అర్చాయా బాహుభఙ్గేన గృహస్థానాం భయం భవేత్। భగ్నే ప్రహరణే విద్యాత్సేనాపతివినాశనమ్
దేవత విగ్రహానికి చేయి విరిగితే, ఇంటివాళ్లకు ప్రమాదం సంభవిస్తుంది; ఆయుధం విరిగితే, సేనాధిపతికి నాశనం జరుగుతుందని తెలుసుకోవాలి.
ఆగన్తుకా తు ప్రతిమా స్థానం యత్ర న విన్దతి। జభ్యన్తరేణ షణ్మాసాద్రాజా త్యజతి తత్పురమ్
కొత్తగా తీసుకొచ్చిన విగ్రహానికి స్థానం దొరకకపోతే, ఆరు నెలల్లో రాజు ఆ పట్టణాన్ని వదిలిపెడతాడు.
ప్రదీర్యతే మహీ యత్ర వినదత్యపి పాత్యతే। మ్రియతే తత్ర రాజా చ తత్ర రాష్ట్రం వినశ్యతి
ఎక్కడ భూమి చీలిపోతుందో, గర్జించిదో, కూలిపోతుందో, మరణం సంభవిస్తుందో, అక్కడ రాజు మరణిస్తాడు, ఆ రాజ్యం నాశనం అవుతుంది.
ఏణీపదాన్వా సర్పాన్వా డుణ్డుభానథ దీప్యకాన్। మణ్డూకో గ్రసతే యత్ర తత్ర రాజా వినశ్యతి
ఎక్కడ పాము, మృగాల అడుగుల జాడలు, డుండుభి పురుగులు, దీపికలు — వీటిని బొమ్మలు తినిపోతాయో, అక్కడ రాజు నాశనం అవుతాడు.
అభిన్నం వాప్యపక్వం వా యత్రాన్నముపచీయతే। జీర్యన్తే వా మ్రియన్తే వా తదన్నం నోపభుఞ్జతే
ఎక్కడ అన్నం విరగకుండా లేదా పచ్చిగా పోగవుతుందో, లేదా పాడైపోతుందో, అక్కడ ఆ అన్నాన్ని తినకూడదు.
ఉదపానే చ యత్రాపో వివర్ధన్తే యుధిష్ఠిర। స్థావరేషు ప్రవర్తన్తే నిర్గచ్ఛేన్న పునస్తతః
యుధిష్ఠిరా! బావిలో నీరు పెరిగి, స్థిరమైన వాటిలో వ్యాపిస్తే, అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోవాలి, మళ్లీ తిరిగి రాకూడదు.
అపాదం వా త్రిపాదం వా ద్విశీర్షం వా చతుర్భుజమ్। స్త్రియో యత్ర ప్రసూయన్తే బ్రూయాత్తత్ర పరాభవమ్
ఎక్కడ స్త్రీలు కాళ్లు లేని, మూడు కాళ్లు ఉన్న, రెండు తలలు గల, నాలుగు చేతులు ఉన్న పిల్లలను ప్రసవిస్తారో, అక్కడ అపజయం జరుగుతుందని చెప్పాలి.
అజైడకాః స్త్రియో గావో యే చాన్యే చ వియోనయః। వికృతాని ప్రజాయన్తే తత్ర తత్ర పరాభవః
ఎక్కడ వికలాంగ స్త్రీలు, ఆవులు, ఇతర జంతువులు వికారంగా పుడుతాయో, అక్కడ అపజయం సంభవిస్తుంది.
నదీ యత్ర ప్రతిస్రోతా ఆవహేత్కలుషోదకమ్। దిశశ్చ న ప్రకాశన్తే తత్పరాభవలక్షణమ్
ఎక్కడ నది ప్రవాహానికి విరుద్ధంగా, మలినమైన నీటిని తీసుకెళ్తుందో, దిక్కులు ప్రకాశించవో, అది అపజయానికి సంకేతం.
ఏతాని చ నిమిత్తాని యాని చాన్యాని భారత। కేశవాదేవ జాయన్తే భౌమాని చ ఖగాని చ
భారతా! ఈ సూచనలు, ఇంకా ఇతర సూచనలు కూడా, భూమిపై, పక్షుల్లో — ఇవన్నీ కేశవుని నుంచే ఉత్పన్నమవుతాయి.
