మా భైస్త్వం కురుశార్దూల శ్వా సింహం హన్తుమర్హతి। శివః పన్థాః సునీతోఽత్ర మయా పూర్వతరం వృతః
కురు వంశపు వీరుడా, భయపడవద్దు; కుక్క సింహాన్ని చంపాలనుకోవచ్చు. ఇక్కడ నేను ఎంచుకున్న మార్గం శుభమైనది, సరిగ్గా నిర్ణయించుకున్నదే.
ప్రసుప్తే హి యథా సింహే శ్వానస్తాత సమాగతాః। భషేయుః సహితాః సర్వే తథేమే వసుధాధిపాః
సింహం నిద్రలో ఉన్నప్పుడు, కుక్కలు చేరి కలిసి అరుస్తాయి; అలాగే ఈ భూపాళకులంతా కూడా అలాగే ఉన్నారు.
వృష్ణిసింహస్య సుప్తస్య తథాఽమీ ప్రముకే స్థితాః। భషన్తే తాత సఙ్క్రుద్ధాః శ్వానః సింహస్య సన్నిధౌ
వృష్ణివంశపు సింహం నిద్రలో ఉన్నప్పుడు, ముందు నిలబడి కోపంతో ఉన్న ఈ కుక్కలు అరుస్తున్నట్లే, వారు కూడా నిద్రిస్తున్న ఆ వృష్ణిసింహం ఎదుట నిలబడి అరుస్తున్నారు.
న హి సమ్బుధ్యతే యావత్సుప్తః సింహ ఇవాచ్యుతః। ` తదిదం జ్ఞాతపూర్వం హి తవ సంస్తోతుమిచ్ఛసి'। తేన సింహీకరోత్యేతానసింహశ్చేదిపుఙ్గవః
అచ్యుతుడు నిద్రలో ఉన్న సింహంలా ఇంకా మేలుకోలేదు. నీవు ఇది ముందే తెలిసి, ఆయనను పొగడాలని కోరుకుంటున్నావు. కానీ, ఆ సింహంలాంటి పురుషోత్తముడు మేల్కొంటే, వీరందరినీ సింహాల్లా మార్చగలడు.
పార్థివాన్పార్థివశ్రేష్ఠ శిశుపాలోఽల్పచేతనః। సర్వాన్సర్వాత్మనా తాత నేతుకామో యమక్షయమ్
ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, బుద్ధిహీనుడైన శిశుపాలుడు తన అంతరంగంతో ఈ రాజులందరినీ యమలోకానికి తీసుకెళ్లాలని కోరుకుంటున్నాడు.
నూనమేతత్సమాదాతుం పునరిచ్ఛత్యధోక్షజః। యదస్య శిశుపాలస్య తేజస్తిష్ఠతి భారత
ఓ భారతా, ఈ శిశుపాలునిలో మిగిలిన శక్తిని తిరిగి తీసుకోవాలని అదృశ్యుడు మళ్లీ కోరుకుంటున్నాడు.
విప్లుతా చాస్య భద్రం తే బుద్ధిర్బుద్ధిమతాం వర। చేదిరాజస్య కౌన్తేయ సర్వేషాం చ మహీక్షితమ్
ఓ బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడా, కౌంతేయా, చెది రాజు బుద్ధి కూడా, ఈ భూమిని పాలించే అందరి బుద్ధి కూడా పూర్తిగా తప్పిపోయింది.
ఆదాతుం చ నరవ్యాఘ్రో యం యమిచ్ఛత్యయం తదా। తస్య విప్లవతే బుద్ధిరేవం చేదిపతేర్యథా
ఈ మానవసింహుడు ఎవరినైనా పట్టుకోవాలని అనుకున్నప్పుడు, వారి బుద్ధి చెదిరిపోతుంది, ఇప్పుడు చెది రాజుకి జరిగినట్లే.
చతుర్విధానాం భూతానాం త్రిషు లోకేషు మాధవః। ప్రభవశ్చైవ సర్వేషాం నిధనం చ యుధిష్ఠిర
ఓ యుధిష్ఠిరా, మూడు లోకాలలోని నాలుగు రకాల ప్రాణులకూ మాధవుడు ఆది, అంతం కూడా ఆయనే.
ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా తతశ్చేదిపతిర్నృపః। భీష్మం రూక్షాక్షరా వాచః శ్రావయామాస భారత
ఈ మాటలు విని, ఆ చెది రాజు భీష్ముని దగ్గరికి వచ్చి, కఠినమైన మాటలు మాట్లాడాడు.
