మహాబలం మహావీర్యం వరదానేన గర్వితమ్। దైత్యశ్రేష్ఠం సురశ్రేష్ఠో జఘాన తరసా హరిః
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన హరి, వరప్రభావంతో గర్వంగా ఉన్న, అపార బలమైన దైత్యుల నాయకుడిని వేగంగా సంహరించాడు.
హిరణ్యకశిపుం హత్వా సర్వదైత్యాంశ్చ వై తదా। విబుధానాం ప్రజానాం చ హితం కృత్వా మహాద్యుతిః
హిరణ్యకశిపును, అప్పటి దైత్యులను సంహరించి, మహాతేజస్సుతో ఉన్న హరి, దేవతలకు, ప్రజలకు మేలు చేశాడు.
ప్రముమోద హరిర్దేవః ప్రాప్య ధర్మం తదా భువి। ఏష తే నారసింహోఽత్ర కథితః పాణ్డునన్దన
భూమిపై ధర్మాన్ని స్థాపించిన తర్వాత హరి దేవుడు ఆనందించాడు. పాండునందన, నరసింహుని కథను నీకు ఇక్కడ వివరించాను.
శృణు త్వం వామనం నామ ప్రాదుర్భావం మహాత్మనః
ఇప్పుడు, వామనుని అవతార కథను విను.
పురా త్రేతాయుగే రాజన్బలిర్వైరోజనోఽభవత్। దైత్యానాం పార్థివో వీరో బలేనాప్రతిమో బలీ
పూర్వం త్రేతాయుగంలో, రాజా, విరోచనుని కుమారుడైన బలి, దైత్యులలో అపరాజితుడై, మహాబలుడై పాలకుడయ్యాడు.
తదా బలిర్మహారాజ దైత్యసఙ్ఘైః సమావృతః। విజేతుం తరసా శక్రమిన్ద్రస్థానమవాప సః
ఆ సమయంలో, బలి మహారాజు, దైత్య గణాలతో చుట్టుముట్టి, శక్రుని జయించేందుకు బలవంతంగా ఇంద్రుని సింహాసనాన్ని ఆక్రమించాడు.
తేన విత్రాసితా దేవా బలినాఽఽఖణ్డలాదయః। బ్రహ్మాణం తు పురస్కృత్య గత్వా క్షీరోదధిం తదా
బలివల్ల భయపడిన దేవతలు, ఇంద్రుడు మొదలైనవారు, బ్రహ్మను ముందుగా తీసుకొని, ఆ సమయంలో క్షీరసాగరానికి వెళ్లారు.
తుష్టువుః సహితాః సర్వే దేవం నారాయణం ప్రభుమ్। స తేషాం దర్శనం చక్రే విబుధానాం హరిస్తదా
అక్కడ అందరు దేవతలు కలిసి నారాయణుని స్తుతించారు. అప్పుడు హరి వారికి దర్శనం ఇచ్చాడు.
ప్రసాదజం తస్య విభోరదిత్యాం జన్మ ఉచ్యతే। అదితేరపి పుత్రత్వమేత్య యాదవనన్దనః
దేవతల ప్రార్థన వల్ల, భగవంతుడు అదితిలో జన్మించాడని చెబుతారు. యాదవుల ఆనందంగా, అదితి కుమారుడయ్యాడు.
ఏష విష్ణురితి ఖ్యాత ఇన్ద్రస్యావరజోఽభవత్। తస్మిన్నేవ చ కాలే తు దైత్యేన్ద్రో బలవీర్యవాన్
అతడు విష్ణువుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు, ఇంద్రునికి తమ్ముడయ్యాడు. అదే సమయంలో, దైత్యేంద్రుడు గొప్ప బలంతో ఉన్నాడు.
అశ్వమేధం క్రతుశ్రేష్ఠమాహర్తుముపచక్రమే। వర్తమానే తదా యజ్ఞే దైత్యేన్ద్రస్య యుధిష్ఠిర
అతడు అశ్వమేధ యాగాన్ని చేయడం ప్రారంభించాడు. ఆ సమయంలో, యుదిష్ఠిరా, దైత్యేంద్రుని యజ్ఞం జరుగుతోంది.
