స్థాపితస్తత్ర సఞ్జ్ఞార్థం శఙ్ఖోఽధ్మాయత నిత్యశః। ముహుర్ముహుః ప్రణాదస్తు తస్య శఙ్ఖస్య భారత
అక్కడ సంకేతంగా ఒక శంఖాన్ని పెట్టి, దాన్ని నిరంతరం ఊదేవారు. ఆ శంఖ ధ్వని మళ్లీ మళ్లీ ప్రతిధ్వనిస్తూ వినిపించేది, ఓ భారతా!
ఉత్తమః శ్రూయతే శబ్దః శ్రుత్వా విస్మయమాగమన్। ఏవం ప్రవృత్తే యజ్ఞే తు తుష్టపుష్టజనాయుతే
ఆ శంఖధ్వని అద్భుతంగా వినిపించి, వినేవారికి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది. అలా ఆ యజ్ఞం కొనసాగుతుండగా, సంతృప్తిగా, సంతోషంగా ఉన్న ప్రజలు అక్కడ నిండిపోయారు.
అన్నస్య బహుశో రాజన్నుత్సేధాః పర్వతోపమాః। దధికుల్యాశ్చ దదృశుః సర్పిషశ్చ హ్రదాఞ్జనాః
అక్కడ అన్నపుంజాలు పర్వతాల్లా ఎత్తుగా కనిపించాయి, పెరుగు ప్రవాహాలు, నెయ్యి సరస్సులు ప్రజలకు కనబడినవి, ఓ రాజా!
జమ్బూద్వీపో హి సకలో నానాజనపదాయుతః। రాజన్నదృశ్యతైకస్థో రాజ్ఞస్తస్మిన్మహాక్రతౌ
అందులో జంబూద్వీపం అంతా, అనేక ప్రజలు, ప్రాంతాలతో కూడి, ఆ మహాయజ్ఞంలో ఒక్కచోట చేరినట్లుగా కనిపించింది.
తత్ర రాజసహస్రాణి పురుషాణాం తతస్తతః। గృహీత్వా ధనమాజగ్ముస్తస్య రాజ్ఞో మహాక్రతౌ
అక్కడ అనేక ప్రాంతాల నుంచి వేలాది మంది రాజులు, ప్రజలు, ధనం తీసుకుని ఆ రాజు మహాయజ్ఞానికి వచ్చారు.
రాజానః స్రగ్విణశ్చైవ సంమృష్టమణికుణ్డలాః। తాన్పరీవివిషుర్విప్రాఞ్ఛతశోఽథ సహస్రశః
రాజులు పుష్పమాలలు ధరించి, మెరిసే రత్నాల చెవిపోగులు వేసుకుని, వందలాది, వేలాది బ్రాహ్మణులను చుట్టుముట్టారు.
వివిధాన్యన్నపానాని లేహ్యాని వివిధాని చ। తేషాం నృపోపభోగ్యాని బ్రాహ్మణేభ్యో దదుః స్మ తే
అనేకరకాల అన్నపానీయాలు, రకరకాల మిఠాయిలు రాజులకు ఉల్లాసంగా ఉండేలా సిద్ధం చేసి, వాటిని బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చారు.
నానావిధాని భక్ష్యాణి స్వాదుపుష్పఫలాని చ। గులాని స్వాదుక్షౌద్రాణి దదుస్తే బ్రాహ్మణేషు వై
వారు బ్రాహ్మణులకు అనేక రకాల తీపి వంటకాలు, రుచికరమైన పుష్పాలు, పండ్లు, తీపి తేనెతో చేసిన మిఠాయిలను ఇచ్చారు.
ఏతాని సతతం భుక్త్వా తస్మిన్యజ్ఞే ద్విజాతయః। పరాం ప్రీతిం యయుః సర్వే మోదమానాస్తతస్తతః
ఆ యజ్ఞంలో ద్విజాతులు ఎప్పటికప్పుడు ఇవన్నీ ఆస్వాదిస్తూ, ఎంతో ఆనందంతో, పరమ సంతోషంతో మునిగిపోయారు.
ఏవం ప్రముదితం సర్వం బహుశో ధనధాన్యవత్। యజ్ఞవాటం నృపా దృష్ట్వా విస్మయం పరమం యయుః
అక్కడ యజ్ఞవాటిక అంతా ధనం, ధాన్యంతో సమృద్ధిగా, సంతోషంతో నిండినదిగా చూసి, రాజులు గొప్ప ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యారు.
