విశాలరాజ్ఞో దుహితాం మమ పిత్రా వృతాం సతీమ్। అనేన కృత్వా సన్ధానం కరూశేన జిగీషయా
విశాల మహారాజు కుమార్తెను, నా తండ్రి ఎంపిక చేసిన ఆ సతీమంతను, కారూశునితో ఒప్పందం చేసుకొని, జయించాలనే కోరికతో తీసుకున్నాడు.
జరాసన్ధం సమాశ్రిత్య కృతవాన్విప్రియాణి మే। తాని సర్వాణి సఙ్ఖ్యాతుం న శక్నోమి నరాధిపాః
జరాసంధుని ఆధారంగా, నా మీద అనేక అన్యాయాలు చేశాడు; రాజులారా, ఆ అవమానాలన్నింటిని నేను లెక్కపెట్టలేను.
ఏవమేతదపర్యన్తమేష వృష్ణిషు కిల్బిషీ। అస్మాకమయమారమ్భాంశ్చకార పరభానృజుః
ఇలా, వృష్ణుల్లో పాపి అయిన ఈయన, మన మీద అంతులేని దుష్టకార్యాలు చేసి, వక్రబుద్ధితో శత్రుత్వాన్ని కొనసాగించాడు.
శతం క్షన్తవ్యమస్మాభిర్వధార్హాణాం కిలాగసామ్। బద్ధోఽస్మి సమయైర్ఘోరైర్మాతురస్యైవ సఙ్గరే
చావు తగిన వంద పెద్ద తప్పులను మేము క్షమించాము; యుద్ధంలో తల్లికోసం చేసిన భయంకర ఒప్పందాలతో నేను బంధించబడ్డాను.
తత్తథా శతమస్మాకం క్షాన్తం క్షయకరం మయా। ద్వౌ తు మే వధకాలేఽస్మిన్న క్షన్తవ్యౌ కథఞ్చన
ఇలా, నాశనం చేసే వంద తప్పులను నేను క్షమించాను; కానీ ఇప్పుడు, ఈ శిక్ష సమయంలో, రెండు తప్పులను మాత్రం ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ క్షమించలేను.
యజ్ఞవిఘ్నకరం హన్యాం పాణ్డవానాం చ దుర్హృదమ్। ఇతి మే వర్తతే భావస్తమతీయాం కథం న్వహమ్
యజ్ఞాన్ని అడ్డుకున్నవాడిని, పాండవులకు శత్రువైనవాడిని నేను చంపాలి; నాకు ఈ సంకల్పం ఉంది — ఇప్పుడు దాన్ని ఎలా వదిలిపెట్టగలను?
పితృష్వసుః కృతే దుఃఖం సుమహన్మర్షయామ్యహమ్। దిష్ట్యా హీదం సర్వరాజ్ఞాం సన్నిధావద్య వర్తతే
నా పిన్ని కోసం నేను గొప్ప దుఃఖాన్ని భరించాను; అదృష్టవశాత్తు, ఈ విషయం ఇప్పుడు అందరు రాజుల ముందూ ఉంది.
పశ్యన్తి హి భవన్తోఽద్య మయ్యతీవ వ్యతిక్రమమ్। కృతాని తు పరోక్షం మే యాని తాని నిబోధత
ఈ రోజు మీరు అందరూ నాపై జరిగిన పెద్ద అన్యాయాన్ని చూస్తున్నారు; కానీ నాకు రహస్యంగా జరిగిన దుర్మార్గాలను కూడా వినండి.
ఇమం త్వస్య న శక్ష్యామి క్షన్తుమద్య వ్యతిక్రమమ్। అవలేపాద్వధార్హస్య సమగ్రే రాజమణ్డలే
ఈ రోజు అతడు చేసిన ఈ అహంకారపూరితమైన, చావు తగిన తప్పును, అన్ని రాజుల సమక్షంలో, నేను క్షమించలేను.
రుక్మిణ్యామస్య మూఢస్య ప్రార్థనాఽఽసీన్ముమూర్షతః। న చ తాం ప్రాప్తవాన్మూఢః శూద్రో వేదశ్రుతీమివ
రుక్మిణిని కోరుతూ, మరణాన్ని కోరుకుంటూ, ఈ మూర్ఖుడు ఆమెను పొందాలని యత్నించాడు; కానీ వేదాన్ని తెలుసుకోవాలనుకున్న శూద్రుడిలా, ఆమెను పొందలేకపోయాడు.