స విష్ణుర్మానవో భూత్వా ప్రచ్ఛన్నో బ్రహ్మసంవృతః। ముణ్డో యత్రోపవీతీ చ కృష్ణాజినధరః శిఖీ
విష్ణువు మానవ రూపంలో, తన అసలైన స్వరూపాన్ని దాచుకొని, ముండగా, యజ్ఞోపవీతంతో, కృష్ణాజినాన్ని ధరించి, శిఖతో కనిపించాడు.
పాలాశదణ్డం సఙ్గృహ్య వామనోఽద్భుతదర్శనః। విశ్య స బలేర్యజ్ఞే వర్తమానో చ దక్షిణామ్
పలాశ కఠిని పట్టుకొని, ఆశ్చర్యకరమైన రూపంతో వామనుడు, బలియజ్ఞశాలలోకి ప్రవేశించి, దక్షిణా భాగంలో నిలిచాడు.
దేహీత్యువాచ దైత్యేన్ద్రం విక్రమాంస్త్రీనిహైవ హ। దీయతాం త్రిపదీమాత్రమిత్యయాచన్మహాసురమ్
వామనుడు, 'ఇక్కడ నాకు మూడు అడుగుల భూమి ఇవ్వు' అని దైత్యేంద్రుని అడిగాడు.
స తథేతి ప్రతిశ్రుత్య ప్రదదౌ విష్ణవే తదా। తేన లబ్ధ్వా హిరర్భూమిం జృమ్భయామాస వై భృశమ్
బలి 'అలా జరుగును' అని ఒప్పుకొని, విష్ణువుకు భూమిని ఇచ్చాడు. దాంతో విష్ణువు భూమిని పొంది, తన రూపాన్ని విస్తరించాడు.
స శిశుః సదివం ఖం చ పృథివీం వచ విశామ్పతే। త్రిభిర్విక్రమణైశ్చైవ సర్వమాక్రమతాభిభూః
ఆ బాలుడు, నరపతీ, మూడు అడుగులతో ఆకాశాన్ని, స్వర్గాన్ని, భూమిని పూర్తిగా కప్పేశాడు.
బలేర్బలవతో యజ్ఞే బలినా విష్ణునా పురా। విక్రమైస్త్రిభిరక్షోభ్యాః క్షోభితాస్తే మహాసురాః
పూర్వం బలవంతుడైన బలి యజ్ఞంలో, అపారమైన బలమున్న విష్ణువు తన మూడు అడుగులతో, కదిలించలేని మహాసురులను ఓడించాడు.
విప్రచిత్తిముఖాః క్రుద్ధాః సర్వసఙ్ఘా మహాసురాః। నానావక్రా మహాకాయా నానావేషధరా నృప
విప్రచిత్తి మొదలైన మహాసురులు కోపంతో అన్ని వర్గాల వారిని కూడగట్టి, రకరకాల ఆకారాల్లో, గొప్ప శరీరాలతో, విభిన్న వస్త్రధారణతో, రాజా, సముదాయంగా వచ్చారు.
నానాప్రహరణా రౌద్రా నానామాల్యానులేపనాః। స్వాన్యాయుధాని సఙ్గృహ్య ప్రదీప్తా ఇవ తేజసా
వారు భయంకరంగా, అనేక ఆయుధాలతో, రకరకాల పుష్పమాలలు, అంగరాగాలతో అలంకరించుకొని, తమ ఆయుధాలను పట్టుకొని, తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ నిలిచారు.
క్రమమాణం హరి తత్ర ఉపావర్తన్త భారత। ప్రమథ్య సర్వాన్దైతేయాన్పాదహస్తతలైస్తు తాన్
అక్కడ హరి ముందుకు సాగుతుండగా, భరత వంశజా, ఆయన తన పాదాల తళతళలతో, చేతుల తాటిపట్టులతో ఆ దైత్యులను బలవంతంగా కూల్చాడు.
రూపం కృత్వా మహాభీమం జహారాశు స మేదినీమ్। సమ్ప్రాప్య దివమాకాశమాదిత్యసదనే స్థితః
అతడు అత్యంత భయంకరమైన రూపాన్ని ధరించి, వెంటనే భూమిని పట్టుకుని, ఆకాశాన్ని చేరి, సూర్యుని నివాసంలో నిలిచాడు.
