మహిమానం పరం చాపి పాణ్డవానాం మహాత్మనామ్। దూర్యోధనో ధార్తరాష్ట్రో వివర్ణః సమపద్యత
మహాత్ములైన పాండవుల గొప్ప వైభవాన్ని చూసి, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడైన దుర్యోధనుడు ముఖం మసకబారిపోయింది.
స తు గచ్ఛన్ననేకాగ్నః సభామేకోఽన్వచిన్తయత్। శ్రియం చ తామనుపమాం ధర్మరాజస్య ధీమతః
అతడు ఒంటరిగా, మనసు మంటతో, ఆ ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుని అపూర్వమైన ఐశ్వర్యాన్ని ఆలోచిస్తూ ముందుకు నడిచాడు.
ప్రమత్తో ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రో దుర్యోధనస్తదా। నాభ్యభాషత్సుబలజం భాషమాణం పునః పునః
ఆ సమయంలో ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు దుర్యోధనుడు మనసు మరచిపోయి ఉండిపోయాడు. సుబలుని కుమారుడు ఎంతసార్లు మాట్లాడినా అతడు సమాధానం ఇవ్వలేదు.
అనేకాగ్రం తు తం దృష్ట్వా శకునిః ప్రత్యభాషత। దుర్యోధన కృతోమూలం నిఃశ్వసన్నివ గచ్ఛసి
దుర్యోధనుడిని అంతగా ఆలోచనల్లో మునిగిపోయి చూసి, శకుని ఇలా అన్నాడు: "దుర్యోధనా! నీవు మూలాలు కోసిన చెట్టు లా, ఊపిరి పీలుస్తూ వెళ్తున్నావు."
దృష్ట్వేమాం పృథివీం కృత్స్నాం యుధిష్ఠిరవశానుగామ్। జితామస్త్రప్రతాపేన శ్వేతాశ్వస్య మహాత్మనః
ఈ భూమంతా యుధిష్ఠిరుని ఆధీనంలోకి వచ్చి, ఆ మహాత్ముడైన శ్వేతాశ్వుడు తన ఆయుధబలంతో గెలిచినదాన్ని చూసాక,
తం చ యజ్ఞం తథాభూతం దృష్ట్వా పార్థస్య మాతుల। యథా శక్రస్య దేవేషు తథాభూతం మహాద్యుతేః
పార్థుని ఆ యజ్ఞాన్ని కూడా, దేవతల్లో ఇంద్రుని యజ్ఞంలా, అద్భుతంగా జరిగినదాన్ని చూశాక,
అమర్షేణ తు సమ్పూర్ణో దహ్యమానో దివానిశమ్। శుచిశుక్రాగమే కాలే శుష్యే తోయమివాల్పకమ్
అతడు అసూయతో నిండిపోయి, పగటిరాత్రి కాలుతున్నాడు. వేసవి కాలంలో తక్కువ నీరు ఎండిపోతున్నట్టు, అతడి హృదయం వాడిపోతుంది.
పశ్య సాత్వతముఖ్యేన శిశుపాలో నిపాతితః। న చ తత్ర పుమానాసీత్కశ్చిత్తస్య పదానుగః
సాత్వతులలో ముఖ్యుడైన శ్రీకృష్ణుడు శిశుపాలుని సంహరించాడు. అక్కడ అతడి వెంట వెళ్లిన ఒక్కరైనా మనిషి లేడు.
దహ్యమానా హి రాజానః పాణ్డవోత్థేన వహ్నినా। క్షాన్తవన్తోఽపరాధం తే కో హి తత్క్షన్తుమర్హతి
పాండవులు రగిలించిన అగ్నిలో రాజులు కాలిపోయారు. వారు చేసిన అపచారాన్ని సహించుకున్నారు. అలాంటి దుఃఖాన్ని ఎవరు తట్టుకోగలరు?
వాసుదేవేన తత్కర్మ యథాఽయుక్తం మహత్కృతమ్। సిద్ధం చ పాణ్డుపుత్రాణాం ప్రతాపేన మహాత్మనామ్
శ్రీకృష్ణుడు యోగ్యంగా కాని ఆ పని చేశాడు. పాండవుల మహాత్మత్వంతో అది సాధ్యమైంది.
