యుధ్యమానాః సమేయుశ్చ దేవా దైతేయదానవైః। తద్యుద్ధమభవద్ఘోరం దేవదానవసఙ్కులమ్
దేవతలు, దైత్యదానవులు పరస్పరం యుద్ధం చేస్తూ ఎదురెదురుగా వచ్చారు; ఆ యుద్ధం భయంకరంగా, దేవతలు-దానవులతో నిండిపోయింది.
తాభ్యాం బలాభ్యాం సఞ్జజ్ఞే తుములో విగ్రహస్తదా। తీక్ష్ణశస్త్రైః కిరన్తోఽథ అభ్యయుర్దేవదానవాః
ఆ రెండు సేనల మధ్య ఘోరమైన కలహం మొదలైంది; పదునైన ఆయుధాలు విసురుతూ, దేవతలు-దానవులు ఒకరిపై ఒకరు దాడి చేశారు.
ఘ్రన్తి దేవాన్సగన్ధర్వాన్సయక్షోరగచారణాన్। తే వధ్యమానా దైతేయైర్దేవసఙ్ఘాస్తదా రణే
ఆ సమయంలో దైత్యులు దేవతలు, గంధర్వులు, యక్షులు, నాగులు, చారణులతో కూడిన దేవసేనలను సంహరిస్తూ, వారిని యుద్ధంలో చంపుతూ ఉన్నారు.
త్రాతారం మనసా జగ్ముర్దేవం నారాయమం ప్రభుమ్। ఏతస్మిన్నన్తరే తత్ర జగామ హరిరీశ్వరః
ఆపదలో దేవతలు మనసులో రక్షకుడిగా నారాయణుడిని ఆశ్రయించారు; ఆ సమయంలో హరి, ప్రభువు, అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
దీపయఞ్జ్యోతిషా భూమిం శఙ్ఖచక్రగదాధరః। తమాగతం సుపర్ణస్థం విష్ణుం లోకనమస్కృతమ్
తేజస్సుతో భూమిని ప్రకాశింపజేస్తూ, శంఖం, చక్రం, గదను ధరించి, గరుడునిపై కూర్చున్న, లోకాలందరూ నమస్కరించే విష్ణువు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
దృష్ట్వా ముదా యుతాః సర్వే భయం త్యక్త్వా రమే సురాః। చక్రుర్యుద్ధం పునః సర్వే దేవా దైతేయదానవైః
ఆయనను చూసి, దేవతలందరూ ఆనందంతో భయాన్ని వదిలిపెట్టి, మళ్లీ దైత్యదానవులతో యుద్ధంలో పాల్గొన్నారు.
తద్యుద్ధమభవద్ఘోరమచిన్త్యం రోమహర్షణమ్। జఘ్రుర్దైత్యాన్త్రణే ఘోరాః సర్వే శక్రపురోగమాః
ఆ యుద్ధం భయంకరంగా, ఊహించలేనంత ఘోరంగా మారింది; శక్రుని నేతృత్వంలో ఉన్న దేవతలు యుద్ధంలో దైత్యులను సంహరించారు.
తే బాధ్యమానా బిబుధైర్దుద్రువుదైత్యదానవాః
దేవతల దాడికి తట్టుకోలేక, దైత్యదానవులు పారిపోయారు.
విద్రుతాన్దానవాన్దృష్ట్వా తదా భారత సంయుగే। కాలనేమిరితి ఖ్యాతో దానవః ప్రత్యదృశ్యతా
ఆ సమయంలో, యుద్ధరంగంలో దానవులు పారిపోతున్నారని చూసి, ఓ భారతా, కాలనేమి అనే ప్రసిద్ధ దానవుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
శత్రుప్రహరణే ఘోరః శతబాహుః శతాననః। శతశీర్షః స్థితః శ్రీమాఞ్ఛతశృఙ్గం ఇవాచలః
శత్రువులను సంహరించడంలో భయంకరుడు, వంద చేతులు, వంద ముఖాలు, వంద తలలు కలిగి, వంద శిఖరాలున్న పర్వతంలా మహిమాన్వితంగా నిలబడ్డాడు.
