అహం తు తద్విజానామి విజేతుం యేన శక్యతే। యుధిష్ఠిరం స్వయం రాజంస్తన్నిబోధ జుషస్వ చ
రాజా! వారిని ఎలా ఓడించాలో నేను తెలుసు. యుదిష్ఠిరుడిని ఎలా జయించాలో నా మాట విను, స్వీకరించు.
అప్రమాదేన సుహృదామన్యేషాం చ మహాత్మనామ్। యది శక్యా విజేతుం తే తన్మమాచక్ష్వ మాతుల
మామయ్యా! జాగ్రత్తగా గానీ, అతని స్నేహితుల ద్వారా గానీ, లేక ఇతర మహాత్ముల సహాయంతో గానీ అతన్ని ఓడించగలిగితే, దయచేసి నాకు చెప్పండి.
ద్యూతప్రియశ్చ కౌన్తేయో న స జానాతి దేవితుమ్। సమాహూతశ్చ రాజేన్ద్రో న శక్ష్యతి తివర్తితుమ్
కుంతీ కుమారుడు యుదిష్ఠిరుడు జూదానికి ఆసక్తి కలవాడు, కానీ ఆడటం తెలియదు. ఎవరు పిలిచినా తిరస్కరించలేడు.
దేవనే కుశలశ్చాహం న మేఽస్తి సదృశో భువి। త్రిషు లోకేషు కౌరవ్య తం త్వం ద్యూతే సమాహ్వయ
కౌరవుడా! నేను జూదంలో ప్రావీణ్యం కలవాడిని. భూమిపై, మూడు లోకాలలో నాకు సమానుడు లేడు. అతన్ని జూదానికి పిలువు.
తస్యాక్షకుశలో రాజన్నాదాస్యేఽహమసంశయమ్। రాజ్యం శ్రియం చ తాం దీప్తాం త్వదర్థం పురుషర్షభ
రాజా! నేను జూదంలో నిపుణుడిని. నిస్సందేహంగా అతని రాజ్యాన్ని, ఆ మహా ఐశ్వర్యాన్ని నీకోసం గెలుచుకుంటాను.
ఇదం తు సర్వం త్వం రాజ్ఞే దుర్యోధన నివేదయ। అనుజ్ఞాతస్తు తే పిత్రా విజేష్యే తాన్న సంశయః
దుర్యోధనా! ఈ సంగతులన్నీ రాజుకు తెలియజేయి. నీ తండ్రి అనుమతిస్తే, నేను వారిని ఖచ్చితంగా ఓడిస్తాను.
త్వమేవ కరుముఖ్యాయ ధృతరాష్ట్రాయ సౌబల। నివేదయ యథాన్యాయం నాహం శక్ష్యే నివేదితుమ్
సౌబలుడా! నీవే ధృతరాష్ట్రునికి యథావిధిగా తెలియజేయాలి. నేను చెప్పలేను.
అనుభూయ తు రాజ్ఞస్తం రాజసూయం సుదుర్మతిః। `యుధిష్ఠిరస్య శకునిర్దుర్యోధసుసంయుతః
రాజసూయ యాగాన్ని అనుభవించిన తరువాత, దుర్మార్గుడు శకుని దుర్యోధనుడితో కలిసి తిరిగి వచ్చాడు.
వివేశ హాస్తినపురం దుర్యోధనమతేన సః। వాఢమిత్యేవ శకునిర్దృఢం హృది చకార హ
దుర్యోధనుడి సూచనతో శకుని హస్తినాపురంలోకి ప్రవేశించాడు. శత్రుత్వాన్ని గట్టిగా మనసులో పెట్టుకున్నాడు.
అస్వస్థతాం చతాం దృష్ట్వా ధార్తరాష్ట్రస్య పాపకృత్। భారతానాం చ దుష్టాత్మా క్షయాయ హి నృపక్షయః
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడి బాధను చూసి, భరతవంశస్థుల నాశనం రాజుల పతనంతో వస్తుందని తెలుసుకున్న ఆ దుష్టుడు—
ప్రియకృన్మతమాజ్ఞాయ పూర్వం దుర్యోధనస్య తత్। ప్రజ్ఞాచక్షుషమాసీనం శకునిః సౌబలస్తదా
దుర్యోధనుడి మేలు కోసం ఎప్పుడూ పనిచేసే సౌబలుడు శకుని, అప్పుడు తెలివిగలవాడిని దగ్గరగా వచ్చాడు.
