కృష్ణేన హి జితా యుద్ధే బహవః క్షత్రియర్షభాః। జగత్సర్వం చ వార్ష్ణేయే నిఖిలేన ప్రతిష్ఠితమ్
కృష్ణుడు యుద్ధంలో అనేక మంది ప్రముఖ క్షత్రియులను జయించాడు; ఈ వృష్ణికుమారునిలో మొత్తం లోకమంతా స్థిరంగా ఉంది.
తస్మాత్సత్స్వపి వృద్ధేషు కృష్ణమర్చామ నేతరాన్। ఏవం వక్తుం న చార్హస్త్వం మా తేఽభూద్బుద్ధిరీదృశీ
అందువల్ల, పెద్దలు ఉన్నా, మేము కృష్ణునికే పూజ చేస్తాము, ఇతరులకు కాదు; నువ్వు వేరేలా మాట్లాడకూడదు, అలాంటి ఆలోచన నీలో రాకూడదు.
జ్ఞానవృద్ధా మయా రాజన్బహవః పర్యుపాసితాః। `యస్య రాజన్ప్రభావజ్ఞాః పురా సర్వే చ రక్షితాః'। తేషాం కథయతాం శౌరేరహం గుణవతో గుణాన్
రాజా, జ్ఞానంలో పెద్దవారిని నేను చాలామందిని సేవించాను; 'వారి ప్రభావం తెలిసినవారు, పూర్వంలో అందరినీ రక్షించినవారు'—వారు శౌరీలో ఉన్న గుణాలను చెప్పినప్పుడు, నేను ఆ గుణాలను వినేవాడిని.
సమాగతానామశ్రౌషం బహూన్బహుమతాన్సతామ్। కర్మాణ్యపి చ యాన్యస్య జన్మప్రభృతి ధీమతః
ఇక్కడ కూడిన ఎంతో గౌరవనీయులు, సద్గుణులు, ఈ ధీమంతుడు పుట్టినప్పటి నుంచి చేసిన కార్యాలను నేను వారివలన విన్నాను.
బహృశః కథ్యమానాని నరైర్భూయః శ్రుతాని మే। న కేవలం వయం కామాచ్చేదిగజ జనార్దనమ్
ఈ విషయాలు మళ్లీ మళ్లీ మనుషుల ద్వారా చెప్పబడి, నేను ఎన్నోసార్లు విన్నాను; కేవలం మన కోరికకోసం కాదు, మేము, చేదిరాజులు, ఏనుగులు, జనార్దనుని గౌరవిస్తాము.
న సమ్బన్ధం పురస్కృత్య కృతార్థం వా కథఞ్చన। అర్చామహేఽర్చితం సద్భిర్భువి భూతసుఖావహమ్
బంధుత్వం కోసం కాదు, ఏదైనా ప్రయోజనం కోసం కాదు, మేము ఆయనను పూజించేది; భూమిపై మంచి వారు గౌరవించే, సమస్త భూతాలకు సుఖాన్ని ఇచ్చే వాడిని మేము పూజిస్తున్నాము.
యశః శౌర్యం జయం చాస్య విజ్ఞాయార్చాం ప్రయుఞ్జ్మహే న చ కశ్చిదిహాస్మాభిః సువాలోప్యపరీక్షితః
ఈయన యశస్సు, పరాక్రమం, విజయాన్ని గుర్తించి మేము ఈయనకు పూజ చేస్తున్నాం. ఇక్కడ మాలో ఎవ్వరినీ — చిన్నపిల్లనైనా — సరైన పరిశీలన లేకుండా గౌరవించలేదు.
గుణైర్వృద్ధానతిక్రమ్య హరిరర్చ్యతమో మతః। జ్ఞానవృద్ధో ద్విజాతీనాం క్షత్రియాణాం బలాధికః
గుణాలలో పెద్దవారిని మించిపోయి హరి పూజకు అర్హుడిగా భావించబడుతున్నాడు. ద్విజులలో జ్ఞానంలో, క్షత్రియులలో బలంలో ఇతడే ముందున్నాడు.
వైశ్యానాం ధాన్యధనవాఞ్శూద్రాణామేవ జన్మతః। పూజ్యతాయాం చ గోవిన్దే హేతూ ద్వావపి సంస్థితౌ
వైశ్యులకు ధాన్యం, ధనంలో సంపన్నుడు; శూద్రులకు జన్మతోనే గౌరవానికి పాత్రుడు. ఈ రెండు కారణాలు గోవిందునిలో ఉన్నాయి.