భాస్కరాకారముకుటః శిఞ్జితాభరణాఙ్గదః। ధూమ్రకేతుర్హరిశ్మశ్రుర్నిర్దష్టోష్ఠపుటాననః
ఆసురుడు సూర్యుడిలా ప్రకాశించే మకుటాన్ని ధరించి, ఆభరణాలు, కంకణాలు మోగుతూ, పొగలాంటి కిరీటంతో, గోధుమ రంగు గడ్డంతో, కోపంతో పెదవులు కొరికిన ముఖంతో భయంకరంగా కనిపించాడు.
త్రైలోక్యాన్తరవిస్తారం ధారయన్విపులం వపుః। తర్జయన్వై రణే దేవాఞ్ఛాదయన్వై దిశో దశ
అతని శరీరం మూడు లోకాల మధ్య విస్తరించి, యుద్ధంలో దేవతలను బెదిరిస్తూ, పది దిశలను కప్పేసింది.
అభ్యధావత్సుసఙ్క్రుద్ధో వ్యాదితాస్య ఇవాన్తకః। తత్ర శస్త్రప్రతానైశ్చ దేవాన్ధర్షితవాన్త్రణే
అతడు భయంకరంగా కోపంతో, నోరు విప్పి, యమధర్మరాజు లాగా ముందుకు దూసుకెళ్లి, ఆయుధాల వర్షంతో దేవతలపై దాడి చేశాడు.
అభ్యాయయుః సురాన్సర్వాన్పునస్తే దైత్యదానవాః। ఆపీడయన్త్రణే క్రుద్ధాస్తతో దేవాన్యుధిష్ఠిర
అప్పుడు, యుధిష్ఠిరా, దైత్యులు, దానవులు మళ్లీ కోపంతో యుద్ధంలో దేవతలందరినీ ముట్టడించారు.
తే వధ్యమానా విబుధాః సమరే కాలనేమినా। దైత్యైశ్చైవ మహారాజ దుద్రువుస్తే దిశో దశ
కాళనేమి, దైత్యుల చేతిలో యుద్ధంలో బాధపడుతున్న దేవతలు, మహారాజా, పది దిశలకూ పారిపోయారు.
విబుధాన్విద్రుతాన్దృష్ట్వా కాలనేమిర్మహా।ఞసురః। ఇన్ద్రం యమం చ వరుణం వాయుం చ ధనదం రవిమ్
దేవతలు పారిపోతున్నదాన్ని చూసి, మహాశక్తిమంతుడైన కాళనేమి, ఇంద్రుడు, యముడు, వరుణుడు, వాయువు, కుబేరుడు, సూర్యుడిని వెంటాడాడు.
ఏతాంశ్చాన్యాన్బలాఞ్జిత్వా తేషాం కార్యాణ్యవాప సః। తాన్సర్వాన్సహసా జిత్వా కాలనేమిర్మహాసురః
వాళ్లను, ఇతర సైన్యాలను జయించి, తన కార్యాలను పూర్తి చేశాడు. అందరినీ వెంటనే జయించిన మహాసురుడు కాళనేమి—
దదర్శ గగనే విష్ణుం సుపర్ణస్థం మహాద్యుతిమ్। తం దృష్ట్వా క్రోధతామ్రాక్షస్తర్జయన్నభ్యయాత్తదా
ఆకాశంలో గరుడునిపై కూర్చున్న, మహాప్రభావంతో ఉన్న విష్ణువును చూశాడు. అతడిని చూసి, కోపంతో కళ్లెర్రబెట్టి బెదిరిస్తూ ముందుకు వచ్చాడు.
స బాహుశతముద్యమ్య సర్వాస్త్రగ్రహణం రణే। రోషాద్భారత దైత్యేన్ద్రో విష్ణోరురసి పాతయత్
వంద చేతులు ఎత్తి, యుద్ధంలో అన్ని ఆయుధాలను పట్టుకుని, దైత్యుల అధిపతి కోపంతో, ఆ ఆయుధాలను విష్ణువు ఛాతీపై విసిరాడు, ఓ భారతా.
దైత్యాశ్చ దానవాశ్చైవ సర్వే మయపురోగమాః। స్వాన్యాయుధాని సఙ్గృహ్య సర్వే విష్ణుముపాద్రవన్
అప్పుడు మాయను ముందుగా ఉంచుకుని, దైత్యులు, దానవులందరూ ఆయుధాలు పట్టుకుని, కలసి విష్ణువుపై దూసుకొచ్చారు.