బిభీషికాభిర్బహ్వీభిర్భీషయన్భీష్మ పార్థివాన్। న వ్యపత్రపసే కస్మాద్వృద్ధః సన్కులపాంసనః
ఓ భీష్మా, నువ్వు ఎన్నో భయంకరమైన బెదిరింపులతో రాజులను భయపెడుతున్నావు. వృద్ధుడవై, వంశాన్ని నాశనం చేసినవాడివై, నీకు ఎటువంటి సిగ్గు లేదేమిటి?
యుక్తమేతత్తృతీయాయాం ప్రకృతౌ వర్తతా త్వయా। వక్తుం ధర్మాదపేతార్థం త్వం హి సర్వకురూత్తమః
నువ్వు మూడవ స్వభావంతో ప్రవర్తిస్తూ, ధర్మానికి విరుద్ధంగా మాట్లాడటం సరిపోతుంది. ఎందుకంటే నువ్వు కురువంశంలో శ్రేష్ఠుడవు.
నావి నౌరివ సమ్బద్ధా యథాన్ధో వాన్ధమన్వియాత్। తథాభూతా హి కౌరవ్యా యేషాం భీష్మ త్వమగ్రణీః
ఎలా ఒక అంధుడు మరొక అంధుడిని అనుసరిస్తాడో, ఒక పడవ మరొక పడవకు కట్టబడినట్లుంటుందో, అలాగే నువ్వు నాయకుడవైన కౌరవులు కూడా అలా ఉన్నారు.
పూతనాఘాతపూర్వాణి కర్మాణ్యస్య విశేషతః। త్వయా కీర్తయతాఽస్మాకం భూయః ప్రవ్యథితం మనః
పూతనను సంహరించే ముందు చేసిన అతని కార్యాలను నువ్వు చెప్పడం వల్ల, మా మనస్సు మరింత కలవరపడింది.
అవలిప్తస్య మూర్శస్య కేశవం స్తోతుమిచ్ఛతః। కథం భీష్మ న తే జిహ్వా శతధేయం విదీర్యతే
అహంకారంతో, మూర్ఖత్వంతో నీవు కేశవుణ్ణి పొగడాలని కోరుకుంటున్నప్పుడు, నీ నాలుక వంద ముక్కలుగా చీలిపోవాల్సింది కదా, భీష్మా!
యత్ర కుత్సా ప్రయోక్తవ్యా భీష్మ బాలతరైర్నరైః। తమిమం జ్ఞానవృద్ధః సన్గోపం సంస్తోతుమిచ్ఛసి
ఇక్కడ చిన్నవయసు వారూ, మూర్ఖులూ దూషణలు చేయాల్సిన చోట, నీవు జ్ఞానవంతుడవై, జాగ్రత్తగా ఉండి, ఈ మనిషిని పొగడాలని కోరుకుంటున్నావు.
యద్యనేన హతా బాల్యే శకునిశ్చిత్రమత్ర కిమ్। తౌ వాఽశ్వవృషభౌ భీష్ణ యౌ న యుద్ధవిశారదౌ
అతడు చిన్నప్పుడే శకునిని చంపాడంటే అందులో ఏమి ఆశ్చర్యం? లేక యుద్ధంలో నైపుణ్యం లేని ఆ ఇద్దరు గుర్రాలను చంపాడా, భీష్మా!
చేతనారహితం కాష్ఠం యద్యనేన నిపాతితమ్। పాదేన శకటం భీష్ణ తత్ర కిం కృతమద్భుతమ్
అతడు చైతన్యం లేని దుంగను కూల్చినా, లేదా కాలితో బండిని తిప్పినా, అందులో ఏమి అద్భుతం, భీష్మా!
అర్కప్రమాణౌ తౌ వృక్షౌ యద్యనేన నిపాతితౌ। ' నాగశ్చ దమితోఽనేన తత్ర కో విస్మయః కృతః
ఆయన రెండు పెద్ద వృక్షాలను కూల్చినా, ఏనుగును అదుపు చేసినా, అందులో ఏమి ఆశ్చర్యం?
వల్మీకమాత్రః సప్తాహం యద్యనేన ధృతోఽచలః। తదా గోవర్ధనో భీష్మ న తచ్చిత్రం మతం మమ
ఏడు రోజులు చీమగూడు అంత పరిమాణంలో ఉన్న కొండను ఎత్తిపట్టినా, ఆ గోవర్ధనుడే అయినా, అందులో నాకు ఏమాత్రం ఆశ్చర్యం లేదు, భీష్మా.
