పూర్ణే శతసహస్రే తు విప్రాణాం భుఞ్జతాం సదా। స్థాపితస్తత్ర సఞ్జ్ఞార్థం శఙ్ఖో ధ్మాయతి నిత్యసః
అక్కడ లక్షమంది బ్రాహ్మణులు ఎప్పుడూ భోజనం చేస్తూ ఉండేవారు. ఆ సందర్భాన్ని గుర్తించేందుకు ఒక శంఖాన్ని పెట్టి, అది ఎప్పుడూ ఊదేవారు.
ముహుర్ముహుః ప్రణదతస్తస్య శఙ్ఖస్య భారత। అనిశం శబ్దమశ్రౌషం తతో రోమాణి మేఽహృషన్
ఆ శంఖాన్ని మళ్లీ మళ్లీ ఊదినప్పుడు, దాని శబ్దం నన్ను ఎప్పుడూ వినిపించేది. దాంతో నా రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి.
పార్థివైర్బహుభిః కీర్ణముపస్థానం దిదృక్షుభిః। అశోభత మహారాజ నక్షత్రైర్ద్యైరివామలా
అనేక రాజులు అక్కడకు వచ్చి నమస్కరించేందుకు కూర్చున్న సభ, ఆకాశంలో నక్షత్రాలతో మెరిసే నిర్మలమైన ఆకాశంలా ప్రకాశించింది, మహారాజా.
సర్వరత్నాన్యుపాదాయ పార్థివా వై జనేశ్వర। జ్ఞే తస్య మహారాజ పాణ్డుపుత్రస్య ధీమతః
అందరు రాజులు అన్ని రకాల రత్నాలు తెచ్చి, పాండుపుత్రుడైన ధీరుడి గొప్పతనాన్ని గుర్తించి, అతనికి సమర్పించారు.
వైశ్యా ఇవ మహీపాలా ద్విజాతిపరివేషకాః। న సా శ్రీర్దేవరాజస్య యమస్య వరుణస్య చ। గుహ్యకాధిపతేర్వాపి యా శ్రీ రాజన్యుధిష్ఠిరే
రాజులు అక్కడ ద్విజులను సేవిస్తూ, వ్యాపారులు లాగా ఉండేవారు. ఇంద్రునికైనా, యమునికైనా, వరుణునికైనా, గుహ్యకాధిపతికైనా ఉన్న ఐశ్వర్యం, యుధిష్ఠిరుని వద్ద ఉన్న మహిమకు సమానం కాదు.
తాం దృష్ట్వా పాణ్డుపుత్రస్య శ్రియం పరమిక్రామహమ్। శాన్తిం న పరిగచ్ఛామి దహ్యమానేన చేతసా
పాండుపుత్రుని ఆ అపూర్వ ఐశ్వర్యాన్ని చూసిన తర్వాత, నా మనసు మండిపోతూ, నాకు ఎలాంటి శాంతి లేదు.
అప్రాప్య పాణ్డవైశ్వర్యం శమో మమ న విద్యతే। అరీన్బాణైః శాయయిష్యే శయిష్యే వా హతః పరైః
పాండవుల రాజ్యాన్ని పొందకపోతే నాకు శాంతి ఉండదు. నేను శత్రువులను బాణాలతో పడగొడతాను, లేక వారు నన్ను చంపితే నేనే పడిపోతాను.
ఏతాదృశస్య మే కిం తు జీవితేన పరన్తప। వర్ధన్తే పాణ్డవా రాజన్వయం హి స్థితవృద్ధయః
ఇలాంటి పరిస్థితిలో నాకు జీవితం ఎందుకు అవసరం, శత్రువులను జయించే వాడా? పాండవులు అభివృద్ధి చెందుతున్నారు, మనం మాత్రం అలాగే ఉన్నాం.
యామేతామతులాం లక్ష్మీం దృష్టవానసి పాణ్డవే। తస్యాటః ప్రాప్తావుపాయం మే శృణు సత్యపరాక్రమ
పాండవుల వద్ద ఉన్న ఈ అపూర్వ ఐశ్వర్యాన్ని చూసాక, దాన్ని పొందడానికి నేను ఏ మార్గాన్ని అనుసరిస్తానో విను, సత్యపరాక్రమవంతుడా.