చన్ద్రాదిత్యౌ గ్రహాశ్చైవ నక్షత్రాణి చ భారత। వాయురగ్నిస్తథా చాపః పృథివీ చ జనార్దనాత్
భారతా! చంద్రుడు, సూర్యుడు, గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, గాలి, అగ్ని, నీరు, భూమి — ఇవన్నీ జనార్దనుని నుంచే పుట్టాయి.
యస్య దేశస్య హానిం వా వృద్ధిం వా కర్తుమిచ్ఛతి। తస్మిన్దేశే నిమిత్తాని తాని తాని కరోత్యయమ్
ఆయన ఏ ప్రాంతానికి నష్టం లేదా లాభం కలిగించాలనుకుంటే, అక్కడ అలాంటి సూచనలు కలుగజేస్తాడు.
సోసౌ చేదిపతేస్తాత వినాశం సముపస్థితమ్। నివేదయతి గోవిన్దః స్వైరుపాయైర్న సంశయః
సేది రాజుకు నాశనం సమీపిస్తే, గోవిందుడు తన మార్గాల్లో అది తెలియజేస్తాడు; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఇయం ప్రచలితా భూమిరశివా వాన్తి మారుతాః। రాహుశ్చాప్యపతత్సోమమపర్వణి విశామ్పతే
ఈ భూమి కంపిస్తోంది, అనిష్టమైన గాలులు వీశుతున్నాయి, రాహు అపవిత్ర రోజున చంద్రుడిని తాకాడు, ఓ ప్రజల అధిపతీ!
సనిర్ఘాతాః పతన్త్యుల్కాస్తమః సఞ్జాయతే భృశమ్। చేదిరాజవినాశాయ హరిరేష విజృమ్భతే
గర్జనలతో కూడిన ఉల్కలు పడుతున్నాయి, తీవ్రమైన చీకటి వ్యాపిస్తోంది; సేది రాజు నాశనం కోసం హరి విస్తరిస్తున్నాడు.
ఏవముక్త్వా తు దేవర్షిర్నారదో విరరామ హ। తాభ్యాం పురుషసింహాభ్యాం తస్మిన్యుద్ధ ఉపస్థితే
ఇలా చెప్పిన తరువాత, దేవర్షి నారదుడు మౌనంగా నిలిచాడు; అప్పటికే ఆ ఇద్దరు పురుషసింహులు యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
దదృశుర్భూమిపాలాస్తే ఘోరానౌత్పాతికాన్బహూన్।। తత్ర వై దృశ్యమానానాం దిక్షు సర్వాసు భారత
భారతా, రాజులు ఆ సమయంలో భయంకరమైన అనేక అపశకునాలను అన్ని దిక్కులలోనూ చూశారు.
అశ్రూయన్త తదా రాజఞ్ఛివానామశివా రవాః।। రరాస చ మహీ కృత్స్నా సవృక్షవనపర్వతా
ఆ సమయంలో, రాజా, నక్కలు అపశకునమైన అరుపులు వేస్తూ వినిపించాయి. అడవులు, చెట్లు, కొండలతో కూడిన భూమంతా కంపించిపోయింది.
అపర్వణి చ మధ్యాహ్నే మూర్యం స్వర్భానురగ్రసత్।। ధ్వజాగ్రే చేదిరాజస్య సర్వరత్నపరిష్కృతే
పర్వం కాలం కాకపోయినా మధ్యాహ్నం సమయంలో సూర్యుడిని స్వర్భాను పట్టుకున్నాడు. రత్నాలతో అలంకరించబడిన చేతిరాజు జెండాపై ఆకాశం నుంచి ముండ్రికొక్కు పడిపోయింది.
అపతత్ఖాచ్చ్యుతో గృధ్రస్తీక్ష్ణతుణ్డః పరన్తప।। ఆరణ్యైః సహసా హృష్టా గ్రామ్యాశ్చ మృగపక్షిణః
పరమశత్రువుల భయంకరుడా, ఆ ముండ్రికొక్కు చేతిరాజు జెండాపై ఆకాశం నుంచి పడిపోయింది. అడవి, ఇంటి జంతువులు, పక్షులు అన్నీ ఒక్కసారిగా ఉలిక్కిపడ్డాయి.