వేదవేదాఙ్గవిజ్ఞానం బలం చాభ్యధికం తథా। నృణాం లోకే హి కోఽన్యోస్తి విశిష్టః కేశవాదృతే
వేదాలు, వేదాంగాల జ్ఞానం, అలాగే అధిక బలం — ఈ లోకంలో మనుషుల్లో కేశవుని కంటే గొప్పవాడు మరొకరు ఎవరున్నారు?
దానం దాక్ష్యం శ్రుతం శౌర్యం హ్రీః కీర్తిర్బుద్ధిరుత్తమా। సంనతిః శ్రీర్ధృతిస్తుష్టిః పుష్టిశ్చ నియతాఽచ్యుతే
దానం, నైపుణ్యం, విద్య, పరాక్రమం, లజ్జ, కీర్తి, ఉత్తమమైన బుద్ధి, వినయం, ఐశ్వర్యం, ధైర్యం, సంతృప్తి, పోషణ — ఇవన్నీ అచ్యుతునిలో స్థిరంగా ఉన్నాయి.
తమిమం లోకసమ్పన్నమాచార్యం పితరం గురుమ్। అర్ఘ్యమర్చితమర్చామః సర్వే సఙ్క్షన్తుమర్హథ
ఈయన అన్ని లోకగుణాలతో కూడినవాడు, ఆచార్యుడు, తండ్రి, గురువు. మేమందరం ఈయనకు అర్ఘ్యం సమర్పించి పూజిస్తున్నాం. మీరు అందరూ దీనిని ఆమోదించాలి.
ఋత్విగ్గురుర్వివాహ్యశ్చ స్నాతకో నృపతిః ప్రియః। సర్వమేతద్ధృషీకేశస్తస్మాదభ్యర్చితోఽచ్యుతః
ఋత్వికుడు, గురువు, పెళ్లికానివాడు, స్నాతకుడు, ప్రియమైన రాజు — వీరందరికీ గౌరవం ఇస్తారు. అందువల్ల హృషీకేశుడు, అచ్యుతుడు పూజించబడ్డాడు.
కృష్ణ ఏవ హి లోకానాముత్పత్తిరపి చాప్యయః। కృష్ణస్య హి కృతే విశ్వమిదం భూతం చరాచరమ్
కృష్ణుడే లోకాల సృష్టి, లయకు కారణుడు. కృష్ణుని కోసమే ఈ జగత్తులోని చరాచరమంతా ఉంది.
ఏష ప్రకృతిరవ్యక్తా కర్తా చైవ సనాతనః। పరశ్చ సర్వభూతేభ్యస్తస్మాత్పూజ్యతమోఽచ్యుతః
ఈయన అవ్యక్తమైన ప్రకృతి, శాశ్వతమైన కర్త, అన్ని భూతాలకు అతీతుడు. అందుకే అచ్యుతుడు అత్యంత పూజార్హుడు.
ద్ధిర్మనో మహద్వాయుస్తేజోఽభః ఖం మహీ చ యా। చతుర్విధం చ యద్భూతం సర్వం కృష్ణే ప్రతిష్ఠితమ్
బుద్ధి, మనస్సు, వాయువు, అగ్ని, నీరు, ఆకాశం, భూమి — ఈ మహాభూతాలు, అలాగే నాలుగు రకాల జీవులు అన్నీ కృష్ణునిలోనే నిలిచివున్నాయి.
ఆదిత్యశ్చన్ద్రమాశ్చైవ నక్షత్రాణి గ్రహాశ్చ యే। దిశశ్చ విదిశశ్చైవ సర్వం కృష్ణే ప్రతిష్ఠితమ్
సూర్యుడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, దిశలు, ఉపదిశలు — ఇవన్నీ కృష్ణునిలోనే స్థిరంగా ఉన్నాయి.
ఏష రుద్రశ్చ సర్వాత్మా బ్రహ్మా చైవ సనాతనః। అక్షరం క్షరరూపేణ మానుషత్వముపాగతః
ఈయన రుద్రుడు, సమస్తాత్మ, శాశ్వతమైన బ్రహ్మా కూడా. నశించని పరమాత్మ మనుష్యరూపంలో అవతరించాడు.
అగ్నిహోత్రముఖా వేదా గాయత్రీ చ్ఛన్దసాం ముఖమ్। రాజా ముఖం మనుష్యాణాం నదీనాం సాగరో ముఖమ్
వేదాలకు అగ్నిహోత్రం ముఖం, ఛందస్సులకు గాయత్రి ముఖం, మనుష్యులకు రాజు ముఖం, నదులకు సముద్రం ముఖం.
