారాన్ని తెలిసిన, వ్యాసుని శిష్యుడు అయిన పరాక్రమశాలి వాడు, అక్కడ జరిగిన సంగతులన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
విదురస్య మతిం జ్ఞాత్వా ధృతరాష్ట్రోఽమ్బికాసుతః। దుర్యోధనమిదం వాక్యమువాచ విజనే పునః
విదురుని మనసు గ్రహించిన అంబికా కుమారుడు ధృతరాష్ట్రుడు, మరలా ఒంటరిగా దుర్యోధనునితో ఇలా అన్నాడు.
అలం ద్యూతేన గాన్ధారే విదురో న ప్రశంసతి। న హ్యసౌ సుమహాబుద్ధిరహితం నో వదిష్యతి
జూదం చాలించు గాంధారి కుమారుడా; విదురుడు దీనిని సమ్మతించడు. అతను మహా బుద్ధిమంతుడు, అనర్థమైనది ఎప్పుడూ చెప్పడు.
హితం హి పరమం మన్యే విదురో యత్ప్రభాషతే। క్రియతాం పుత్ర తత్సర్వమేతన్మన్యే హితం తవ
విదురు చెప్పేది నేను అత్యంత హితమైనదిగా భావిస్తున్నాను. నా కుమారా, నీవు కూడా అతను చెప్పినదంతా చేయు; అది నీకు మంచిదని నేను నమ్ముతున్నాను.
దేవర్షిర్వాసవాగురుర్దేవరాజాయ ధీమతే। యత్ప్రాహ శాస్త్రం భగవాన్బృహస్పతిరుదారధీః। తద్దే విదురః సర్వం సరహస్యం మహాకవిః
దేవతల రాజుకు, మహా బుద్ధిమంతుడైన వాసవునికి, భగవాన్ బృహస్పతి శాస్త్రాన్ని బోధించాడు. ఆ రహస్యాలన్నీ విదురుడు, గొప్ప కవి, బాగా తెలుసు.
స్థితస్తు వచనే తస్య సదాఽహమపి పుత్రక। విదురో వాపి మేధావీ కురూణాం ప్రవరో మతః
అతను చెప్పిన మాటలను నేను ఎప్పుడూ పాటిస్తాను కుమారా. విదురుడు తెలివిగలవాడు, కురువంశంలో శ్రేష్ఠుడిగా భావించబడతాడు.
ఉద్ధవో వా మహాబుద్ధిర్వృష్ణీనామర్చితో నృప। తదలం పుత్ర ద్యూతేన ద్యూతే భేదో హి దృశ్యతే
లేదా వృష్ణివంశంలో గౌరవించబడే మహా బుద్ధిమంతుడు ఉద్ధవుడు కూడా. అందువల్ల కుమారా, జూదం చాలించు; జూదంలో చిచ్చు మాత్రమే కనిపిస్తుంది.
భేదే వినాశో రాజ్యస్య తత్పుత్ర పరివర్జయ
చిచ్చు వస్తే రాజ్యం నాశనం అవుతుంది. అందుకే కుమారా, దాన్ని దూరంగా ఉంచు.
పిత్రా మాత్రా చ పుత్రస్య యద్వై కార్యం పరం స్మృతమ్। ప్రాప్తస్త్వమసి తన్నామ పితృపైతామహం పదమ్
తండ్రి తల్లికి కుమారుడు చేయాల్సిన గొప్ప కర్తవ్యమేమిటో అది నీవు సాధించావు. పితృపితామహుల స్థానాన్ని నీవు పొందావు.
అధీతవాన్కృతీ శాస్త్రే లాలితః సతతం గృహే। భ్రాతృజ్యేష్ఠః స్థితో రాజ్యే విన్దసరే కిం న శోభనమ్
శాస్త్రాలు నేర్చుకున్నవాడవు, కార్యసాధకుడవు, ఎప్పుడూ ఇంట్లో ఆదరణ పొందినవాడవు, అన్నదమ్ములలో పెద్దవాడవు, రాజ్యంలో స్థిరంగా ఉన్నవాడవు — విందసరసులో నీకు ఏది తగదు చెప్పు.
పృథగ్జనైరలభ్యం యద్భోజనాచ్ఛాదనం పరమ్। తత్ప్రాప్తోసి మహాబాహో కస్మాచ్ఛోనసి పుత్రక
ప్రమాదమైనవారు అందుకోలేని అతి ఉత్తమమైన భోజనం, వస్త్రాలు నీవు పొందావు, మహాబాహువా! అయినా ఎందుకు, నా బిడ్డా, నీవు బాధపడుతున్నావు?
స్ఫీతం రాష్ట్రం మహాబాహో పితృపైతామహం మహత్। నిత్యమాజ్ఞాపయన్భాసి దివి దేవేశ్వరో యథా
మహాబాహువా! నీవు తండ్రి, తాతల నుండి వచ్చిన గొప్ప రాజ్యాన్ని సంపన్నంగా పాలిస్తున్నావు. నీవు ఎప్పుడూ ఆజ్ఞాపిస్తూ, ఆకాశంలో దేవేంద్రుడిలా కనిపిస్తున్నావు.
యాదృశం చ తవైశ్వర్యం తదన్యేషాం సుదుర్లభమ్। యే చోపభోగాస్తే రాజన్మయా తే పరికీర్తితాః
నీ అధికారాన్ని ఇతరులు పొందడం చాలా అరుదు. రాజా! నీకు ఉన్న అన్ని సుఖాలను నేను వివరించాను.
తస్య తే విదితప్రజ్ఞ శోకమూలమిదం కథమ్। సముత్థితం దుఃఖకరం తన్మే శంసితుమర్హసి
నీకు తెలిసిన జ్ఞానం ఉన్నా, ఈ బాధకు మూలమైన దుఃఖం ఎలా కలిగింది? దయచేసి అది నాకు చెప్పు.