భుక్తమేతేన బహ్వన్నం క్రీడతా నగమూర్ధని। ఇతి తే భీష్ణ శృణ్వానాః పరే విస్మయమాగతాః
ఈయన కొండపై ఆడుకుంటూ ఎన్నో వంటలు తిన్నాడని చెబుతారు, భీష్మా. ఇది విని ఇతరులు ఆశ్చర్యపోయారు.
యస్య చానేన ధర్మజ్ఞ భుక్తమన్నం బలీయసః। స చానేన హతః కంస ఇత్యేతత్తు బలీయసః
ధర్మాన్ని తెలిసినవాడా, ఈ బలవంతుడితో ఎవరు అన్నం తిన్నారో వారిని కూడా ఇతనే సంహరించాడని అంటారు.
స చానేన హతః కంస ఇత్యేతత్తు మహాద్భుతమ్।। న తే శ్రుతమిదం భీష్మ నూనం కథయతాం సతామ్
ఇతనే కంసుని సంహరించాడని ఈ కథ ఎంతో ఆశ్చర్యంగా ఉంది. నీకు మంచి వాళ్లు చెప్పిన కథల్లో ఇది వినిపించలేదేమో, భీష్మా.
యద్వక్ష్యే త్వామధర్మజ్ఞం వాక్యం కురుకులాధమ।। స్త్రీషు గోషు న శస్త్రాణి పాతయేద్బ్రాహ్మణేషు చ
నీకు నేను చెప్పబోయే మాట ఏమిటంటే, కురువంశానికి మచ్చ అయినవాడా, స్త్రీలు, ఆవులు, బ్రాహ్మణులపై ఆయుధాలు ఎత్తకూడదని.
ఇతి సన్తోఽనుశాసన్తి సఞ్జనా ధర్మిణః సదా। భీష్మ లోకే హి తత్సర్వం వితథం త్వయి దృశ్యతే
ధర్మబుద్ధులు ఎప్పుడూ ఇలా బోధిస్తారు, భీష్మా. కానీ నీలో ఇవన్నీ అబద్ధంగానే కనిపిస్తున్నాయి.
జ్ఞానవృద్ధం చ వృద్ధం చ భూయాంసం కేశవం మమ। అజానత ఇవాఖ్యాసి సంస్తువన్కౌరవాధమ
జ్ఞానవంతుడూ, వయసులో పెద్దవాడూ, అందరికన్నా గొప్పవాడైన కేశవుని గురించి నువ్వు తెలియనట్టు మాట్లాడుతూ, అతన్ని పొగిడుతున్నావు, కౌరవుల మచ్చవాడా.
గోఘ్రః స్త్రీఘ్నశ్చ సన్భీష్మ త్వద్వాక్యాద్యది పూజ్యతే। ఏవమ్భూతశ్చ యో భీష్మ కథం సంస్తవమర్హతి
భీష్మా, నీ మాట వల్ల ఆవులను, స్త్రీలను చంపినవాడిని గౌరవించాలంటే, అలాంటి వాడిని ఎలా పొగడగలం?
అసౌ మతిమతాం శ్రేష్ఠో య ఏష జగతః ప్రభుః। సమ్భావయతి చాప్యేవం త్వద్వాక్యాచ్చ జనార్దనః। ఏవమేతత్సర్వమితి తత్సర్వం వితథం ధ్రువమ్
ఈయన జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడు, లోకానికి అధిపతి అని నీ మాట వల్ల జనార్దనుని గౌరవిస్తున్నారు. అయినా ఇవన్నీ అబద్ధమే.
ఆత్మానమాత్మనాఽఽధాతుం యది శక్తో జనార్దనః। అకామయన్తం తం భీష్మ కథం సాధ్వివ పశ్యసి
భీష్మా, జనార్దనుడు తనను తాను స్థాపించగలిగితే, తనకు ఆసక్తి లేకపోయినా, నువ్వు అతన్ని ఎలా మంచి వాడిగా చూస్తావు?
న గాథా గాథినం శాస్తి బహుచేదపి గాయతి। ప్రకృతిం యాన్తి భూతాని కులిఙ్గశకునిర్యథా
పాడేవాడు ఎంత పాటలు పాడినా, పాట అతనికి బోధించదు. అన్ని జీవులు తమ స్వభావాన్ని అనుసరిస్తాయి, పక్షి తన జాతిని అనుసరించునట్లు.