అహమక్షేష్వభిజ్ఞోఽస్మి పృథివ్యామపి భారత। హృదయజ్ఞః పణజ్ఞశ్చ విశేషజ్ఞశ్చ దేవనే
నేను జూదంలో నిపుణుడిని, భరత వంశజా. మనుషుల మనసు తెలుసుకోగలను, పణం ఎంత ఉందో తెలుసు, జూదంలో ఏది ఏదో నాకు స్పష్టంగా తెలుసు.
ద్యూతప్రియశ్చ కౌన్తేయో న చ జానాతి దేవితుమ్। ఆహూతశ్చైష్యతి వ్యక్తం నిత్యమేవాహ్వయత్స్వయమ్
కుంతీ కుమారుడు జూదాన్ని ఎంతో ఇష్టపడతాడు, కానీ ఆడటం ఎలా అనేది అతనికి తెలియదు. ఎవరో పిలిస్తే తప్పకుండా వస్తాడు, ఎందుకంటే అతనే తరచూ ఇతరులను ఆహ్వానిస్తుంటాడు.
నియతం తం విజేష్యామి కృత్వా తు కపటం విభో। ఆనయామి సమృద్ధిం తాం దివ్యాం చోపాహ్వయస్వ తమ్
ప్రభూ! నేను తప్పకుండా మోసం చేసి అతన్ని ఓడిస్తాను. ఆ గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని తీసుకొస్తాను. కాబట్టి, అతన్ని జూదానికి పిలవండి.
ఏవముక్తః శకునినా రాజా దుర్యోధనస్తతః। ధృతరాష్ట్రమిదం వాక్యమపదాన్తరమబ్రవీత్
శకుని ఇలా చెప్పగానే, రాజైన దుర్యోధనుడు ఆలస్యం చేయకుండా ధృతరాష్ట్రునికి ఈ మాటలు చెప్పాడు.
అయముత్సహతే రాజఞ్శ్రియమాహర్తుమక్షవిత్। ద్యూతేన పాణ్డుపుత్రస్య తదనుజ్ఞాతుమర్హసి
రాజా! ఈయన పాండవుని ధనాన్ని జూదం ద్వారా దక్కించుకోవాలని ఉత్సాహంగా ఉన్నాడు. అందుకే మీరు అనుమతి ఇవ్వాలి.
క్షత్తా మన్త్రీ మహాప్రాజ్ఞః స్థితో యస్యాస్మి శాసనే। తేన సఙ్గమ్య వేత్స్యామి కార్యస్యాస్య వినిశ్చయమ్
ధన్యుడు, నేను విదురుని మాట వింటూ ఉంటాను. అతడితో కలిసి ఈ కార్యానికి ఏం చేయాలో నిర్ణయిస్తాను.
స హి ధర్మం పురస్కృత్య దీర్ఘదర్శీ పరం హితమ్। ఉభయోటః పక్షయోర్యుక్తం వక్ష్యత్యర్థవినిశ్చయమ్
అతడు ధర్మాన్ని ముందుంచి, దూరదృష్టితో, రెండు పక్షాలకు మేలు జరిగేలా న్యాయంగా నిర్ణయం చెబుతాడు.
నివర్తయిష్యతి త్వాఽసౌ యది క్షత్తా సమేష్యతి। నివృత్తే త్వయి రాజేన్ద్ర మరిష్యేఽహమసంశయమ్
విదురు వచ్చి మిమ్మల్ని ఆపమని చెప్పితే, నేను కూడా ఆగిపోతాను రాజేంద్రా! మీరు ఆగిపోతే, నేను తప్పకుండా చనిపోతాను.
స త్వం మయి మృతే రాజన్విదురేణ సుఖీ భవ। భోక్ష్యసే పృథివీం కృత్స్నాం కిం మయా త్వం కరిష్యసి।। శమ్పాయన ఉవాచ
రాజా! నేను చనిపోతే, మీరు విదురునితో సంతోషంగా ఉండండి. మీరు మొత్తం భూమిని అనుభవించండి. నాతో మీకు ఏమి ఉపయోగం?
ఆర్తవాక్యం తు తత్తస్య ప్రణయోక్తం నిశమ్య సః। ధృతరాష్ట్రోఽబ్రవీత్ప్రేష్యన్దుర్యోధనమతే స్థితః
దుర్యోధనుడు బాధతో, ప్రేమతో చెప్పిన మాటలు విని, ధృతరాష్ట్రుడు అతని మనసు పాటిస్తూ ఇలా అన్నాడు.
