ఏవమాది తతః సర్వే సహితాస్తే నరాధిపాః। గర్హణం శిశుపాలస్య వాసుదేవేన విశ్రుతః
ఇలా, అక్కడ ఉన్న అన్ని రాజులు కలసి, వాసుదేవుడు శిశుపాలుని గూర్చి చేసిన గద్దింపును విన్నారు.
వాసుదేవవచః శ్రుత్వా చేదిరాజం వ్యగర్హయన్। రథోపస్థే ధనుష్మన్తం శరాన్సన్దధతం రుషా
వాసుదేవుని మాటలు విని, రథంలో కూర్చొని, విల్లు పట్టుకొని, కోపంతో బాణాలు సిద్ధం చేస్తున్న చెది రాజును వారు నిందించారు.
శ్రుత్వాఽపి చ విలోక్యాశు దుద్రువుః సర్వపార్థివాః। విహాయ పరమోద్విగ్నాశ్చేదిరాజం చమూముఖే
ఈ దృశ్యం చూసి, ఆ శబ్దం విని, అన్ని రాజులు భయంతో పరుగు తీశారు. వారు సైన్యానికి ముందున్న చేదిరాజును అక్కడే వదిలేసి, ఎంతో కలవరంతో అక్కడి నుంచి పారిపోయారు.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా శిశుపాలః ప్రతాపవాన్। జహాస స్వనవద్ధాసం వాక్యం చేదమువాచ హ
ఆ మాటలు విన్న శిశుపాలుడు, పరాక్రమశాలి, మేఘం మోగినట్టు పెద్దగా నవ్వి, ఇలా అన్నాడు.
మత్పూర్వాం రుక్మిణీం కృష్ణ సంసత్సు పరికీర్తయన్। విశేషతః పార్థివేషు వ్రీడాం న కురుషే కథమ్
కృష్ణా! ఈ రాజుల మధ్యలో, ముఖ్యంగా వీరి ముందు, రుక్మిణి ముందుగా నాది అని నువ్వు ప్రకటించావు. నీకు ఎలాంటి లజ్జా అనిపించదా?
మన్యమానో హి కః సత్సు పురుషః పరికీర్తయేత్। అన్యపూర్వా స్త్రియం జాతు త్వదన్యో మధూసూదన
మధుసూదనా! పురుషుడిగా భావించే వాడు, మరొకరికి ముందుగా ఉన్న స్త్రీని గురించి ఇలా మాట్లాడతాడా? నువ్వు తప్ప మరెవ్వరూ అలా చేయరు.
క్షమా వా యది తే శ్రద్ధా మా వా కృష్ణ మమ క్షమ। క్రుద్ధాద్వాపి ప్రసన్నాద్వా కిం మే త్వత్తో భవిష్యతే
కృష్ణా! నీకు నాపై సహనం ఉన్నా లేకపోయినా, నన్ను నమ్మినా లేదా నమ్మకపోయినా, నువ్వు కోపంగా ఉన్నా సంతోషంగా ఉన్నా, నిన్ను చూసి నాకు ఏమి లాభం?
స తాంస్తు విద్రుతాన్సర్వాన్సాశ్వపత్తిరథద్విపాన్। కృష్ణతేజోహతాన్సర్వాన్సమీక్ష్య వసుధాధిపాన్
కృష్ణుని తేజస్సుతో భయపడి, గుర్రాలు, కాలాళ్లు, రథాలు, ఏనుగులతో సహా, అన్ని రాజులు పారిపోతున్నారని చూచి,
శిశుపాలో రథేనైకః ప్రత్యుపాయాత్స కేశవమ్। రుషా తామ్రేక్షణో రాజఞ్ఛలభః పావకం యథా
రాజా! శిశుపాలుడు ఒక్కరే తన రథంపై, కోపంతో కళ్లల్లో ఎర్రదనంతో, కేశవుని వైపు పొయ్యి వస్తూ, పొగ తగిలిన గడ్డి మీద పడి మండే అగ్నిలా ఎదురుగా వచ్చాడు.
తతో యుద్ధాయ సంనద్ధం చేదిరాజం యుధిష్ఠిరః। దృష్ట్వా మతిమతాం శ్రేష్ఠో నారదం సమువాచ హ
అప్పుడు యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న చేదిరాజును చూసిన యుధిష్ఠిరుడు, మేధావుల్లో శ్రేష్ఠుడు, నారదునితో ఇలా అన్నాడు.
