త్వామేకం కారణం కృత్వా కాలేన భరతర్షభ। సమేతం పార్థివం క్షత్రం క్షయం యాస్యతి భారత। దుర్యోధనాపరాధేన భీమార్జునబలేన చ
భారతవంశశ్రేష్ఠుడా! నిన్ను ఒక కారణంగా చేసుకుని, కాలక్రమంలో రాజవంశాలన్నీ నాశనం అవుతాయి. దుర్యోధనుడి తప్పు, భీముడు, అర్జునుల బలంతో ఇది జరుగుతుంది.
స్వప్నం ద్రక్ష్యసి రాజేన్ద్ర తస్మిన్కాల ఉపస్థితే। తత్తేఽహం సమ్ప్రవక్ష్యామి తన్నిబోధ యుధిష్ఠిర
రాజేంద్రా! ఆ సమయం వచ్చినప్పుడు నీవు ఒక స్వప్నం చూస్తావు. దాని గురించి నేను చెప్పుతాను, యుధిష్ఠిరా! విను.
యాన్తం ద్రక్ష్యసి రాజేన్ద్ర క్షపాన్తే త్వం వృషధ్వజమ్। నీలకణ్ఠం భవం స్థాణుం కపాలిం త్రిపురాన్తకమ్
రాత్రి చివరలో నీవు వృషధ్వజుడైన పరమేశ్వరుడిని, నీలకంఠుడిని, భవుడిని, స్థాణువును, కపాలిని, త్రిపురాంతకుడిని వెళ్ళిపోతున్నట్టు చూస్తావు.
ఉగ్రం రుద్రం పశుపతిం మహాదేవముమాపతిమ్। హరం శర్వం వృషం శూలం పినాకిం కృత్తివాససమ్
నీవు ఉగ్రుడైన రుద్రుడు, పశుపతి, మహాదేవుడు, ఉమాపతి, హరుడు, శర్వుడు, వృషభం, త్రిశూలధారి, పినాకిని, చర్మధారిణిని చూస్తావు.
కైలాసకూడప్రతిమే వృషభేఽవస్థితం శివమ్। నిరీక్షమాణం సతతం పితృరాజాశ్రితాం దిశమ్
కైలాస శిఖరాన్ని పోలిన వృషభంపై నిలబడి, పితృరాజు ఉన్న దిశను ఎప్పుడూ చూస్తున్న శివుడిని నీవు దర్శిస్తావు.
ఏవమీదృశకం స్వప్నం ద్రక్ష్యసి త్వం విశామ్పతే। మా తత్కృతే హ్యనుధ్యాహి కాలో హి దురతిక్రమః
రాజా! ఇలాంటి స్వప్నాన్ని నీవు చూస్తావు. దాని గురించి ఎక్కువగా ఆలోచించవద్దు, ఎందుకంటే కాలాన్ని ఎవరూ దాటి పోలేరు.
స్వస్తి తేఽస్తు గమిష్యామి కైలాసం పర్వతం ప్రతి। అప్రమత్తః స్థితో దాన్తః పృథివీం పరిపాలయ
నీకు శుభం కలగాలి. నేను ఇప్పుడు కైలాసం పర్వతానికి వెళ్తాను. నీవు జాగ్రత్తగా, మనస్సు నిగ్రహించుకొని, భూమిని రక్షించు.
ఏవముక్త్వా స భగవాన్కైలాసం పర్వతం యయౌ। కృష్ణద్వైపాయనో వ్యాసః సహ శిష్యైః సహానుగైః
ఇలా చెప్పిన అనంతరం, కృష్ణద్వైపాయనుడు అయిన వ్యాస మహర్షి తన శిష్యులతో, అనుచరులతో కలిసి కైలాస పర్వతానికి వెళ్లిపోయాడు.
గతే పితామహే రాజా చిన్తాశోకసమన్వితః। నిః శ్వసన్నుష్ణమసకృత్తమేవార్థం విచిన్తయన్
పితామహుడు వెళ్లిపోయిన తరువాత, రాజు ఆందోళనతో, దుఃఖంతో నిండిపోయి, పదేపదే ఊపిరి పీల్చుకుంటూ, ఆ విషయాన్ని లోతుగా ఆలోచించసాగాడు.
కథం తు దైవం శక్యేత పౌరుషేణ ప్రబాధితుమ్। అవశ్యమేవ భవితా యదుక్తం పరమర్షిణా
మనుషుల ప్రయత్నంతో విధిని ఎలా ఎదుర్కొనగలం? పరమ ఋషి చెప్పినది తప్పకుండా జరుగుతుంది.
