యదా దివి విభుస్తాత న రేమే భగవానసౌ। తతో వ్యాదిశయ భూతాని విభుర్భూమిసుఖావహః
ఓ ప్రియుడా! ఆ భగవంతుడు స్వర్గంలో ఆనందించని సమయంలో, భూమికి సుఖాన్ని కలిగించేవాడు, ఆ పరిపూర్ణుడు, ప్రాణులందరినీ ఆదేశించాడు.
నిగ్రహార్థాయ దైత్యానాం చోదయామాస వై తదా। మురుతశ్చ వసూంశ్చైవ సూర్యాచన్ద్రమసావుభౌ
అప్పుడు దానవులను నశింపజేయడానికి, ఆయన మరుతులు, వసువులు, సూర్యుడు, చంద్రుడు వీరందరినీ ప్రేరేపించాడు.
గన్ధర్వాప్సరసశ్చైవ రుద్రాదిత్యాంస్తథాఽశ్వినౌ। జాయధ్వం మానుషే లోకే సర్వలోకమహేశ్వరాః
గంధర్వులు, అప్సరసలు, రుద్రులు, ఆదిత్యులు, అశ్వినులు — మీరు అందరూ మానవ లోకంలో జన్మించండి, ఓ లోకాల అధిపతులారా! అని పిలిచాడు.
జఙ్గమాని విశాలాక్షో హ్యాత్మార్థమసృజత్ప్రభుః। జాయన్తామితి గోవిన్దస్తిర్యగ్యోనిగతైః సహ
విపులమైన నేత్రాలు కలిగిన ప్రభువు తన అవసరానికి జంగమజంతువులను సృష్టించాడు; గోవిందుడు, 'వారు జన్మించాలి' అని, పశువులలో జన్మించే వారితో కూడి సృష్టించాడు.
తాని సర్వాణి సర్వజ్ఞో వ్యజాయత యదోః కులే। ఆత్మానమాత్మనా తాత కృత్వా బహువిధం హరిః। రత్యర్థమిహ గాస్తత్ర రరక్ష పురుషోత్తమః
అన్ని జీవులు యదుకులంలో జన్మించాలనే విధంగా ఆ సర్వజ్ఞుడు ఏర్పరిచాడు; హరి తనను తానే అనేక రూపాల్లో చేసి, భూమిని ఆనందించేందుకు అక్కడ ప్రవేశించి రక్షించాడు, ఓ ఉత్తమ పురుషుడా!
అజాతశత్రో జాతస్తు యథేష్ట భువి భూమిప। కీర్త్యమానం మయా తాత నిబోధ భరతర్షభ
అజాతశత్రువు భూమిపై తాను కోరినట్లుగా జన్మించాడు, ఓ రాజా! ఇప్పుడు ఆయన కీర్తిని నేను చెప్పబోతున్నాను, విను భారతశ్రేష్ఠా!
సాగరాః సమకమ్పన్త ముదా చేలుశ్చ పర్వతాః। జజ్వలుశ్చాగ్నయః శాన్తా జాయమానే జనార్దనే
సముద్రాలు ఆనందంతో కంపించాయి, పర్వతాలు కదిలాయి; జనార్దనుడు జన్మించినప్పుడు, శాంతంగా ఉన్న అగ్నులు ప్రకాశించాయి.
శివాః సమ్ప్రవవుర్వాతాః ప్రశాన్తమభవద్రజః। జ్యోతీంషి సమ్ప్రకాశన్త జాయమానే జనార్దనే
శుభకరమైన గాలులు వీచాయి, దుమ్ము తగ్గిపోయింది, జనార్దనుడు పుట్టినప్పుడు వెలుగులు ప్రకాశించాయి.
దేవదున్దుభయశ్చాపి సస్వనుర్భృశమమ్బరే। అభ్యవర్షంస్తదాఽఽగమ్య దేవతాః పుష్పవృష్టిభిః
ఆకాశంలో దేవతల డప్పులు ఘనంగా మోగాయి, దేవతలు పువ్వులతో వర్షం కురిపించారు.
గీర్భిర్మఙ్గలయుక్తాభిః స్తువన్వై మధుసదనమ్। ఉపతస్థుస్తదా ప్రీతాః ప్రాదుర్భావే మహర్షయః
మంగళకరమైన మాటలతో మహర్షులు ఆనందంతో మధుసూదనుని స్తుతించారు, ఆయన అవతారాన్ని సంతోషంగా చూశారు.