తథాహి రత్నన్యాదాయ వివిధాని నృపా నృపమ్। ఉపాతిష్ఠన్త కౌన్యేయం వైశ్యా ఇవ కరప్రదాః
రాజులు రకరకాల రత్నాలు తీసుకువచ్చి, కుంతీ కుమారుని దగ్గర, వ్యాపారులు రాజుకు పన్ను చెల్లించినట్టు సేవ చేశారు.
శ్రియం తథాగతం దృష్ట్వా జ్వలన్తీమివ పాణ్డవే। అమర్షవశమాపన్నో దహ్యామి న తథోచితః
పాండవునికి వచ్చిన ఆ మహిమను, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తున్నదాన్ని చూసి, నేను అసూయతో కాలిపోతున్నాను. ఇది నాకు తగినది కాదు.
వహ్నిమేవ ప్రవేక్ష్యామి భక్షయిష్యామి వా విషమ్। అపో వాపి ప్రవేక్ష్యామిన హి శక్ష్యామి జీవితుమ్
నేను అగ్నిలోకి దూకుతాను, లేక విషం తింటాను, లేదా నీటిలోకి దూకుతాను. ఎందుకంటే, ఇలా బ్రతకడం నాకు అసహ్యంగా ఉంది.
కో హి నామ పుమాంల్లోకే మర్షయిష్యతి సత్వవాన్। సపత్నానృద్ధ్యతో దృష్ట్వా హీనమాత్మానమేవ చ
ఈ లోకంలో ధైర్యవంతుడైన ఏ మనిషికైనా, తన శత్రువులు ఎదుగుతూ, తాను తగ్గిపోతున్నదాన్ని చూస్తూ సహించగలడా?
సోఽహం న స్త్రీ న చాప్యస్త్రీ న పుమాన్నాపుమానపి। యోఽహం తాం మర్షయామ్యద్య తాదృశీం శ్రియమాగతామ్
ఇలాంటి మహిమ వారికొచ్చినప్పుడు నేను దాన్ని భరించగలిగితే, నేను నారీ కాదు, నారీ కానిదీ కాదు, పురుషుడూ కాదు, పురుషుడు కానిదీ కాదు.
ఈశ్వరత్వం పృథివ్యాశ్చ వసుమత్తాం చ తాదృశీమ్। యజ్ఞం చ తాదృశం దృష్ట్వా మాదృశః కో న సంఞ్జ్వరేత్
వారు భూమిపై అధిపత్యాన్ని, అంతటి ఐశ్వర్యాన్ని, అద్భుతమైన యజ్ఞాన్ని పొందినదాన్ని చూసి, నాతో పోలినవాడు ఎవడు అసూయపడకుండా ఉండగలడు?
అశక్తశ్చైక ఏవాహం తామాహర్తుం నృపశ్రియమ్। సహాయాంశ్చ న పశ్యామి తేన మృత్యుం విచిన్తయే
నేను ఒంటరిగా ఆ రాజ్యసంపదను పొందలేను. నాకు తోడ్పాటు ఉండదు. అందుకే మరణాన్ని ఆలోచిస్తున్నాను.
దైవమేవ పరం మన్యే పౌరుషం చ నిరర్థకమ్। దృష్ట్వా కున్తీసుతే శుద్ధాం శ్రియం తామహతాం తథా
కుంతీ కుమారునికి వచ్చిన పవిత్రమైన, అపరాజితమైన ఐశ్వర్యాన్ని చూసి, దైవమే గొప్పది, మనుషుల శ్రమ వ్యర్థమని భావిస్తున్నాను.
కృతో యత్నో మయా పూర్వం వినాశే తస్య సౌబల। తచ్చ సర్వమతిక్రమ్య సంవృద్ధోఽప్స్వివ పఙ్గజమ్
సుబలుని కుమారుడా! అతడిని నాశనం చేయడానికి నేను ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేశాను. కానీ అవన్నీ విఫలమై, అతడు నీటిలో పెరిగిన తామరపువ్వులా ఎదిగిపోయాడు.
న దైవం పరం మన్యే పౌరుషం చ నిరర్థకమ్। ధార్తరాష్ట్రాశ్చ హీయన్తే పార్థా వర్ధన్తి నిత్యశః। కృష్ణస్తు సుమనాస్తేషాం వివర్ధయతి సమ్పదః
దైవమే గొప్పదని, శ్రమ వ్యర్థమని నేను అనుకోవడం లేదు. ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు తగ్గిపోతున్నారు. పార్థులు ఎప్పుడూ అభివృద్ధి చెందుతున్నారు. శ్రీకృష్ణుడు ఆనందంగా వారి ఐశ్వర్యాన్ని పెంచుతున్నాడు.