యథాబద్ధూయమానాగ్నిం రాజసూయం మహాక్రతుమ్। పాణ్డవస్య యథాశాస్త్రం జుహువుః సర్వయాజకాః
పాండవుని మహాయజ్ఞంలో, యాజకులు అన్ని నియమాల ప్రకారం, బాగా వెలిగించిన అగ్నిలో హోమాలు చేశారు.
వ్యాసధౌమ్యాదయః సర్వే విధివత్షోడశర్త్విజః। స్వస్వకర్మాణి చక్రుస్తే పాణ్డవస్య మహాక్రతౌ
వ్యాసుడు, ధౌమ్యుడు మరియు మిగతా పదహారు యాజకులు, పాండవుని మహాయజ్ఞంలో ప్రతి ఒక్కరు తమ తమ విధులను క్రమంగా నిర్వహించారు.
నాషడఙ్గవిదత్రాసీత్సదస్యో నాబహుశ్రుతః। నావ్రతో నానుపాధ్యాయో న పాపో నాక్షమో ద్విజః
అక్కడ సభలో వేదాంగాలు తెలిసినవారు లేనివారు లేరు; చదువు లేని వారు, నియమాలు పాటించని వారు, ఉపాధ్యాయుడు లేని వారు, పాపులు, ఆత్మనిగ్రహం లేని ద్విజులు ఎవరూ లేరు.
న తత్ర కృపణః కశ్చిద్దరిద్రో న బభూవ హ। క్షుధితో దుఃఖితో వాపి ప్రాకృతో వాపి మానుషః
అక్కడ ఎవ్వరూ పేదవారు, దరిద్రులు, ఆకలితో ఉన్నవారు, బాధపడేవారు, లేదా తక్కువ స్థాయిలో ఉన్నవారు లేరు.
భోజనం భోజనార్థిభ్యో దాపయామాస సర్వదా। సహదేవో మహాతేజాః సతతం రాజశాసనాత్
రాజు ఆజ్ఞతో సహదేవుడు మహాతేజస్సుతో ఎప్పుడూ భోజనం కావాలనుకునే వారికి భోజనం పంపించేవాడు.
సంస్తరే కుశలాశ్చాపి సర్వకర్మాణి యాజకాః। దివస దివసే చక్రుర్యథాశాస్త్రార్థచక్షుషః
అన్ని పనుల్లో నైపుణ్యం కలిగిన యాజకులు, ప్రతిరోజూ, శాస్త్రార్థాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని, అన్ని కర్మలను నిర్వర్తించేవారు.
బ్రాహ్మణా దేవశాస్త్రజ్ఞః కథాశ్చక్రుశ్చ సర్వతః। రేమిరే చ కథాన్తే తు సర్వే తస్మిన్మహాక్రతౌ
దేవతా శాస్త్రాలు తెలిసిన బ్రాహ్మణులు అన్ని చోట్ల సంభాషణలు జరిపారు; ఆ సంభాషణల అనంతరం అందరూ ఆ మహాయజ్ఞంలో ఆనందంగా మునిగిపోయారు.
సా వేదిర్వేదసమ్పన్నైర్దేవద్విజమహర్షిభిః। బభాసే తదా కీర్ణా నక్షత్రైర్ద్యౌరివామలా
వేదాలలో నిపుణులైన దేవతలు, బ్రాహ్మణులు, మహర్షులతో ఆ వేదిక నిండిపోయి, నక్షత్రాలతో అలంకరించబడిన నిర్మల ఆకాశంలా ప్రకాశించింది.
పాణ్డిత్యదర్శనార్థాయ కేచన ద్విజసత్తమాః। తర్కార్థమాగతాః కేచిత్కేచిద్విద్యాభిమానినః
కొంతమంది ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు తమ పాండిత్యాన్ని చూపించడానికి, మరికొందరు వాదానికి, ఇంకొందరు తమ విద్యాపై గర్వంతో అక్కడికి వచ్చారు.
కేచిద్దిదృక్షయా కేచిద్భీత్యా రాజ్ఞః ప్రతాపినః। సర్వేఽప్యవభృథస్నాతా యాజకాః కేచన ద్విజాః
కొంతమంది చూడాలని, మరికొందరు ప్రభావశాలి రాజును భయపడి వచ్చారు; యాజకులందరూ, కొంతమంది బ్రాహ్మణులు కూడా అవభృథస్నానం చేశారు.