అన్తరిక్షే చ భూమౌ చ తేఽస్త్యవిదితం క్వచిత్। యాని రాజవినాశాయ భౌమాని చ ఖగాని చ
భూమిపై గానీ, ఆకాశంలో గానీ, రాజులకు నాశనం కలిగించే సూచనలు, పక్షులు, భూమిపై జరిగే అపశకునాలు నీకు తెలియని సంగతేమీ లేదు.
నిమిత్తానీహ జాయన్తే ఉత్పాతాశ్చ పృథగ్విధాః। ఏతదిత్ఛామి కార్త్స్న్యేన శ్రోతుం త్వత్తో మహామునే
ఇక్కడ ఎన్నో రకాల అపశకునాలు, భిన్నమైన సూచనలు కలుగుతుంటాయి. వాటన్నింటినీ పూర్తిగా నీ నుండి వినాలని నేను కోరుకుంటున్నాను, మహామునీ!
ఇత్యేవం మితమాన్విప్రః కురురాజస్య ధీమతః। పృచ్ఛతః సర్వమవ్యగ్రమాచచక్షే మహాయశాః
ఇలా, ధీమంతుడైన కురు రాజు అడిగిన ప్రశ్నలకు, ఆ మహా కీర్తి గల బ్రాహ్మణుడు, ఏ విషయాన్ని మానకుండా, ప్రశాంతంగా అన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
పరాక్రమం చ మార్గం చ సంనిపాతం సముచ్ఛ్రయమ్। ఆరోహణం కురుశ్రేష్ఠ అన్యోన్యం ప్రతిసర్పణమ్
కురుశ్రేష్ఠా! ధీరులు పరాక్రమాన్ని, కదలికను, ఎదురుదెబ్బను, ఎదుగుదలను, పైకి ఎక్కడాన్ని, వెనక్కు తగ్గడాన్ని, పరస్పరంగా దూరంగా వెళ్లడాన్ని పరిశీలించాలి.
పశ్మీనాం వ్యతిసంసర్గం వ్యాయామం వృత్తిపీడనమ్। దర్శనాదర్శనం చైవ అదృశ్యానాం చ దర్శనమ్
జంతువుల కలయికను, శ్రమను, జీవనాధారానికి కలిగే ఇబ్బందిని, కనిపించడాన్ని, కనిపించకపోవడాన్ని, కనబడని వాటి దర్శనాన్ని కూడా గమనించాలి.
హానిం వృద్ధిం చ హ్రాసం చ వర్ణస్థానం బలాబలమ్। సర్వమేతత్పరీక్షేత గ్రహాణాం గ్రహకోవిదః
నష్టాన్ని, లాభాన్ని, తగ్గుదలని, వర్ణస్థితిని, బలహీనతను, బలాన్ని — ఇవన్నీ అపశకునాల జ్ఞానం ఉన్నవాడు పరిశీలించాలి.
భౌమాః పూర్వం ప్రవర్తన్తే ఖేచరాశ్చ తతః పరమ్। ఉత్పద్యన్తే చ లోకేఽస్మిన్నుత్పాతా దేవనిర్మితాః
మొదట భూమిపై అపశకునాలు వస్తాయి, ఆ తరువాత ఆకాశంలో కనిపిస్తాయి. ఈ లోకంలో దేవతలు సృష్టించే అపశకునాలు కూడా కలుగుతాయి.
యదా తు సర్వభూతానాం ఛాయా న పరివర్తతే। అపరేణ గతే సూర్యే తత్పరాభవలక్షణమ్
సూర్యుడు అస్తమించిన తర్వాత, అన్ని జీవుల నీడ మారకుండా ఉంటే, అది నాశనం సంభవించబోతున్నదని తెలియజేసే సూచనం.
అచ్ఛాయే విమలచ్ఛాయా ప్రతిచ్ఛాయేవ దృశ్యతే। యత్ర చైత్యకవృక్షాణాం తత్ర విద్యాన్మహద్భయమ్
నీడ లేకపోయినా, నిర్మలమైన నీడ ప్రతిబింబంలా కనిపిస్తే, ముఖ్యంగా పవిత్ర వృక్షాల కింద, అక్కడ పెద్ద ప్రమాదం ఉందని తెలుసుకో.
శీర్ణపర్ణప్రవాలాశ్చ శుష్కపర్ణాశ్చ చైత్యకాః। అపభ్రష్టప్రవాలాశ్చ తత్రాభావం వినిర్దిశేత్
పవిత్ర వృక్షాలకు ఆకులు, కోయలు వాడిపోవడం, ఎండిపోయిన ఆకులు ఉండడం, కోయలు నేలపై పడిపోవడం కనిపిస్తే, అది నాశనం సంభవించబోతున్నదని సూచిస్తుంది.
