దివ్యమాల్యామ్బరధరం దివ్యగన్ధోక్షితం శుభమ్। విభ్రాజమానం వపుషా సూర్యవైశ్వానరప్రభమ్
దివ్యమైన పుష్పమాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, పరిమళభరితమైన దివ్యసుగంధాలు పూసుకుని, శుభ్రంగా, తన రూపంతో ప్రకాశిస్తూ, సూర్యుడి, అగ్నిలా వెలిగిపోతున్నాడు.
ఉపోపవిష్టం సచివైర్దేవైరివ శతక్రతుమ్। యక్షైర్మహాత్మభిర్దివ్యనారీభిర్హృద్యకాన్తిభిః
అతడు మంత్రులతో కలిసి కూర్చుని, దేవతల్లో ఇంద్రుడు ఉన్నట్టుగా, గొప్ప యక్షులు, అందమైన దివ్య స్త్రీలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
గీతైర్మఙ్గలయుక్తైశ్చ పూజ్యమానం యథా దివి। చామరే వ్యజనే చాగ్ర్యే హేమదణ్డే మహాధనే
మంగళకరమైన పాటలతో గౌరవించబడుతూ, ఆకాశంలో ఉన్నట్టు, అద్భుతమైన పంకాలు, బంగారు కర్రలతో చేసిన విలువైన చామరాలతో వీస్తూ సేవ చేయబడుతున్నాడు.
గృహీతే వరనారీభ్యాం ధూయమానే చ మూర్ధని। అర్చిష్మన్తం శ్రియా జుష్టం కుబేరవరుణోపమమ్
ఉత్తమ స్త్రీలు చేతిలో పంకాలు పట్టుకుని, అతని తలపై వీస్తూ, మహిమాన్వితంగా మెరిసిపోతూ, కుబేరుడు, వరుణుడితో సమానంగా కనిపిస్తున్నాడు.
ధర్మే చైవ స్థితం నిత్యమద్భుతం రాక్షసేస్వరమ్। రామమిక్ష్వాకునాథం వై స్మరన్తం మనసా సదా
ధర్మంలో ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండి, అద్భుతమైన రాక్షసాధిపతిగా, మనసులో ఎప్పుడూ ఇక్ష్వాకువంశాధిపతి రాముని స్మరిస్తూ ఉన్నాడు.
దృష్ట్వా ఘటోత్కచో రాజన్వవన్దే తం కృతాఞ్జలిః। ప్రహ్వస్తస్థౌ మహావీర్యః శక్రం చిత్రరథో యథా
రాజా! అతడిని చూసి ఘటోత్కచుడు చేతులు జోడించి నమస్కరించి, వినయంగా నిలబడి, పరాక్రమంలో మహా శక్తివంతుడిగా, చిత్రరథుడు ఇంద్రుని ముందు ఎలా ఉంటాడో అలా ఉన్నాడు.
తం దూతమాగతం దృష్ట్వా రాక్షసేన్ద్రో విభీషణః। పూజయిత్వా యథాన్యాయం సాన్త్వపూర్వం వచోఽబ్రవీత్
ఆ దూత వచ్చిందని చూసి, రాక్షసుల రాజైన విభీషణుడు యథావిధిగా అతడిని గౌరవించి, మృదువుగా ధైర్యం ఇచ్చే మాటలు చెప్పాడు.
కస్య వంశే స సఞ్జాతః కరమిచ్ఛన్మహీపతిః। తస్యానుజాన్సమస్తాంశ్చ పురం దేశం చ తస్య వై
అతడు ఏ వంశంలో పుట్టాడు? రాజుగా పాలించాలనుకున్నావా? అతని అన్నదమ్ములు, పట్టణం, దేశం గురించి నాకు చెప్పు.
త్వాం చ కార్యం చ తత్సర్వం శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్వతః। విస్తరేణ మమ బ్రూహి సర్వానేతాన్పృథక్పృథక్
నీ గురించి, నీ పని గురించి నేను నిజంగా వినాలనుకుంటున్నాను. ప్రతి విషయాన్ని విడివిడిగా, పూర్తిగా వివరంగా చెప్పు.