నక్షత్రాణాం ముఖం చన్ద్ర ఆదిత్యస్తేజసాం ముఖమ్। పర్వతానాం ముఖం మేరుర్గరుడః పతతాం ముఖమ్
నక్షత్రాలకు చంద్రుడు ముఖం, తేజస్సులకు సూర్యుడు ముఖం, పర్వతాలకు మేరు ముఖం, పక్షులకు గరుడుడు ముఖం.
ఊర్ధ్వం తిర్యగధశ్చైవ యావతీ జగతో గతిః। సదేవకేషు లోకేషు భగవాన్కేశవో ముఖమ్
పైకి, అడ్డంగా, కిందగా — జగత్తు ఎక్కడికి పోయినా, దేవతలతో కూడిన లోకాల్లో భగవంతుడు కేశవుడు ముఖంగా ఉన్నాడు.
అయం తు పురుషో బాలః శిశుపాలో న బుధ్యతే। సర్వత్ర సర్వదా కృష్ణం తస్మాదేవం ప్రభాషతే
కానీ ఈ పురుషుడు, బాలుడు అయిన శిశుపాలుడు, అసలు గ్రహించడు. అందుకే ఎప్పుడూ, ఎక్కడైనా కృష్ణుని గురించి ఇలా మాట్లాడుతున్నాడు.
యో హి ధర్మం విచినుయాదుత్కృష్టం మతిమాన్నరః। స వై పశ్యేద్యథా ధర్మం న తథా చేదిరాడయమ్
ధర్మాన్ని తెలుసుకోవాలనుకునే జ్ఞానవంతుడు నిజంగా ధర్మాన్ని చూస్తాడు. కాని చెది రాజు అలాంటి ధర్మాన్ని చూడడు.
సవృద్ధబాలేష్వథవా పార్థివేషు మహాత్మసు। కో నార్హం మన్యతే కృష్ణం కో వాప్యేనం న పూజయేత్
పెద్దవాళ్లలో, చిన్నవాళ్లలో, లేక మహారాజుల్లో ఎవరు కృష్ణుని అర్హుడు కాదని భావిస్తారు? ఎవరు ఆయనను పూజించరు?
అథైనాం దుష్కృతాం పూజాం శిశుపాలో వ్యవస్యతి। దుష్కృతాయాం యథాన్యాయం తథాఽయం కర్తుమర్హతి
ఇప్పుడు శిశుపాలుడు ఈ పూజను తగినది కాదని ప్రకటించాడు. తగని పని చేసినప్పుడు, దానికి తగినదే చేయాలి.
గాఙ్గేయేనైవముక్తస్తు శిశుపాలశ్చుకోప తమ్। క్రుద్ధం సునీథం దృష్ట్వాఽథ సహదేవోఽబ్రవీత్తదా
గాంగేయుడు ఇలా అన్న తర్వాత, శిశుపాలుడు అతనిపై కోపంగా అయ్యాడు. సునీతుడు కోపంతో ఉన్నదాన్ని చూసి, అప్పుడు సహదేవుడు మాట్లాడాడు.
మతిపూర్వమిదం సర్వం చేదిరాజ మయా కృతమ్। తన్మే నిగదతస్తత్త్వం కారణాదత్ర మే శృణు
సర్వం నేను ముందే ఆలోచించి చేశాను, సేదిరాజా! నేను చెప్పే నిజాన్ని, దీనికి కారణాన్ని విను.
స పార్థివానాం సర్వేషాం గురుః కృష్ణోఽపరో న హి। తస్మాదభ్యర్చితోఽస్మాభిః సర్వే సంమన్తుమర్హథ
అన్ని రాజులలో కృష్ణుడు గొప్పవాడు, ఇతనికి సమానుడు లేడు. అందుకే మేము ఆయనను గౌరవించాము. మీరు అందరూ అంగీకరించాలి.
యో వా సహతే కశ్చిద్రాజ్ఞాం సబలవాహనః। క్షిప్రం యుద్ధాయ నిర్యాతు తస్య మూర్ధ్న్యాహితం పదమ్
ఎవరైనా రాజు తన సైన్యంతో దీనిని తట్టుకోగలిగితే, వెంటనే యుద్ధానికి రావచ్చు. గౌరవస్థానం అతని తలపై ఉంచండి.
తతో న వ్యాజహారైషాం కశ్చిద్బుద్ధిమతాం సతామ్
ఆ తర్వాత అక్కడ ఉన్న జ్ఞానులు, మంచివారు ఎవ్వరూ ఎదురు మాట చెప్పలేదు.