స తాడ్యమానో।ఞతిబలైర్దైత్యైః సర్వాయుఘోద్యతైః। న చచాల హరిర్యుద్ధేఽకమ్పమాన ఇవాచలః
అతని మీద మహాబలశాలి దైత్యులు ఆయుధాలతో దాడి చేసినా, హరి యుద్ధంలో కొంచెం కూడా కదలకుండా, కొండలా నిలబడ్డాడు.
పునరుద్యమ్య సఙ్క్రుద్ధః కాలనేమిర్దృఢాం గదామ్। జఘాన గదయా రాజంస్తం విష్ణుం గరుడం చ వై
మళ్లీ కోపంతో కాళనేమి తన బలమైన గదను ఎత్తి, ఆ గదతో విష్ణువును, గరుడుని కొట్టాడు, ఓ రాజా.
తం దృష్ట్వా గురడం శ్రాన్తం చక్రముద్యస్య వై హరిః। శతం శిరాంసి బాహూంశ్చ సోచ్ఛినత్కాలనేమినః
గరుడు అలసిపోయినట్టుగా చూసి, హరి తన చక్రాన్ని ఎత్తి, కాళనేమికి వంద తలలు, చేతులను కోసేశాడు.
జఘానాన్యాంస్చ తాన్సర్వాన్సమరే దైత్యదానవాన్। విబుధానామృషీణాం చ స్వాని స్థానాని వై దదౌ
ఆ యుద్ధంలో మిగతా దైత్యులు, దానవులందరినీ సంహరించి, దేవతలు, ఋషులకు వారి స్థానాలను తిరిగి ఇచ్చాడు.
దత్త్వా సురాణాం సుగ్రీతో యోగ్యకర్మాణి భారత। జగామ బ్రహ్మణా సార్ధం బ్రహ్మలోకం తదా హరిః
దేవతలకు తగిన పనులను అప్పగించి, ఓ భారతా, హరి బ్రహ్మతో కలిసి బ్రహ్మలోకానికి వెళ్ళాడు.
బ్రహ్మలోకం ప్రవిశ్యాశ్చ ప్రాప్య నారాయణః ప్రభుః। పౌరాణం బ్రహ్మసదనం దివ్యం నారాయణాశ్రయమ్
బ్రహ్మలోకంలోకి ప్రవేశించి, ఆ ప్రాచీనమైన, దివ్యమైన బ్రహ్మసదనాన్ని, నారాయణుని ఆశ్రయమైన ఆ స్థలాన్ని చేరాడు.
స ప్రవిశ్య తదా దేవః స్తూయమానో మహర్షిభిః। సహస్రశీర్షా భూత్వా చ శయనాయోపచక్రమే
అక్కడ ఆ దేవుడు, మహర్షులందరి స్తుతులతో, సహస్రశిరస్సుతో రూపం ధరించి, విశ్రాంతికి పడుకున్నాడు.
ఆదిదేవః పురాణాత్మా నిద్రావశముపాగతః। శేతే సుఖం సదా విష్ణుర్మోహయఞ్జగదవ్యయః
ఆదిదేవుడు, పురాతనాత్మ, నిద్రవశమై, విష్ణువు, అజరామరుడు, సుఖంగా పడుకుని, జగత్తును మాయలో ముంచాడు.
జగ్ముస్తస్యాథ వర్షాణి శయానస్య మహాత్మనః। షట్త్రింశచ్ఛతసాహస్రం మానుషేణేహ సఙ్ఖ్యయా
ఆ మహాత్ముడు నిద్రిస్తున్నప్పుడు, మానవ కాలమానం ప్రకారం ముప్పయ్యారు ఆరు వేల సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.
జగ్ముః కృతయుగత్రేతాద్వాపరాన్తే బుబోధ హ। బ్రహ్మాదిభిః స్తూయమానః సురైశ్చాపి సహర్షిభిః
కృతయుగం, త్రేతాయుగం, ద్వాపరయుగం గడిచిపోయాయి; వాటి చివర్లో, బ్రహ్మతో పాటు దేవతలు, ఋషులు స్తుతిస్తూ ఉండగా, ఆయన మేల్కొన్నాడు.