తతో వై హేమయూపాంశ్చ సర్వరత్నసమాచితాన్। శోభార్థం కారయామాస సహదేవో మహాద్యుతిః
తర్వాత మహాతేజస్సుతో ఉన్న సహదేవుడు అందంగా కనిపించేందుకు అన్ని రకాల రత్నాలతో అలంకరించిన బంగారు యూపాలను నిర్మింపజేశాడు.
దదృశుస్తోరణాన్యత్ర హేమతాలమయాని చ। స యజ్ఞస్తోరణైస్తైశ్చ గ్రహైర్ద్యోరివ సమ్బభౌ
అక్కడ వారు బంగారు, తాళపత్రంతో చేసిన తొరణాలను చూశారు; ఆ తొరణాలతో ఆ యజ్ఞం గ్రహాలతో అలంకరించబడిన ఆకాశంలా ప్రకాశించింది.
తాలానాం తోరణైర్హైమైర్దాన్తైరివ దిశాగజైః। దిక్షు సర్వాసు విన్యస్తైస్తేజోభిర్భాస్కరైర్యథా
బంగారు తాళతొరణాలు, దిక్కుల ఏనుగుల దంతాల్లా, అన్ని దిక్కులలో అమర్చబడి, అవి సూర్యుల వలె ప్రకాశించాయి.
సకిరీటైర్నృపైశ్చైవ శుశుభే తత్సదస్తదా। దేవైర్దివ్యైశ్చ యక్షైశ్చ ఉరగైర్దివ్యమానుషైః
అప్పుడు ఆ సభ కిరీటధారి రాజులతో పాటు, దేవతలు, దివ్య యక్షులు, నాగులు, దివ్యమానవులతో ప్రకాశించింది.
విద్యాధరగణైః కీర్ణః పాణ్డవస్య మహాత్మనః। స రాజసూయః శుశుభే ధర్మరాజస్య ధీమతః
పాండవుడు ధర్మరాజు యుదిష్ఠిరుని రాజసూయయాగం, విద్యాధరుల సమూహాలతో నిండిపోయి, మహాత్ముడైన ఆయనకు ఎంతో కాంతిని తెచ్చింది.
గన్ధర్వగణసఙ్కీర్ణః శోభితోఽప్సరసాం గణైః। దేవైర్మునిగణైర్యక్షైర్దేవలోక ఇవాపరః
గంధర్వుల గుంపులతో, అప్సరసల సమూహాలతో అలంకరింపబడి, దేవతలు, ఋషులు, యక్షులు కూడిన ఆ యాగం, మరొక దేవలోకంలా ప్రకాశించింది.
స కిమ్పురుషగీతైశ్చ కిన్నరైరుపశోభితః। నారదశ్చ జగౌ తత్ర తుమ్బురుశ్చ మహాద్యుతిః
కింపురుషులు, కిన్నరులు పాడిన పాటలతో ఆ యాగస్థలం మరింత అందంగా మారింది. అక్కడ నారదుడు, మహాతేజస్సు కల తుంబురు కూడా పాడారు.
విశ్వాసుశ్చిత్రసేనస్తథాఽన్యే గీతకోవిదాః। రమయన్తి స్మ తాన్సర్వాన్యజ్ఞకర్మాన్తరేష్వథ
విశ్వావసు, చిత్రసేనుడు, ఇంకా ఇతర గానం నిపుణులు యజ్ఞకార్యాల మధ్యలో అందరికీ ఆనందాన్ని కలిగించారు.
తత్ర చాప్సరసః సర్వాః సున్దర్యః ప్రియదర్శనాః। ననృతుశ్చ జగుశ్చాత్ర నిత్యం కర్మాన్తరేష్వథ
అక్కడ అందమైన అప్సరసలు అన్నీ, అందరినీ ఆకట్టుకునేలా, యజ్ఞకార్యాల మధ్యలో ఎప్పుడూ నాట్యం చేసి, పాటలు పాడుతూ ఉండేవారు.
ఇతిహాసపురాణాని ఆఖ్యానాని చ సర్వశః। ఊచుర్వై శబ్దశాస్త్రజ్ఞా నిత్యం కర్మాన్తరేష్వథ
అక్కడ శబ్దశాస్త్రంలో నిపుణులు, యజ్ఞకార్యాల మధ్యలో ఎల్లప్పుడూ ఇతిహాసాలు, పురాణాలు, కథలు చదువుతూ ఉండేవారు.