తతోఽబ్రవీన్మహాతేజాః సర్వాన్భ్రాతౄన్యుధిష్ఠిరః। శ్రుతం వై పురుషవ్యాఘ్రా యన్మాం ద్వైపాయనోఽబ్రవీత్
అప్పుడు మహాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుడు తన అన్నదమ్ములందరినీ ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: 'ద్వైపాయనుడు నాకు ఏమి చెప్పాడో మీరందరూ వినారు.'
తదా తద్వచనం శ్రుత్వా మరణే నిశ్చితా మతిః। సర్వక్షత్రస్య నిధనే యద్యహం హేతురీప్సితః
ఆ మాటలు విని, ఇప్పుడు నా మనస్సు మరణంపైనే స్థిరమైంది. అన్ని క్షత్రియుల నాశనానికి నేను కారణమైతే, అది నాకు ఇష్టమైనదే.
కాలేన నిర్మితస్తాత కో మమార్థోఽస్తి జీవతః। ఏవం బ్రువన్తం రాజానం ఫాల్గునః ప్రత్యభాషత
తండ్రి, కాలం చేత సృష్టించబడిన ఈ జీవితంలో నాకు ఇంకా ఏ ప్రయోజనం ఉంది? ఇలా రాజు చెప్పగా, ఫాల్గుణుడు అతనికి సమాధానం చెప్పాడు.
మా రాజన్కశ్మలం ఘోరం ప్రవిశో బుద్ధినాశనమ్। సమ్ప్రధార్య మహారాజ యత్క్షమం తత్సమాచర
రాజా, నీ మనస్సును నాశనం చేసే భయంకరమైన నిరాశలో పడిపోవద్దు. మహారాజా, బాగా ఆలోచించి, ఏది సముచితమో అదే చేయు.
తతోఽబ్రవీత్సత్యధృతిర్భ్రాతౄన్సర్వాన్యుధిష్ఠిరః। ద్వైపాయనస్య వచనం తత్రైవ సమచిన్తయత్
అప్పుడు సత్యధృతుడు అన్నదమ్ములందరినీ ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు. అక్కడే యుధిష్ఠిరుడు ద్వైపాయనుని మాటలను మనసులో ఆలోచించాడు.
అద్యప్రభృతి భద్రం వః ప్రతిజ్ఞాం మే నిబోధత। త్రయోదశ సమాస్తాత కో మమార్థో ఽస్తి జీవతః
ఈ రోజు నుండి మీ అందరికీ శుభం కలగాలి. నా ప్రతిజ్ఞను వినండి: పదమూడు సంవత్సరాలు, తండ్రి, నాకు బ్రతకడంలో ఏమి ప్రయోజనం ఉంది?
న ప్రవక్ష్యామి పరుషం భ్రాతౄనన్యాంశ్చ పార్థివాన్। స్థితో నిదేశే జ్ఞాతీనాం యోక్ష్యే తత్సుముదాహరన్
నేను నా అన్నదమ్ములకు లేదా ఇతర రాజులకు ఎప్పుడూ కఠినంగా మాట్లాడను. బంధువుల ఆజ్ఞను పాటిస్తూ, నేను తగినట్లు ప్రవర్తిస్తాను.
ఏవం మే వర్తమానస్య స్వసుతేఽష్వితరేషు చ। భేదో న భవితా లోకే భేదమూలో హి విగ్రహః
నేను నా కుమారుడితో మరియు ఇతరులతో కూడా ఇలా ప్రవర్తిస్తుంటే, లోకంలో ఎలాంటి విభేదాలు ఉండవు. ఎందుకంటే కలహానికి మూలం విభేదమే.
విగ్రహం దూరతో రక్షన్ప్రియాణ్యేవ సమాచరన్। వాచ్యతాం న గమిష్యామి లోకేషు మనుజర్షభాః
వివాదాన్ని దూరంగా ఉంచుతూ, ప్రీతికరమైన పనులే చేస్తూ, నేను లోకంలో ఎవరికీ అపవాదం అయ్యేలా ఉండను, మానవులలో శ్రేష్ఠులారా.
భ్రాతృర్జ్యేష్ఠస్య వచనం పాణ్డవాః సంనిశమ్య తత। తమేవ సమవర్తన్త ధర్మరాజహితే రతాః
తమ పెద్ద అన్న మాటలు విన్న పాండవులు, ధర్మరాజు మేలుకోసం తగినట్లు ప్రవర్తించారు.
