గామర్ఘ్యం మధుపర్కం చ హ్యానీయోపాహరత్తదా। ఏతస్మిన్నన్తరే రాజన్నిదమాసీత్తదాఽద్భుతమ్
ఆ సమయంలో, ఆవు, తేనె, పెరుగు కలిపిన అర్ఘ్యాన్ని తీసుకొచ్చి సమర్పించాడు; అదే సమయంలో, రాజా, ఒక అద్భుతమైన సంఘటన జరిగింది.
తాం దృష్ట్వా క్షత్రియాః సర్వే పూజాం కృష్ణస్య భూయసీమ్। సమ్ప్రేక్ష్యాన్యోన్యమాసీనా హృదయైస్తామధారయన్
కృష్ణునికి ఆ గొప్ప గౌరవాన్ని చూసి, అక్కడ ఉన్న క్షత్రియులందరూ పరస్పరం ఒకరినొకరు చూశారు; ఆ విషయం హృదయాల్లో ఉంచుకున్నారు.
ప్రతిజగ్రాహ తాం కృష్ణః శాస్త్రదృష్టేన కర్మణా। శిశుపాలస్తు తాం పూజాం వాసుదేవే న చక్షమే
కృష్ణుడు ఆ గౌరవాన్ని శాస్త్రోక్తంగా అంగీకరించాడు. కానీ శిశుపాలుడు వాసుదేవుడికి ఆ పూజ చేయడాన్ని సహించలేకపోయాడు.
ఉపాలభ్య స భీష్మం చ ధర్మరాజం చ సంసది। అవాక్షిపద్వాసుదేవం చేదిరాజో మహాబలః
ఆ సమయంలో చెది రాజు అయిన శిశుపాలుడు, భీష్ముడిని, ధర్మరాజును సభలో మందలించి, వాసుదేవుడిని తీవ్రంగా దుశ్శబ్దించాడు.
తేషామాకారభావజ్ఞః సహదేవో న చక్షమే। మానినాం బలినాం రాజ్ఞాం పురుః సన్దర్శితే పదే
వారి ముఖాభావాలు, మనసులోని ఉద్దేశ్యాలను అర్థం చేసుకున్న సహదేవుడు, గర్వంతో ఉన్న రాజును అందరి ముందు చిన్నచేసినందుకు, ఆ మాటలను సహించలేకపోయాడు.
పుష్పవృష్టిర్మహత్యాసీత్సహదేవస్య మూర్ధని। జన్మప్రభృతి వృష్ణీనా సునీథః శత్రురబ్రవీత్
అప్పుడు సహదేవుని తలపై గొప్ప పుష్పవృష్టి కురిసింది. వృష్ణివంశానికి శత్రువైన సునీతుడు, జన్మనుంచి వారిని ద్వేషించేవాడు, ఇలా అన్నాడు.
ప్రష్టా వియోనిజో రాజా ప్రతివక్తా నదీసుతః। ప్రతిగ్రహీతా గోపాలః ప్రదాతా చ వియోనిజః
ఆకాశంలో జన్మించిన రాజు ప్రశ్న అడిగాడు; నదీపుత్రుడు సమాధానం చెప్పాడు; గోపుడు ఆ గౌరవాన్ని స్వీకరించాడు; ఆకాశజుడు దానిని ఇచ్చాడు.
సదస్యా మూకవత్సర్వే ఆసతేఽత్ర కిముచ్యతే। ఇత్యుక్త్వా స విహస్యాశు పాణ్డుం పునరబ్రవీత్
అందరూ సభలో మౌనంగా, మాటలేని వారిలా కూర్చున్నారు—ఇక్కడ చెప్పడానికి ఏముంది? అని చెప్పి నవ్వుతూ, వెంటనే పాండవుని పునః ఉద్దేశించి అన్నాడు.
అతిపశ్యసి వా సర్వాన్న వా పశ్యసి పాణ్డవ। తిష్ఠత్స్వన్యేషు పూజ్యేషు గోపమర్చితవానసి
పాండవా! నువ్వు అందరినీ సమానంగా చూస్తున్నావా, లేదా ఎవ్వరినీ చూడటం లేదు? ఇక్కడ మరెందరో గౌరవానికి అర్హులై నిలుచున్నారు, కానీ నువ్వు గోపుడిని పూజించావు.
ఏతే చైవోభయే తాత కార్యస్య తు వినాశకే। అతిదృష్టిరదృష్టిర్వా తయోః కిం త్వం సమాస్థితః
ఇవి రెండూ—అతిగా గౌరవించడం లేదా పట్టించుకోకపోవడం—కార్యాన్ని నాశనం చేస్తాయి. నీవు వీటిలో ఏదాన్ని అనుసరించావు?