అత్యరోచత భూతాత్మా ఆదిత్యస్యైవ తేజసా। ప్రకాశయన్దిశః సర్వాః ప్రదిశశ్చ మహాయశాః
ప్రపంచానికి ప్రాణమైన ఆయన, సూర్యుని తేజస్సుతో మరింత ప్రకాశించి, తన మహిమతో అన్ని దిక్కులను, ప్రదిక్కులను వెలిగించాడు.
శుశుభే స మహాబాహుః సర్వలోకాన్ప్రకాశయన్। తస్య విక్రమతో భూమిం చన్ద్రాదిత్యౌ స్తనాన్తరే
అతడు మహాబాహువు, అన్ని లోకాలను వెలిగిస్తూ ప్రకాశించాడు; భూమిపై అడుగులు వేస్తున్నప్పుడు, చంద్రుడు, సూర్యుడు ఆయన ఛాతీ మధ్యలో కనిపించారు.
నభస్తు క్రమమాణస్య నాభ్యాం కిల తదా స్థితౌ। పరమాక్రమమాణస్య నానుభ్యాం తౌ వ్యవస్థితౌ
ఆయన ఆకాశంలో అడుగులు వేస్తున్నప్పుడు, అప్పట్లో ఆకాశం ఆయన నాభి వద్ద ఉండేదని చెబుతారు; పరమమైన అడుగు వేసినప్పుడు, ఆ ఇద్దరూ ఆయన పక్కల్లో నిలిచారు.
విష్ణోరమితవీర్యస్య వదన్త్యేవం ద్విజాతయః। అథాస్య పాదాక్రమణాత్పఫాలాణ్డో యుధిష్ఠిరః
అపారమైన శక్తిగల విష్ణువు గురించి ద్విజులు ఇలా చెబుతారు; యుధిష్ఠిరా, ఆయన పాదం వేసినప్పుడు బ్రహ్మాండం పగిలిపోయింది.
తచ్ఛిద్రాత్స్యన్దినీ తస్య పాదభ్రష్టా తు నిమ్నగా। ససార సాగరం సా తు పావనీ సాగరంగమా
ఆ రంధ్రం నుండి, ఆయన పాదం నుండి పడిన గంగా నది ప్రవహించింది; ఆ పవిత్ర నది సముద్రాన్ని చేరింది.
జహార మేదినీం సర్వాం హత్వా దానవపుఙ్గవాన్। ఆసురీ శ్రియమాహృత్య త్రీల్లోకాన్స జనార్దన
దానవులలో గొప్పవారిని సంహరించి, భూమంతటినీ స్వాధీనపరచుకున్నాడు; ఆసుర శ్రియను తీసుకుని, జనార్దనుడు మూడు లోకాలను జయించాడు.
సపుత్రదారానసురాన్పాతాలే సంన్యవేశయత్। నముచిః శమ్బరశ్చైవ ప్రహ్లాదశ్చ మహామనాః
అసురులను వారి పిల్లలు, భార్యలతో పాటు పాతాళంలో పడవేశాడు; నముచి, శంబరుడు, మహాత్ముడైన ప్రహ్లాదుని కూడా అక్కడే ఉంచాడు.
మహాభూతాని భూతాత్మా సవిశేషాని వై హరిః। కాలం చ సకలం రాజన్గాత్రభూతాన్యదర్శయత్
ప్రాణస్వరూపుడైన హరి, మహాభూతాలను వాటి ప్రత్యేకతలతో, కాలాన్ని మొత్తం తన శరీరంలో రాజా, చూపించాడు.
తస్య గాత్రే జగత్సర్వమానీతమధిపశ్యతి। న కిఞ్చిదస్తి లోకేషు యదనాప్తం మహాత్మనా
ఆయన శరీరంలో మొత్తం జగత్తు ఒకచోట చేరినట్లు కనిపించింది; లోకాల్లో ఏదీ ఆ మహాత్ముడికి అందనిది లేదు.