దుర్యోధనవచః శ్రుత్వా ధృతరాష్ట్రం జనాధిపమ్। ఉపగమ్య మహాప్రాజ్ఞం శకునిర్వాక్యమబ్రవీత్
దుర్యోధనుడి మాటలు విని, శకుని ప్రజలలో మేధావి అయిన ధృతరాష్ట్రుని వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు.
దుర్యోధనో మహారాజ వివర్ణో హరిణః కృశః। దీనశ్చిన్తాపరశ్చైవ తం విద్ధి మనుజాధిప
మహారాజా! దుర్యోధనుడు ముఖం మాడిపోయి, మేకలా క్షీణించి, బాధతో, ఆలోచనల్లో మునిగిపోయి ఉన్నాడు. ఇదే నిజం, రాజా.
న వై పరీక్షసే సమ్యగసహ్యం శత్రుసంభవమ్। జ్యేష్ఠపుత్రస్య హృచ్ఛోకం కిమర్థం నావబుధ్యసే
నీవు శత్రువుల నుండి వస్తున్న భయంకరమైన ప్రమాదాన్ని గమనించటం లేదు. నీ పెద్ద కుమారుడి మనసులోని బాధను ఎందుకు గ్రహించటం లేదు?
ఏవముక్తః శకునినా ధృతరాష్ట్రో జనేశ్వరః। దుర్యోధనం సమాహూయం ఇదం వచనమబ్రవీత్
శకుని ఇలా చెప్పగానే, జనాధిపతి ధృతరాష్ట్రుడు దుర్యోధనుడిని పిలిపించి ఇలా అన్నాడు:
దుర్యోధన కృతోమూలం భృశమార్తోఽసి పుత్రక। శ్రోతవ్యశ్చేన్మయా సోఽర్థో బ్రూహి మే కురునన్దన
దుర్యోధనా! నీవు లోపల నుంచి బాగా బాధపడుతున్నావు. దాని కారణం నేను వినాలి అనుకుంటే, చెప్పు కురునందనా.
అయం త్వాం శకునిః ప్రాహ వివర్ణం హరిమం కృశమ్। చిన్తయంశ్చ న పశ్యామి శోకస్య తవ సమ్భవమ్
శకుని నిన్ను మలినంగా, పచ్చగా, క్షీణంగా ఉన్నావని అన్నాడు. కానీ నేను ఆలోచిస్తే, నీకు బాధపడే కారణం ఏమీ కనిపించదు.
ఐశ్వర్యం హి మహత్పుత్ర త్వయి సర్వం ప్రతిష్ఠితమ్। భ్రాతరః సుహృదశ్చైవ నాచరన్తి తవాప్రియమ్
నీకోసం అన్నీ గొప్ప ఐశ్వర్యాలు నిలిచినవే, నా కుమారా. నీ అన్నదమ్ములు, స్నేహితులు ఎవ్వరూ నీకు ఇష్టంలేని పని చేయరు.
ఆచ్ఛాదయసి ప్రావారానశ్నాసి పిశితౌదనమ్। ఆజానేయా వహన్త్యశ్వాః కేనాసి హరిణః కృశః
నీవు మంచి వస్త్రాలు ధరిస్తున్నావు, మాంసంతో అన్నం తింటున్నావు, ఉత్తమమైన గుర్రాలు నిన్ను మోస్తున్నాయి. అయినా నీవు ఎందుకు పచ్చగా, క్షీణంగా ఉన్నావు?
శయనాని మహార్హాణి యోషితశ్చ మనోరమాః। గుణవన్తి చ వేశ్మాని విహారాశ్చ యథాసుఖమ్
నీకున్న మంచపు పడకలు విలువైనవి, సుందరమైన స్త్రీలు నీతో ఉన్నారు, మంచి లక్షణాలున్న ఇళ్ళు, నీకు ఇష్టమైన వినోదాలు అన్నీ ఉన్నాయి.
దేవనామివ తే సర్వం వాచి బద్ధం న సంశయః। స దీన ఇవ దుర్ధర్ష కస్మాచ్ఛోచసి పుత్రక
దేవతలకు లభించే సౌఖ్యాలన్నీ నీకు ఉన్నాయి, దీనిలో సందేహమే లేదు. అయినా నీవు బలమైనవాడివై, ఇలా ముదురుగా, నిరుత్సాహంగా ఎందుకు ఉన్నావు కుమారా?