నాయమర్హతి వార్ష్ణేయస్తిష్ఠత్స్విహ మహాత్మసు। మహీపతిషు కౌరవ్య రాజవత్పార్థివార్హణమ్
కౌరవ కుమారా! ఇక్కడ ఉన్న మహాత్ములు, రాజులతో పాటు వృష్ణివంశస్థుడు ఇలాంటి రాజగౌరవానికి అర్హుడు కాడు.
నాయం యుక్తః సమాచారః పాణ్డవేషు మహాత్మసు। యత్కామాద్దేవకీపుత్రం పాణ్డవార్చితవానసి
పాండవులలో ఇలాంటి ప్రవర్తన యోగ్యం కాదు. నీవు కోరికతో దేవకీపుత్రుడిని గౌరవించావు.
బాలా యూయం న జానీధ్వం ధర్మః సూక్ష్మో హి పాణ్డవాః। అయం తత్రాభ్యతిక్రాన్తో హ్యాపగేయోఽల్పదర్శనః
పాండవులారా! మీరు ఇంకా చిన్నవారు, ధర్మం ఎంత సూక్ష్మమో మీకు తెలియదు. ఈ విషయంలో నదీపుత్రుడు దాటి పోయాడు, అతని దృష్టి పరిమితంగా ఉంది.
త్వాదృశో ధర్మయుక్తో హి కుర్వాణః ప్రియకామ్యయా। భవత్యభ్యధికం భీష్మో లోకేష్వవమతః సతామ్
నీలాంటి ధర్మపరుడు, ప్రీతికోసం చేసే పని, భీష్ముడిలా, మంచి వారిలో లోకంలో తక్కువగా భావించబడతాడు.
కథం హ్యరాజా దాశార్హో మధ్యే సర్వమహీక్షితామ్। అర్హణామర్హతి తథా యథా యుష్మాభిరర్చితః
ఇక్కడ భూమిపాలకుల మధ్య దాశార్హుడు రాజు కాకపోయినా, మీరు అతనికి ఇంత గౌరవం ఎలా ఇచ్చారు?
అథవా మన్యసే కృష్ణం స్థవిరం కురుపుఙ్గవః। వసుదేవే స్థితే వృద్ధే కథమర్హతి తత్సుతః
లేదా, కృష్ణుడిని వృద్ధుడిగా భావిస్తే, వసుదేవుడు వృద్ధుడిగా ఉన్నప్పుడు, అతని కుమారుడు ఆ గౌరవానికి ఎలా అర్హుడు?
అథవా వాసుదేవోఽపి ప్రియకామోఽనువృత్తవాన్। ద్రుపదే తిష్ఠతి కథం మాధవోఽర్హతి పూజనమ్
లేదా, వాసుదేవుడిని ప్రీతికోసం గౌరవించాలనుకుంటే, ద్రుపదుడు ఉన్నప్పుడు మాధవుడు ఆ పూజకు ఎలా అర్హుడు?
ఆచార్యం మన్యసే కృష్ణమథవా కురునన్దన। ద్రోణే తిష్ఠతి వార్ష్ణేయం కస్మాదర్చితవానసి
కురునందనా! కృష్ణుడిని ఆచార్యుడిగా భావిస్తే, ద్రోణుడు ఉన్నప్పుడు వృష్ణివంశస్థుడిని నీవు ఎందుకు గౌరవించావు?
ఋత్విజం మన్యసే కృష్ణమథవా కురునన్దన। ద్వౌపాయనే స్థితే వృద్ధే కథం కృష్ణోఽర్చితస్త్వయా
కురునందనా! కృష్ణుడిని ఋత్విజుడిగా భావిస్తే, వృద్ధుడు అయిన వ్యాసుడు ఉన్నప్పుడు నీవు కృష్ణుడిని ఎలా గౌరవించావు?
భీష్మే శాన్తనవే రాజన్స్థితే పురుషసత్తమే। స్వచ్ఛన్దమృత్యుకే రాజన్కథం కృష్ణోఽర్చితస్త్వయా
రాజా! శాంతనువు కుమారుడైన భీష్ముడు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడు, తన మరణాన్ని తానే ఎంచుకునే వాడు, ఇక్కడ ఉన్నప్పుడు నీవు కృష్ణుడిని ఎలా గౌరవించావు?