ఏవముక్తస్తు హైడిమ్బః పౌలస్త్యేన మహాత్మనా। కృతాఞ్జలిరువాచాథ సమర్థమిదముత్తరమ్
పౌలస్త్య వంశానికి చెందిన ఆ మహాత్ముడైన విభీషణుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, హిడింబుడు చేతులు జోడించి, సమర్థంగా ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
సోమవంశోద్భవో రాజా పాణ్డుర్నామ మహాబలః। పాణ్డోశ్చ పుత్రాః పఞ్చాసఞ్ఛక్రతుల్యపరాక్రమాః
సోమ వంశంలో జన్మించిన మహాబలుడు పాండు అనే రాజు. ఆ పాండువుకు ఇంద్రునికి సమానమైన పరాక్రమం కలిగిన అయిదు కుమారులు ఉన్నారు.
తేషాం జ్యేష్ఠస్తు నామ్నా వై యుధిష్ఠిర ఇతి శ్రుతః। అజాతశత్రుర్ధర్మాత్మా ధర్మో విగ్రహవానివ
వారిలో పెద్దవాడు యుధిష్ఠిరుడు అని ప్రసిద్ధి. అతడు అజాతశత్రువుగా, ధర్మాత్ముడిగా, ధర్మమే రూపంగా ఉన్నవాడిగా పేరుగాంచాడు.
తతో యుధిష్ఠిరో రాజా ప్రాప్య రాజ్యమకారయత్। గఙ్గాయా దక్షిణే తీరే నగరే నాగసాహ్వయే
ఆ తరువాత యుధిష్ఠిరుడు రాజ్యాన్ని పొందిన తరువాత, గంగానది దక్షిణ తీరంలో ఉన్న నాగసాహ్వయ అనే నగరంలో పాలించాడు.
తద్దత్వా ధృతరాష్ట్రాయ శక్రప్రస్థం యయౌ తతః। భ్రాతృభిః సహ రాజేన్ద్ర శక్రప్రస్థేఽన్వమోదత
ఆ పట్టణాన్ని ధృతరాష్ట్రునికి ఇచ్చి, శక్రప్రస్థానికి వెళ్లాడు. తన అన్నదమ్ములతో కలిసి, రాజా! శక్రప్రస్థంలో ఆనందంగా ఉన్నాడు.
గఙ్గాయమునయోర్మధ్యే తే ఉభే నగరోత్తమే। నిత్యం ధర్మే స్థితో రాజా శక్రప్రస్థే ప్రశాస్తి నః
గంగా, యమున నదుల మధ్య ఉన్న ఆ రెండు ఉత్తమ నగరాల్లో, రాజు ఎప్పుడూ ధర్మంలో స్థిరంగా ఉండి, శక్రప్రస్థంలో మమ్మల్ని పాలిస్తున్నాడు.
తస్యానుజో మహాబాహుర్భీమసేన ఇతి శ్రుతః। మహాతేజా మహాకీర్తిః శక్రతుల్యపరాక్రమః
అతని తమ్ముడు భీమసేనుడు అని ప్రసిద్ధి. అతడు మహాబాహువు, అపారమైన తేజస్సు, మహాకీర్తి కలవాడు, ఇంద్రునికి సమానమైన పరాక్రమశాలి.
దశనాగసహస్రాణాం బలే తుల్యః స పాణ్డవః। తస్యానుజోఽర్జునో నామ మహాబలపరాక్రమః
అయన పాండవుడు పది వేల ఏనుగుల బలానికి సమానుడు. అతని తమ్ముడు అర్జునుడు, అపారమైన బలంతో, పరాక్రమవంతుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
సుకుమారో మహాసత్వో లోకే వీర్యేణ విశ్రుతః। కార్తవీర్యసమో వీర్యే సాగరప్రతిమో బలే
అతని రూపం మృదువుగా ఉన్నా, అతని మనస్సు గొప్పది. లోకంలో వీరత్వానికి పేరుగాంచాడు. బలంలో కార్తవీర్యునికి సమానుడు, బలవంతంలో సముద్రంలా అపారుడు.
జామదగ్న్యసమశ్చాస్త్రే సఙ్ఖ్యే రామసమోఽర్జునః। రూపే శక్రసమః పార్థస్తేజసా భాస్కరోపమః
అస్త్రవిద్యలో అర్జునుడు జామదగ్న్యునితో సమానుడు; యుద్ధంలో రామునిలా ధైర్యవంతుడు; అందంలో ఇంద్రునికి సమానుడు; తేజస్సులో సూర్యునిలా ప్రకాశవంతుడు.