సంసత్సు సమయం కృత్వా ధర్మరాడ్భ్రాతృభిః సహ। పితౄంస్తర్ప్య యథాన్యాయం దేవతాశ్చ విశామ్పతే
అందరూ కలిసి ఒప్పందం చేసుకుని, ధర్మరాజు తన అన్నదమ్ములతో కలిసి, నియమానుసారం పితృదేవతలకు, దేవతలకు తర్పణాలు సమర్పించాడు, రాజాధిరాజా.
కృతమఙ్గలకల్యామో భ్రాతృభిః పిరవారితః। గతేషు క్షత్రియేన్ద్రేషు సర్వేషు భరతర్షభ
శుభకార్యాలు చేసి, అన్నదమ్ముల ఆశీర్వాదంతో, అన్ని క్షత్రియ రాజులు వెళ్లిపోయిన తరువాత, భరతులలో శ్రేష్ఠుడా,
యుధిష్ఠిరః సహామాత్యః ప్రవివేశ పురోత్తమమ్। దుర్యోధనో మహారాజ శకునిశ్చాపి సౌబలః। సభాయాం సమణీయాయాం తత్రైవాస్తే నరాధిప
యుధిష్ఠిరుడు తన మంత్రి గణంతో కలిసి అగ్రపురిలోకి ప్రవేశించాడు. మహారాజు దుర్యోధనుడు, సౌబలుడు అయిన శకునితో కలిసి, ఆ మహాసభలోనే ఉన్నాడు, రాజాధిరాజా.
వసన్దుర్యోధనస్తస్యాం సభాయాం పురుషర్షభ। శనైర్దదర్శ తాం సర్వాం సభాం శకునినా సహ
ఆ సభలో నివసిస్తూ, మానవులలో శ్రేష్ఠుడా, దుర్యోధనుడు శకునితో కలిసి ఆ సభ అంతటినీ నెమ్మదిగా పరిశీలించాడు.
తస్యాం దివ్యానభిప్రాయాన్దదర్శ కురునన్దనః। న దృష్టపూర్వా యే తేన నగరే నాగసాహ్వయే
అక్కడ, కురువంశానికి ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడా, దుర్యోధనుడు నాగసాహ్వయ అనే నగరంలో తనకు ఇంతకుముందు ఎప్పుడూ కనిపించని అద్భుతాలను చూశాడు.
స కదాచిత్సభామధ్యే ధార్తరాష్ట్రో మహీపతిః। స్ఫాటికం స్థలమాసాద్య జలమిత్యభిశఙ్కయా
ఒకసారి సభ మధ్యలో, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడైన రాజు దుర్యోధనుడు, స్పటికపు నేలని నీరు అనుకుని దానివైపు నడిచాడు.
స్వవస్త్రోత్కర్షణం రాజా కృతవాన్బుద్ధిమోహితః। దుర్మనా విముఖశ్చైవ పరిచక్రామ తాం సభామ్
మనసు మాయలో పడిపోయిన రాజు, తన వస్త్రాలను పైకి ఎత్తుకుని, మనసు బాధతో ముఖం తిప్పుకుని ఆ సభలో తిరిగాడు.
తతః స్థలే నిపతితో దుర్మనా వ్రీడితో నృపః। నిః శ్వసన్విముఖశ్చాపి పరిచక్రామ తాం సభామ్
తర్వాత, నేలమీద పడిపోయిన రాజు, మనసు బాధతో, సిగ్గుతో ఊపిరి పీల్చుతూ, ముఖం తిప్పుకుని ఆ సభలో తిరిగాడు.
తతః స్ఫాటికతోయాం వై స్ఫాటికామ్బుజశోభితామ్। వాపీం మత్వా స్థలమివ సవాసాః ప్రాపతఞ్జలే
తర్వాత, స్పటికపు కమలాలతో అలంకరించబడిన స్పటికపు నీటిని నేల అనుకుని, వస్త్రాలు వేసుకున్నవాడిగా చేతులు జోడించి అందులో పడిపోయాడు.
జలే నిపతితం దృష్ట్వా భీమసేనో మహాబలః। జహాస జహసుశ్చైవ కిఙ్కరాశ్చ సుయోధనమ్
దుర్యోధనుడు నీటిలో పడిపోవడం చూసి, బలవంతుడైన భీమసేనుడు, సేవకులతో కలిసి గట్టిగా నవ్వాడు.