తతస్తానభిసమ్ప్రేక్ష్య నారదప్రముఖానృషీన్। ఉపానృత్యన్నుపజగుర్గన్ధర్వాప్సరసాం గణాః
నారదుడు మొదలైన ఋషులను చూసి, గంధర్వులు మరియు అప్సరసలు దగ్గరగా నృత్యం చేసి, పాటలు పాడారు.
ఉపతస్థే చ గోవిన్దం సహస్రాక్షః శచీపతిః। అభ్యభాషత తేజస్వీ మహర్షీన్పూజయంస్తదా
శచీపతి అయిన సహస్రాక్షుడు గోవిందుని దగ్గరకు వచ్చి, మహర్షులను గౌరవించి, వారితో ముచ్చటించాడు.
కృత్వా చ దేవకార్యాణి కృత్వా దేవహితాని చ। ఖం లోకం లోకకృద్దేవః పునర్గచ్ఛతి తేజసా
దేవతల పనులు చేసి, వారికి మేలు చేసి, లోకాలను సృష్టించే ఆ దేవుడు తన తేజంతో మళ్లీ ఆకాశానికి వెళ్ళాడు.
ఇత్యుక్త్వా ఋషిభిః సార్ఘం జగామ త్రిదివం పునః। అభ్యనుజ్ఞాయ తాన్సర్వాఞ్ఛాదయన్ప్రకృతిం పరామ్
అలా చెప్పి, ఋషులతో కలిసి తిరిగి స్వర్గానికి వెళ్ళి, అందరికీ అనుమతి ఇచ్చి, తన పరమ స్వరూపాన్ని మరుగుచేశాడు.
నన్దగోపకులే కృష్ణ ఉవాస బహులాః సమాః। తతః కదాచిత్సుప్తం తం శకటస్య త్వధః శిశుమ్
నందగోపుడి ఇంట్లో కృష్ణుడు ఎన్నో సంవత్సరాలు ఉన్నాడు; ఒకసారి, ఆ చిన్నవాడు శకటానికి కింద నిద్రపోతున్నప్పుడు—
యశోదా సమ్పరిత్యజ్య జగామ యమునాం నదీమ్। శిశులీలాం తతః కుర్వన్స్వహస్తచరణౌ క్షిపన్
యశోద అక్కడ వదిలేసి, యమునా నదికి వెళ్ళింది; అప్పుడా చిన్నవాడు తన చేతులు, కాళ్లు ఆడిస్తూ ఆడుకున్నాడు.
రురోద మధురం కృష్ణః పాదావూర్ధ్వం ప్రసారయన్। పాదాఙ్గుష్ఠేన శకటం దారయన్నథ కేశవః
కృష్ణుడు మధురంగా ఏడ్చాడు, తన కాళ్లు పైకి చాచి, తన పెద్దవేలితో శకటాన్ని చీల్చాడు.
తత్ర ఏకేన పాదేన పాతయిత్వా తథా శిశుః। న్యుబ్జం పయోధరాకాఙ్క్షీ ససార చ రురోద చ
అక్కడ, ఒక కాళితో ఆ చిన్నవాడు శకటాన్ని పడగొట్టి, తల్లి పాల కోసం తపించి, నడుస్తూ ఏడ్చాడు.
పాటితం శకటం దృష్ట్వా భిన్నభాణ్డపుటీకటమ్। జనాస్తే శిశునా తేన విస్మయం పరమం యయుః
శకటాన్ని పగిలిపోవడం, పాత్రలు విరిగిపోవడం చూసి, ఆ చిన్నవాడు చేసినదానికి ప్రజలు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయారు.
ప్రత్యక్షం శూరసేనానాం దృశ్యతే మహదద్భుతమ్। శయానేన హతః కంసపక్షవాంస్తిగ్మతేజసా
శూరసేనులకు ఒక గొప్ప అద్భుతం ప్రత్యక్షంగా కనిపించింది: పడుకుని ఉన్న కృష్ణుడు, కంసపక్షవాదిని తన తేజంతో సంహరించాడు.
పూతనా చాపి నిహతా మహాకాయా మహాస్తనీ। తతః కాలే మహారాజ సంసక్తౌ రామకేశవౌ
పుతన అనే పెద్ద శరీరంతో, పెద్ద వక్షోజాలతో ఉన్న దానిని కూడా సంహరించాడు; తరువాత కాలంలో, రాజా, రాముడు, కేశవుడు విడదీయరాని స్నేహితులు అయ్యారు.