మాత్రా పిత్రా చ పుత్రస్య యద్వై కార్యం పరం స్మృతమ్। ప్రాప్తస్త్వమసి తత్తాత నిఖిలాం నః కులశ్రియమ్
తల్లిదండ్రులు కుమారునికి చేయాల్సిన గొప్ప కర్తవ్యమేదైనా, అది నీకు లభించింది తాత. మన వంశ మహిమ అంతా నీకే దక్కింది.
ఉపస్థితః సర్వకామైస్త్రిదివే వాసవో యథా। వివిధైరన్నపానైశ్చ ప్రవరైః కిం ను శోచసి
ఇంద్రుడు స్వర్గంలో ఉండేలా, నీవు అన్ని రకాల సుఖాలతో, రకరకాల భోజనాలు, పానీయాలతో నిండిన వాడివి. అయినా ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
నిరుక్తం నిగమం ఛన్దః షడఙ్గాన్యస్త్రశాస్త్రవాన్। అధీతీ కృతవిద్యస్త్వం దశవ్యాకరణైః కృపాత్
నీవు నిర్వచనం, వేదాలు, ఛందస్సు, షడంగాలు, ఆయుధ విద్య అన్నీ నేర్చుకున్నావు. నీవు కృపాచార్యుని ద్వారా పది వ్యాకరణాలు కూడా అభ్యసించావు.
హలాయుధాత్కృపాద్ద్రోణాదస్త్రవిద్యామధీతవాన్। భ్రాతాజ్యేష్ఠః స్థితో రాజ్యే కిము శోచసి పుత్రక
హలాయుధుడు, కృపాచార్యుడు, ద్రోణాచార్యుడు వీరి వద్ద ఆయుధ విద్య నేర్చుకున్నావు. నీ పెద్ద అన్న రాజ్యాన్ని నిర్వహిస్తున్నాడు. అయినా ఎందుకు బాధపడుతున్నావు కుమారా?
పృథగ్జనైరలభ్యం యదశనాచ్ఛాదనం బహు। ప్రభుః సన్భుఞ్జసే పుత్ర సంస్తుతః సూతమాగధైః
సాధారణ ప్రజలకు అందని ఎన్నో రకాల భోజనం, వస్త్రాలు నీవు స్వేచ్ఛగా అనుభవిస్తున్నావు. సూతులు, మాగధులు నిన్ను పొగిడే వారు.
తస్య తే విదితప్రజ్ఞ శోకమూలమిదం కథమ్। లోకేస్మిఞ్జ్యేష్ఠభాగన్యస్తన్మమాచక్ష్వ పృచ్ఛతః
నీ బుద్ధి అందరికీ తెలిసినదే. ఈ లోకంలో నీకే పెద్ద భాగ్యం ఉన్నప్పుడు, నీ బాధకు కారణం ఏమిటో నేను అడుగుతున్నాను, చెప్పు.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా మన్దః క్రోధవశానుగః। పితరం ప్రత్యువాచేదం స్వమతిం సమ్ప్రకాశయన్
ఈ మాటలు విని, మూర్ఖుడైన అతడు, కోపానికి లోనై, తన మనసులోని మాటను తండ్రికి వెల్లడించాడు.
అశ్నామ్యాచ్ఛాదయే చాహం యథా కుపురుషస్తథా। అమర్షం ధారయే చోగ్రం నినీషుః కాలపర్యయమ్
నేను చెడ్డవాడిలా తింటున్నాను, దుస్తులు ధరిస్తున్నాను. నా మనసులో తీవ్రమైన అసహ్యం నిండిపోయింది, కాలం ముగియాలని కోరుకుంటున్నాను.
అమర్షణః స్వాః ప్రకృతీరభిభూయ పరం స్థితః। క్లేశాన్ముముక్షుః పరజాన్స వై పురుష ఉచ్యతే
తన స్వభావాన్ని జయించి, అసూయ లేకుండా, బాధల నుండి విముక్తి కోరుతూ, ఇతరులను తెలుసుకుంటూ నిలిచేవాడే నిజమైన మనిషి.