స్నిగ్ధపర్ణప్రవాలాశ్చ దృశ్యన్తే యత్ర చైత్యకాః। ఈహమానాశ్చ వృక్షాశ్చ భావస్తత్ర న సంశయటః
ఎక్కడ నాజూకు ఆకులు, కొత్త మొగ్గలు ఉన్న చెట్లు కనిపిస్తాయో, పవిత్ర వనాలు ఉంటాయో, చెట్లు ఎదగడానికి ప్రయత్నిస్తున్నట్లు కనిపిస్తాయో, అక్కడ తప్పకుండా ఏదో సంకేతం ఉందని తెలుసుకోవాలి.
పుష్పే పుష్పం ప్రజాయేత ఫలే వా ఫలమాశ్రితమ్। రాజా వా రాజమాత్రో వా మరణాయోపపద్యతే
పువ్వు మీద ఇంకొక పువ్వు పుట్టినా, పండులో ఇంకొక పండు ఏర్పడినా, రాజు లేదా అతని మంత్రి మరణిస్తే, అది ఒక అపశకునంగా భావించాలి.
ప్రావృట్ఛరది హేమన్తే వసన్తే వాపి సర్వశః। ఆకాలికం పుష్పఫలం రాష్ట్రక్షోభం వినిర్దిశేత్
వర్షాకాలం, శరదృతువు, హేమంతం, వసంతంలో — ఏ కాలంలోనైనా — కాలానికి అతీతంగా పువ్వులు, పండ్లు వస్తే, అది రాజ్యంలో కలహానికి సంకేతం.
నదీనాం స్త్రోతసోఽకాలే ద్యోతయన్తి మహాభయమ్। వనస్పతిః పూజ్యమానః పూజితోఽపూజితోఽపి వా
నదులు అసాధారణంగా ప్రవహిస్తే, అది గొప్ప భయానికి సూచన. చెట్టు పూజించబడినా, పూజించకపోయినా, దాన్ని గౌరవిస్తే అది కూడా సంకేతమే.
యదా భజ్యేత వాతేన భిద్యతే నమితోఽపి వా। అగ్నివాయుభయం విద్యాచ్ఛ్రేష్ఠో వాపి వినశ్యతి
చెట్టు గాలికి విరిగిపోతే, చీలిపోతే లేదా వంగిపోతే, అగ్ని, గాలి భయం ఉందని గ్రహించాలి. ఎంత గొప్పవాడైనా నశించవచ్చు.
దిశః సర్వాశ్చ దీప్యన్తే జాయన్తే రాజవిభ్రమాః। భిద్యమానో యదా వృక్షో నినదేచ్చాపి పాతితః। సహ రాష్ట్రం చ పతితం నతం వృక్షం ప్రపాతయేత్
అన్ని దిశలు మండిపోతున్నట్లు కనిపించినప్పుడు, రాజ్యంలో కలహాలు పుట్టినప్పుడు, చెట్టు విరిగిపోతే లేదా కూలినప్పుడు అరుస్తే, ఆ చెట్టు పడిపోవడం రాజ్యానికి కూడా పతనానికి కారణమవుతుంది.
అథైనం ఛేదయేత్కశ్చిత్ప్రతిక్రుద్ధో వనస్పతిః। ఛేత్తా భేత్తా పతిశ్చైవ క్షిప్రమేవ నశిష్యతి
ఎవరైనా కోపంతో చెట్టును కోసితే, ఆ కోయేవాడు, విరిగేవాడు, యజమాని — వీళ్లంతా త్వరగా నశిస్తారు.
దేవతానాం చ పతనం మష్టపానాం చ పాతనమ్। అచలానాం ప్రకమ్పశ్చ తత్పరాభవలక్షణమ్
దేవతలు పడిపోవడం, ఎనిమిది స్తంభాల గదులు కూలిపోవడం, కదలని వస్తువులు కంపించడమూ — ఇవన్నీ ఓటమికి సూచన.
నిశి చేన్ద్రధనుర్దృష్టం తతోపి చ మహద్భయమ్। తద్ద్రష్టరేవ భీతిః స్యాన్నాన్యేషాం భరతర్షభ
రాత్రిపూట ఇంద్రధనస్సు కనిపిస్తే, అది మహా భయం. దాన్ని చూసినవాడే భయపడాలి, ఇతరులు కాదు, ఓ భరత వంశ శ్రేష్ఠ.
రాత్రావిన్ద్రధనుర్దృష్ట్వా తద్రాష్ట్రం పరివర్జయేత్
రాత్రి ఇంద్రధనస్సు కనిపిస్తే, ఆ రాజ్యాన్ని దూరంగా ఉంచాలి.