కృష్ణః సఙ్కర్షణశ్చోభౌ రిఙ్ఖిణౌ చ బభూవతుః। అన్యోన్యకిరణాక్రాన్తౌ చన్ద్రసూర్యావివామ్బరే
కృష్ణుడు, సంకర్షణుడు ఇద్దరూ కలసి ఆడుకుంటూ, ఒకరినొకరు ప్రకాశింపజేస్తూ, ఆకాశంలో చంద్రుడు, సూర్యుడు లాగా మెరిశారు.
విసర్పన్తౌ చ సర్వత్ర మహాసర్పభుజౌ తదా। రేజతుః పాంసుదిగ్ధాఙ్గౌ రామకృష్ణౌ తదా నృప
అప్పుడు రామకృష్ణులు పెద్ద పాము చేతుల్లా ఉన్న చేతులతో చుట్టూ తిరుగుతూ, దుమ్ము అంటిన శరీరాలతో మెరిశారు, ఓ రాజా.
క్వచిచ్చ జానుభిః స్పృష్టౌ క్రీడమానౌ క్వచిద్వనే। పిబన్తౌ దధికుల్యాంశ్చ మథ్యమానే చ భారత
కొన్ని సార్లు అడవిలో మోకాలితో నడుచుకుంటూ ఆడుకున్నారు; మరికొన్ని సార్లు, ఓ భారతా, మజ్జిగను మరిగిస్తుండగా తాగారు.
తతః స బాలో గోవిన్దో నవనీతం తదా క్షయమ్। గ్రాసమానస్తు తత్రాయం గోపీభిర్దదృశే తథా
అప్పుడు ఆ బాలుడు గోవిందుడు అక్కడ మక్కజొన్న తినుతూ ఉండగా, ఆ దృశ్యాన్ని గోపికలు చూశారు.
దామ్నాఽథోలూఖలే కృష్ణో గోపీభిశ్చ నిబన్ధితః। తత్తథా శిశునా తేన కర్షతా చార్జునావృభౌ
ఆ గోపికలు కృష్ణుణ్ని తాడుతో ఉలూఖలానికి కట్టారు. అప్పుడు ఆ చిన్నవాడైన కృష్ణుడు ఆ రెండు అర్జున వృక్షాలను లాగాడు.
సమూలవిటపౌ భగ్నౌ తదద్భుతమివాభవత్। తతస్తౌ బాల్యముత్తీర్ణౌ కృష్ణసఙ్కర్షణావుభౌ
ఆ రెండు వృక్షాలు వేరుతో సహా విరిగిపోయాయి. అది ఒక అద్భుతంగా కనిపించింది. ఆ తరువాత కృష్ణుడు, సంకర్షణుడు ఇద్దరూ బాల్యాన్ని దాటి పెద్దవాళ్లయ్యారు.
తస్మిన్నేవ వ్రజస్థానే సప్తవర్షై బభూవతుః। నీలపీతామ్బరధరౌ పీతశ్వేతానులేపనౌ
అదే వ్రజ ప్రాంతంలో, వారు ఏడేళ్ల వయస్సు కలిగి, నీలం, పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, పసుపు, తెలుపు లేపనాలతో అలంకరించబడి ఉన్నారు.
బభువతుర్వత్సపాలౌ కాకపక్షధరావుభౌ। పర్ణవాద్యం శ్రుతిసుఖం వాదయన్తౌ వరాననౌ
వారు ఇద్దరూ దూడలను కాపాడేవాళ్లయ్యారు. వారి జుట్టు కాకి రెక్కలలా మెరుస్తూ, ఆకుల వాయిద్యాలు వాయించి, వారి ముఖాలు కాంతివంతంగా వెలిగేవి.
శుశుభాతే వనగతౌ త్రిశీర్షావివ పన్నగౌ। మయూరాఙ్గజకర్ణౌ తౌ పల్లవాపీడధారిణౌ
వారు అడవిలో తిరుగుతూ, మూడు తలల పాము లా ప్రకాశించారు. వారి చెవుల్లో మయూరపింఛాలు, తలపై ఆకుల కిరీటాలు అలంకరించబడ్డాయి.