చుక్రుశుర్భైరవం తత్ర తస్మిన్యుద్ధ ఉపస్థితే।। ఏవమాదిని ఘోరాణి భౌమాని చ స్వగాని చ
ఆ యుద్ధ సమీపంలో ఉన్నప్పుడు ఆ జంతువులు, పక్షులు భయంతో అరవసాగాయి. అటువంటి భయంకరమైన భూమిపై, ఆకాశంలో అపశకునాలు కనబడుతున్నాయి.
ఔత్పాతికాన్యదృశ్యన్త సఙ్క్రుద్ధే శార్ఙ్గధన్వని
శారంగధన్వుడు కోపంతో ఉన్నప్పుడు అటువంటి అపశకునాలు కనిపించాయి.
తతో విష్ఫారయన్రాజా మహచ్చైదిపతిర్ధనుః। అభియాస్యన్హృషీకేశమువాచ మధుసూదనమ్
ఆ తర్వాత గొప్ప చేతిరాజు తన మహా ధనుస్సును బలంగా లాగి, హృషీకేశుని వైపు వెళ్లి మధుసూదనునితో ఇలా అన్నాడు.
ఏకస్త్వమసి మే శత్రుస్తత్త్వాం హత్వాఽద్య మాధవ। తతః సాగరపర్యన్తాం పాలయిష్యామి మేదినీమ్
మాధవా, నాకొకే శత్రువు నువ్వే. నిన్ను ఈ రోజు సంహరించి, సముద్రంతో చుట్టబడిన భూమిని పాలిస్తాను.
ద్వైరథం కాఙ్క్షితం యద్వై తదిదం పర్యుపస్థితమ్। చిరస్య వత మే దిష్ట్యా వాసుదేవ సహ త్వయా। అద్య త్వాం నిహనిష్యామి భీష్మం చ సహ పాణ్డవైః
ఈ ద్వంద్వ యుద్ధం ఎన్నాళ్లుగా కోరుకున్నానో, అది ఇప్పుడు జరిగింది. వాసుదేవా, నీతో కలిసి యుద్ధం చేయడం నా అదృష్టం. ఈ రోజు నిన్ను, భీష్ముడిని, పాండవులను సంహరిస్తాను.
ఏవముక్త్వా స తం బాణైర్నిశితైరత్తతేజనైః। వివ్యాధ యుధి తీక్ష్ణాగ్రైశ్చేదిరాడ్యపుఙ్గవమ్?
అలా చెప్పిన చేతిరాజు, యుద్ధంలో కృష్ణునిపై పదునైన బాణాలతో గట్టిగా ప్రహారాలు చేశాడు.
కఙ్కపత్రచ్ఛదా బాణాశ్చేదిరాజధనుశ్చ్యుతాః। వివిశుస్తే తదా కృష్ణం భుజఙ్గా ఇవ పర్వతమ్?
చేతిరాజు ధనుస్సు నుంచి విడిచిన నక్కపక్షి పింఛాలతో అలంకరించిన బాణాలు, పర్వతాన్ని చీల్చే పాముల్లా కృష్ణుని లోపలికి చొచ్చుకుపోయాయి.
నాదదానస్య చైద్యస్య శరానత్యస్యతోపి వా। దధృశుర్వివరం కేచిద్గతిం వాయోరివామ్బరే?
చేతిరాజు నిరంతరం బాణాలు వదులుతున్నా, ఎవరికీ ఆ బాణాల మధ్య ఖాళీ కనిపించలేదు. ఆకాశంలో గాలిపాటను చూడలేనట్లు ఎవరికీ కనబడలేదు.
చేదిరాజమహామేధః శరజాలామ్బుమాంస్తదా। అభ్యవర్షద్ధృషీకేశం పయోద ఇవ పర్వతమ్?
ఆ సమయంలో చేతిరాజు, మేఘం పర్వతంపై వర్షం కురిపించినట్టు, హృషీకేశునిపై బాణాల జల్లు కురిపించాడు.
తతః శార్ఙ్గమమిత్రఘ్నః కృత్వా సశరమచ్యుతః। ఆబభాషే మహబాహుః సునీథం పరవీరహా
తర్వాత, శత్రువులను సంహరించే అచ్యుతుడు, శారంగాన్ని బాణాలతో సిద్ధం చేసి, శత్రుసంహారుడైన సునీతునితో ఇలా అన్నాడు.