ఏవమాది తతః సర్వే సహితాస్తే నరాధిపాః। గర్హణం శిశుపాలస్య వాసుదేవేన విశ్రుతః
ఇలా, అక్కడ ఉన్న అన్ని రాజులు కలసి, వాసుదేవుడు శిశుపాలుని గూర్చి చేసిన గద్దింపును విన్నారు.
వాసుదేవవచః శ్రుత్వా చేదిరాజం వ్యగర్హయన్। రథోపస్థే ధనుష్మన్తం శరాన్సన్దధతం రుషా
వాసుదేవుని మాటలు విని, రథంలో కూర్చొని, విల్లు పట్టుకొని, కోపంతో బాణాలు సిద్ధం చేస్తున్న చెది రాజును వారు నిందించారు.
శ్రుత్వాఽపి చ విలోక్యాశు దుద్రువుః సర్వపార్థివాః। విహాయ పరమోద్విగ్నాశ్చేదిరాజం చమూముఖే
ఈ దృశ్యం చూసి, ఆ శబ్దం విని, అన్ని రాజులు భయంతో పరుగు తీశారు. వారు సైన్యానికి ముందున్న చేదిరాజును అక్కడే వదిలేసి, ఎంతో కలవరంతో అక్కడి నుంచి పారిపోయారు.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా శిశుపాలః ప్రతాపవాన్। జహాస స్వనవద్ధాసం వాక్యం చేదమువాచ హ
ఆ మాటలు విన్న శిశుపాలుడు, పరాక్రమశాలి, మేఘం మోగినట్టు పెద్దగా నవ్వి, ఇలా అన్నాడు.
మత్పూర్వాం రుక్మిణీం కృష్ణ సంసత్సు పరికీర్తయన్। విశేషతః పార్థివేషు వ్రీడాం న కురుషే కథమ్
కృష్ణా! ఈ రాజుల మధ్యలో, ముఖ్యంగా వీరి ముందు, రుక్మిణి ముందుగా నాది అని నువ్వు ప్రకటించావు. నీకు ఎలాంటి లజ్జా అనిపించదా?
మన్యమానో హి కః సత్సు పురుషః పరికీర్తయేత్। అన్యపూర్వా స్త్రియం జాతు త్వదన్యో మధూసూదన
మధుసూదనా! పురుషుడిగా భావించే వాడు, మరొకరికి ముందుగా ఉన్న స్త్రీని గురించి ఇలా మాట్లాడతాడా? నువ్వు తప్ప మరెవ్వరూ అలా చేయరు.
క్షమా వా యది తే శ్రద్ధా మా వా కృష్ణ మమ క్షమ। క్రుద్ధాద్వాపి ప్రసన్నాద్వా కిం మే త్వత్తో భవిష్యతే
కృష్ణా! నీకు నాపై సహనం ఉన్నా లేకపోయినా, నన్ను నమ్మినా లేదా నమ్మకపోయినా, నువ్వు కోపంగా ఉన్నా సంతోషంగా ఉన్నా, నిన్ను చూసి నాకు ఏమి లాభం?
స తాంస్తు విద్రుతాన్సర్వాన్సాశ్వపత్తిరథద్విపాన్। కృష్ణతేజోహతాన్సర్వాన్సమీక్ష్య వసుధాధిపాన్
కృష్ణుని తేజస్సుతో భయపడి, గుర్రాలు, కాలాళ్లు, రథాలు, ఏనుగులతో సహా, అన్ని రాజులు పారిపోతున్నారని చూచి,
శిశుపాలో రథేనైకః ప్రత్యుపాయాత్స కేశవమ్। రుషా తామ్రేక్షణో రాజఞ్ఛలభః పావకం యథా
రాజా! శిశుపాలుడు ఒక్కరే తన రథంపై, కోపంతో కళ్లల్లో ఎర్రదనంతో, కేశవుని వైపు పొయ్యి వస్తూ, పొగ తగిలిన గడ్డి మీద పడి మండే అగ్నిలా ఎదురుగా వచ్చాడు.
తతో యుద్ధాయ సంనద్ధం చేదిరాజం యుధిష్ఠిరః। దృష్ట్వా మతిమతాం శ్రేష్ఠో నారదం సమువాచ హ
అప్పుడు యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న చేదిరాజును చూసిన యుధిష్ఠిరుడు, మేధావుల్లో శ్రేష్ఠుడు, నారదునితో ఇలా అన్నాడు.
అన్తరిక్షే చ భూమౌ చ తేఽస్త్యవిదితం క్వచిత్। యాని రాజవినాశాయ భౌమాని చ ఖగాని చ
భూమిపై గానీ, ఆకాశంలో గానీ, రాజులకు నాశనం కలిగించే సూచనలు, పక్షులు, భూమిపై జరిగే అపశకునాలు నీకు తెలియని సంగతేమీ లేదు.