స్థూణాసహస్రైర్బృహతీం శతద్వారాం సభాం మమ। మనోరమాం దర్శనీయామాశు కుర్వన్తుం శిల్పినః
నా కోసం వేలు స్తంభాలతో, వంద తలుపులతో, అందంగా, చూడటానికి ముచ్చటగా ఉండే సభను కార్మికులు త్వరగా నిర్మించాలి.
తతః సంస్తీర్య రత్నైస్తాం తక్ష్ణ ఆనాయ్య సర్వశః। సుకృతాం సుప్రవేశాం చ నివేదయత మేఽశనైః
ఆ సభను రత్నాలతో పూర్తిగా అలంకరించి, బాగా నిర్మించి, అందరూ సులభంగా ప్రవేశించగలిగేలా తయారుచేసి, ఆలస్యం చేయకుండా నాకు తెలియజేయండి.
దూర్యోధనస్య శాన్త్యర్థమితి నిశ్చిత్య భూమిపః। ధృతరాష్ట్రో మహారాజ ప్రాహిణోద్విదురాయ వై
దుర్యోధనుడికి శాంతి కలగాలని నిర్ణయించిన ధృతరాష్ట్ర మహారాజు, విదురుని పంపించాడు.
అపృష్ట్వా విదురం స్వస్యన నాసీత్కశ్చిద్వినిశ్చయః। ద్యూతే దోషాంశ్చ జానన్స పుత్రస్నేహాదకృష్యత
విదురుని అడగకుండా ఎవరూ నిర్ణయం తీసుకోరు. జూదానికి లోపాలు తెలుసు అయినా, కుమారునిపై ప్రేమతో ఆయన ఒప్పుకున్నాడు.
తచ్ఛ్రుత్వా విదురో ధీమాన్కలిద్వారముపస్థితమ్। వినాశముఖముత్పన్నం ధృతరాష్ట్రముపాద్రవత్
విదురు ఈ మాటలు విని, కలహానికి తలుపు తెరచినదని, నాశనం మొదలైందని గ్రహించి, ధృతరాష్ట్రుని వద్దకు వెళ్లాడు.
సోఽభిగమ్య మహాత్మానం భ్రాతా భ్రాతరమగ్రజమ్। మూర్ధ్నా ప్రణమ్య చరణావిదం వచనమబ్రవీత్
విదురు తన పెద్ద అన్న దగ్గరకు వెళ్లి, అతని పాదాలకు తల వంచి నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
నాభినన్దామి తే రాజన్వ్యవసాయమిమం ప్రభో। పుత్రైర్భేదో యథా న స్థాద్ద్యూతహేతోస్తథా కురు
రాజా! మీ ఈ నిర్ణయాన్ని నేను సమర్థించను. జూదం వల్ల పిల్లల మధ్య చిచ్చు రాకూడదు. దయచేసి ఇది చేయవద్దు.
క్షత్తః పుత్రేషు పుత్రైర్మే కలహో న భవిష్యతి। యది దేవాః ప్రసాదం నః కరిష్యన్తి న సంశయః
క్షత్తా! దేవతలు అనుగ్రహిస్తే, నా పిల్లలూ, మీ పిల్లలూ ఎప్పుడూ కలహపడరు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అశుభం వా శుభం వాపి హితం వా యది వాఽహితమ్
అది శుభమైందా, అశుభమైందా, మేలు చేసేదా, హాని చేసేదా,
మయి సన్నిహితే ద్రోణే భీష్మే త్వయి చ భారత। అనయో దైవవిహితో న కథఞ్చిద్భవిష్యతి
ద్రోణుడు, భీష్ముడు, నీవు నా దగ్గర ఉన్నప్పుడు, భారతా, ఈ దురంతం విధి వల్ల జరిగినా, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ జరగదు.
గచ్ఛ త్వం రథమాస్థాయ హయైర్వాతసమైర్జవే। ఖాణ్డవప్రస్థమద్యైవ సమానయ యుధిష్ఠిరమ్
నీవు ఇప్పుడు వెళ్ళి, గాలి వేగంతో పరుగెత్తే గుర్రాలు ఉన్న రథంపై ఎక్కి, ఈ రోజే యుధిష్ఠిరుని ఖాండవప్రస్థానికి తీసుకొచ్చి రా.