సోఽహం శ్రియం చ తాం దృష్ట్వా సభాం తాం చ తథావిధామ్। రక్షిభిశ్చావహాసం తం పరితప్యే యథాఽగ్నినా
ఆ వైభవాన్ని, అద్భుతమైన సభను, రక్షకుల అపహాస్యాన్ని చూసి నేను అగ్నిలో కాలుతున్నట్టు బాధపడుతున్నాను.
అమర్షం చ సమావిష్టం ధృతరాష్ట్రే నివేదయ
నన్ను కోపంతో నిండిపోయినట్టు ధృతరాష్ట్రునికి తెలియజేయి.
దుర్యోధన న తేఽమర్షః కార్యః ప్రతి యుధిష్ఠిరమ్। భాగధేయాని హి స్వాని పాణ్డవా భుఞ్జతే సదా
దుర్యోధన, నీకు యుధిష్ఠిరుని మీద అసూయ అవసరం లేదు. పాండవులు ఎప్పుడూ తమ హక్కు భాగాన్ని ఆనందంగా అనుభవిస్తున్నారు.
విధానం వివిధాకారం పరం తేషాం విధానతః। అనేకైరభ్యుపాయైశ్చ త్వయా న శకితాః పురా
వారికి ఎన్నో విధాలుగా ఏర్పాట్లు ఉన్నాయి. నీవు ఎన్నో మార్గాల్లో ప్రయత్నించినా, వారిని ఓడించలేకపోయావు.
ఆరబ్ధా హి మహారాజ పునః పునరరిన్దమ। విముక్తాశ్చ నరవ్యాఘ్రా భగధేయపురస్కృతాః। `ఉత్సాహవన్తః పురుషా నావసీదన్తి కర్మసు
ఓ రాజా, వారు పునఃపునః కార్యాలు ప్రారంభించారు. అదృష్టం తోడై, ఆ పాండవ వీరులు ఎప్పుడూ పనుల్లో వెనకడుగు వేయరు.
తైర్లబ్ధా ద్రౌపదీ భార్యా ద్రుపదశ్చ సుతైః సహ। సహాయాః పృథివీపాలా వాసుదేవశ్చ వీర్యవాన్
వారే ద్రౌపదిని భార్యగా పొందారు, ద్రుపదుడిని కుమారులతో సహా మిత్రుడిగా చేసుకున్నారు, భూమిపై ఉన్న రాజులు, పరాక్రమశాలి వాసుదేవుడూ వారి పక్షాన ఉన్నారు.
లబ్ధశ్చానభిభూతార్థైః పిత్ర్యోంశః పృథివీపతే। వివృద్ధస్తేజసా తేషాం తత్ర కా పరిదేవనా
పితృభాగాన్ని అపరాజిత సంపదతో పొందారు, వారి తేజస్సు పెరిగింది. ఇలాంటి పరిస్థితిలో ఎందుకు విచారం చేయాలి?
ధనఞ్జయేన గాణ్డీవమక్షయ్యౌ చ మహేషుధీ। లబ్ధాన్యస్త్రాణి దివ్యాని తోషయిత్వా హుతాశనమ్
ధనంజయుడు గాండీవంతో, అశేష బాణాలతో, అగ్నిదేవుని సంతృప్తిపరిచినందువల్ల దివ్యాస్త్రాలు సంపాదించాడు.
తేన కార్ముకముఖ్యేన బాహువీర్యేణ చాత్మనః। కృతా వశే మహీపాలాస్తత్ర కా పరిదేవనా
ఆ గొప్ప విల్లు, తన బాహుబలంతో రాజులను వశపరిచాడు. ఇలాంటి విజయాల్లో ఎందుకు విచారం?
అగ్నిదాహాన్మయం చాపి మోక్షయిత్వా స దానవమ్। సభాం తాం కారయామాస సవ్యసాచీ పరన్తపః
అగ్నిలో నుంచి మాయను విముక్తి చేసి, ఆ శత్రువులను సంహరించే సవ్యసాచీ ఆ మహాసభను నిర్మింపజేశాడు.