అశ్వత్థామ్ని స్థితే వీరే సర్వశాస్త్రవిశారదే। కథం కృష్ణస్త్వయా రాజన్నర్చితః కురునన్దన
అశ్వత్థామ అనే వీరుడు, అన్ని ఆయుధ విద్యల్లో నిపుణుడు అక్కడ ఉన్నప్పటికీ, రాజా కురునందన, నీవు కృష్ణుణ్ని ఎలా గౌరవించావు?
దుర్యోధనే చ రాజేన్ద్రే స్థితే పురుషసత్తమే। కృపే చ భారతాచార్యే కథం కృష్ణస్త్వయాఽర్చితః
దుర్యోధనుడు, పురుషుల్లో శ్రేష్ఠుడు, అక్కడ ఉన్నాడు. భారతాచార్యుడైన కృపాచార్యుడు కూడా ఉన్నాడు. రాజేంద్ర, నీవు కృష్ణుణ్ని ఎలా గౌరవించావు?
ద్రుమం కమ్పురుషాచార్యమతిక్రమ్య తథాఽర్చితః। భీష్మకే చైవ దుర్ధర్షే పాణ్డువత్కృతలక్షణే
వీరుల గురువైన ద్రోణాచార్యుని, అలాగే పాండవులవలె రాజధర్మ లక్షణాలు కలిగిన భీష్ముని కూడా పక్కన పెట్టి, నీవు కృష్ణుణ్ని గౌరవించావు.
నృపే చ రుక్మిణి శ్రేష్ఠే ఏకలవ్యే తథైవ చ। శల్యే మద్రాధిపే చైవ కథం కృష్ణస్త్వయార్చితః
రుక్మిణీ తండ్రి అయిన రాజు, ఎకలవ్యుడు, మద్రదేశాధిపతి శల్యుడు — వీరందరూ అక్కడ ఉన్నప్పుడు, నీవు కృష్ణుణ్ని ఎలా గౌరవించావు?
అయం చ సర్వరాజ్ఞాం వై బలశ్లాఘీ మహాబలః। జామదగ్న్యస్య దయితః శిష్యో విప్రస్య భారత
ఇక్కడ ఉన్నవాడు అన్ని రాజుల మధ్య తన బలాన్ని గొప్పగా చెప్పుకునే వాడు, మహాబలుడు, జామదగ్న్యుని ప్రియ శిష్యుడు, బ్రాహ్మణపుత్రుడా భారతా!
యేనాత్మబలమాశ్రిత్య రాజానో యుధి నిర్జితాః। తం చ కర్ణమతిక్రమ్య కథం కృష్ణస్త్వయార్చితః
తన స్వంత బలాన్ని నమ్ముకొని యుద్ధంలో ఎన్నో రాజులను జయించిన వాడు. అలాంటి కర్ణుని కూడా పక్కన పెట్టి, నీవు కృష్ణుణ్ని ఎలా గౌరవించావు?
నైవర్త్విఙ్నైవ చాచార్యో న రాజా మధుసూదనః। అర్చితశ్చ కురుశ్రేష్ఠ కిమన్యత్ప్రియకామ్యయా
అతడు యజ్ఞకర్త కాదు, గురువు కాదు, రాజు కూడా కాదు, మధుసూదన. అయినా, కురుశ్రేష్ఠ, నీవు కృష్ణుణ్ని గౌరవించావు. మరి, దీనికి కారణం ప్రీతికోరిక తప్ప ఇంకేమైనా ఉందా?
అథవాఽభ్యర్చనీయోఽయం యుష్మాకం మధుసూదనః। కిం రాజభిరిహానీతైరవమానాయ భారత
లేకపోతే, మధుసూదనుడు మీకు పూజకు అర్హుడు అనుకుంటే, ఈ రాజులను ఇక్కడికి తీసుకువచ్చి అవమానించడానికేనా, భారతా?
వయం తు న భయాదస్య కౌన్తేయస్య మహాత్మనః। ప్రయచ్ఛామః కరాన్సర్వే న లోభాన్న చ సాన్త్వనాత్
మేము కౌంతేయుడు మహాత్ముడని భయంతో, లేదా లోభంతో, లేదా సమాధానంగా, ఎవ్వరూ అతనికి కరులు సమర్పించము.
అస్య ధర్మప్రవృత్తస్య పార్థివత్వం చికీర్షతః। కరానస్మై ప్రయచ్ఛామః సోఽయమస్మాన్న మన్యతే
ధర్మాన్ని అనుసరించే, రాజ్యాన్ని కోరుకునే ఇతనికి మేము కరులు ఇస్తున్నాం. అయినా ఇతడు మమ్మల్ని పట్టించుకోవడం లేదు.