దేవదానవగన్ధర్వైః పిశాచోరగరాక్షసైః। మానుషైశ్చ సమస్తైస్తు అజేయః ఫల్గునో రణే
దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, నాగులు, రాక్షసులు, మానవులు — వీరందరితో కలిసినా, ఫాల్గుణుడు యుద్ధంలో ఓడించలేనివాడు.
తేన తత్ఖణ్డవం దావం తర్పితం జాతవేదసే। విజిత్య తరసా శక్రం యుధి దేవగణైః సహ
అతడు ఖాండవ వనాన్ని అగ్నిదేవునికి తర్పణంగా సమర్పించాడు; దేవతలతో కూడిన ఇంద్రునిని యుద్ధంలో బలంగా జయించాడు.
లబ్ధాన్యస్త్రాణి దివ్యాని తర్పయిత్వా హుతాశనమ్। తేన లబ్ధా మహారాజ దుర్లభా దైవతైరపి
అగ్నిదేవుని సంతుష్టిపరచి, అర్జునుడు దివ్యాస్త్రాలు పొందాడు. రాజా! దేవతలకు కూడా దొరకని వాటిని అతడు సంపాదించాడు.
వాసుదేవస్య భగినీ సుభద్రా నామ విశ్రుతా। అర్జునస్యానుజో రాజన్నకులశ్చేతి విశ్రుతః
వాసుదేవుని చెల్లెలు సుభద్రగా ప్రసిద్ధురాలు. రాజా! అర్జునుని తమ్ముడు నకులుడిగా పేరు పొందాడు.
దర్శనీయతమో లోకే మూర్తిమానివ మన్మథః। తస్యానుజో మహాతేజాః సహదేవ ఇతి శ్రుతః
లోకంలో అందరిలోనూ అతడు అత్యంత అందగాడు, మన్మథుడు మూర్తిరూపంలో ఉన్నట్టు కనిపించేవాడు. అతని తమ్ముడు మహాశక్తివంతుడైన సహదేవుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
తేనాహం ప్రేషితో రాజన్కుమారేణ సమో రణే। అహం ఘటోత్కచో నామ భీమసేనసుతో బలీ
రాజా! యుద్ధంలో నాకు సమానమైన ఆ కుమారుడు నన్ను పంపాడు. నేను భీమసేనుని బలవంతుడైన కుమారుడిని, నా పేరు ఘటోత్కచుడు.
మమ మాతా మహాభాగా హిడిమ్బా నామ రాక్షసీ। పార్థానాముపకారార్థం చరామి పృథివీమిమామ్
నా తల్లి మహాభాగ్యశాలిగా హిడింబా అనే రాక్షసురాలు. పార్థుల సహాయార్థంగా నేను ఈ భూమిని సంచరిస్తున్నాను.
ఆసీత్పృథివ్యాః సర్వస్యా మహీపాలో యుధిష్ఠిరః। రాజసూయం క్రతుశ్రేష్ఠమాహర్తుముపచక్రమే
యుదిష్ఠిరుడు ఈ భూమికి రాజుగా పరిపాలించాడు. అతడు రాజసూయ యాగాన్ని నిర్వహించేందుకు సంకల్పించాడు.
సన్దిదేశ చ స భ్రాతృన్కరార్థం సర్వతోదిశమ్। వృష్ణివీరేణ సహితః సన్దిదేశానుజాన్నృపః
అతడు తన అన్నదమ్ములను అన్ని దిశలకు కరసంపాదన కోసం పంపించాడు. వృష్ణివీరుడితో కలిసి తన తమ్ములను కూడా పంపించాడు, రాజా!
ఉదీచీమర్జునస్తూర్ణం గత్వా మేరోరథోత్తమః। గత్వా శతసహస్రాణి యోజనాని మహాబలః
అర్జునుడు ఉత్తర దిశగా వేగంగా ప్రయాణించి, ఉత్తమ రథస్వారుడిగా లక్షల యోజనాలు దాటి తన గొప్ప బలంతో ముందుకు సాగాడు.
త్వా సర్వాన్నృపాన్యుద్ధే హత్వా చ తరసా వశీ। స్వర్గద్వారముపాగమ్య రత్నాన్యాదాయ వై భృశమ్
అతడు యుద్ధంలో అన్ని రాజులను జయించి, వారిని తన ఆధీనంలోకి తెచ్చి, స్వర్గద్వారం చేరి అపారమైన రత్నాలను సంపాదించాడు.