నిమిత్తానీహ జాయన్తే ఉత్పాతాశ్చ పృథగ్విధాః। ఏతదిత్ఛామి కార్త్స్న్యేన శ్రోతుం త్వత్తో మహామునే
ఇక్కడ ఎన్నో రకాల అపశకునాలు, భిన్నమైన సూచనలు కలుగుతుంటాయి. వాటన్నింటినీ పూర్తిగా నీ నుండి వినాలని నేను కోరుకుంటున్నాను, మహామునీ!
ఇత్యేవం మితమాన్విప్రః కురురాజస్య ధీమతః। పృచ్ఛతః సర్వమవ్యగ్రమాచచక్షే మహాయశాః
ఇలా, ధీమంతుడైన కురు రాజు అడిగిన ప్రశ్నలకు, ఆ మహా కీర్తి గల బ్రాహ్మణుడు, ఏ విషయాన్ని మానకుండా, ప్రశాంతంగా అన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
పరాక్రమం చ మార్గం చ సంనిపాతం సముచ్ఛ్రయమ్। ఆరోహణం కురుశ్రేష్ఠ అన్యోన్యం ప్రతిసర్పణమ్
కురుశ్రేష్ఠా! ధీరులు పరాక్రమాన్ని, కదలికను, ఎదురుదెబ్బను, ఎదుగుదలను, పైకి ఎక్కడాన్ని, వెనక్కు తగ్గడాన్ని, పరస్పరంగా దూరంగా వెళ్లడాన్ని పరిశీలించాలి.
పశ్మీనాం వ్యతిసంసర్గం వ్యాయామం వృత్తిపీడనమ్। దర్శనాదర్శనం చైవ అదృశ్యానాం చ దర్శనమ్
జంతువుల కలయికను, శ్రమను, జీవనాధారానికి కలిగే ఇబ్బందిని, కనిపించడాన్ని, కనిపించకపోవడాన్ని, కనబడని వాటి దర్శనాన్ని కూడా గమనించాలి.
హానిం వృద్ధిం చ హ్రాసం చ వర్ణస్థానం బలాబలమ్। సర్వమేతత్పరీక్షేత గ్రహాణాం గ్రహకోవిదః
నష్టాన్ని, లాభాన్ని, తగ్గుదలని, వర్ణస్థితిని, బలహీనతను, బలాన్ని — ఇవన్నీ అపశకునాల జ్ఞానం ఉన్నవాడు పరిశీలించాలి.
భౌమాః పూర్వం ప్రవర్తన్తే ఖేచరాశ్చ తతః పరమ్। ఉత్పద్యన్తే చ లోకేఽస్మిన్నుత్పాతా దేవనిర్మితాః
మొదట భూమిపై అపశకునాలు వస్తాయి, ఆ తరువాత ఆకాశంలో కనిపిస్తాయి. ఈ లోకంలో దేవతలు సృష్టించే అపశకునాలు కూడా కలుగుతాయి.
యదా తు సర్వభూతానాం ఛాయా న పరివర్తతే। అపరేణ గతే సూర్యే తత్పరాభవలక్షణమ్
సూర్యుడు అస్తమించిన తర్వాత, అన్ని జీవుల నీడ మారకుండా ఉంటే, అది నాశనం సంభవించబోతున్నదని తెలియజేసే సూచనం.
అచ్ఛాయే విమలచ్ఛాయా ప్రతిచ్ఛాయేవ దృశ్యతే। యత్ర చైత్యకవృక్షాణాం తత్ర విద్యాన్మహద్భయమ్
నీడ లేకపోయినా, నిర్మలమైన నీడ ప్రతిబింబంలా కనిపిస్తే, ముఖ్యంగా పవిత్ర వృక్షాల కింద, అక్కడ పెద్ద ప్రమాదం ఉందని తెలుసుకో.
శీర్ణపర్ణప్రవాలాశ్చ శుష్కపర్ణాశ్చ చైత్యకాః। అపభ్రష్టప్రవాలాశ్చ తత్రాభావం వినిర్దిశేత్
పవిత్ర వృక్షాలకు ఆకులు, కోయలు వాడిపోవడం, ఎండిపోయిన ఆకులు ఉండడం, కోయలు నేలపై పడిపోవడం కనిపిస్తే, అది నాశనం సంభవించబోతున్నదని సూచిస్తుంది.