సర్వకాలఫలైర్వృక్షైః పుష్పితైరుపశోభితామ్। పుష్పగన్ధైశ్చ సఙ్కీర్ణాం రమణీయమహారథామ్
ప్రతి కాలంలో పండ్లు పుష్పాలు పూసే చెట్లతో అలంకరించబడిన ఆ నగరం, పువ్వుల సువాసనతో నిండిపోయి, గొప్ప రథాలతో ఎంతో అందంగా కనిపించింది.
నానారత్నైశ్చ సమ్పూర్ణామిన్ద్రస్యేవామరావతీమ్। వివేశ స పురీం లఙ్కాం రాక్షసైశ్చ నిషేవితామ్
వివిధ రకాల రత్నాలతో నిండిన ఆ నగరం, ఇంద్రుని అమరావతిలా ప్రకాశిస్తూ, రాక్షసులు నివసించే లంక నగరంలో అతడు ప్రవేశించాడు.
దదర్శ స పురీం లఙ్కాం రాక్షసైశ్చ నిషేవితామ్।। నానావేషధరాన్దక్షాన్నారీశ్చ ప్రియదర్శనాః
రాక్షసులు నివసించే ఆ లంక నగరాన్ని అతడు చూశాడు. అక్కడ నైపుణ్యం కలిగినవారు వేర్వేరు వస్త్రధారణలతో, ఆకర్షణీయమైన రూపమున్న స్త్రీలు కూడా కనిపించారు.
దివ్యమాల్యామ్బరధరా దివ్యభూషణభూషితాః। మదరక్తాన్తనయనాః పీనశ్రోణిపయోధరాః
దివ్యమైన పుష్పమాలలు, వస్త్రాలు ధరించిన వారు, ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, మదంలో కన్నులు ఎర్రబడినవారు, పుష్టిగా నడుము, వక్షోజాలు కలిగి ఉన్నారు.
భైమసేనిం తతో దృష్ట్వా హృష్టాస్తే విస్మయం గతాః। ఆససాద గృహం రాజ్ఞ ఇన్ద్రస్య సదనోపమమ్
భీమసేనుని కుమారుడిని చూసి వారు ఆనందంతో ఆశ్చర్యపోయారు. అతడు రాజు నివాసానికి, ఇంద్రుని మందిరాన్ని పోలిన ఆ గృహానికి చేరాడు.
bకురూణామృష్టబో రాజా పాణ్డుర్నామ మహాబలః।। aకనీయాంస్తస్య దాయాదః సహదేవ ఇతి శ్రుతః। bతేనాహం ప్రేషితో దూతః కరార్థం కౌరవస్య చ
కురువంశానికి చెందిన మహాబలుడు పాండు అనే రాజు ఉన్నాడు. అతని చిన్న కుమారుడు సహదేవుడు అని ప్రసిద్ధి. ఆయన ఆదేశానుసారం నేను, కౌరవుని పెళ్లి కోసం దూతగా వచ్చాను.
ద్రష్టుమిచ్ఛామి రాజేనద్రం త్వం క్షిప్రం మాం నివేదయ
రాజును కలవాలని నాకు ఆకాంక్ష ఉంది. నన్ను త్వరగా ఆయన వద్దకు తెలియజేయి.
తథేత్యుక్త్వా వివేశాథ భవనం స నివేదకః। ప్రాఞ్జలిః స్రవమాచష్ట స్రవాం దూతగిరం తదా
అలాగని చెప్పి ఆ సమాచారదారు అంతఃపురంలోకి వెళ్లి, చేతులు జోడించి, దూత సందేశాన్ని వినిపించాడు.
ద్వారపాలవచః శ్రుత్వా రాక్షసేన్ద్రో విభీషణః। ఉవాచ వాక్యం ధర్మాత్మా సమీపం మే ప్రవేశ్యతామ్
ద్వారపాలకుడి మాటలు విని, రాక్షసుల రాజు, ధర్మాత్ముడైన విభీషణుడు, 'అతడిని నా దగ్గరకు తీసుకురా' అని ఆదేశించాడు.
ఏవముక్తస్తు రాజ్ఞా స ధర్మజ్ఞేన మహాత్మనా। అథనిష్కమ్య సమ్భ్రాన్తో ద్వార్స్థోహైడిమ్బమబ్రవీత్
అంతటి మహాత్ముడైన రాజు ఆ విధంగా చెప్పిన తరువాత, ద్వారపాలకుడు తొందరగా వెళ్లి, హిడింబుని పిలిచాడు.
ఏహి దూత నృపం ద్రష్టుం క్షిప్రం ప్రవిశ చ స్వయమ్। ద్వారపాలవచః శ్రుత్వా ప్రవివేశ ఘటోత్కచః
ఓ దూతా! రాజును చూడటానికి త్వరగా లోపలికి రా. ద్వారపాలకుని మాటలు విని ఘటోత్కచుడు లోపలికి ప్రవేశించాడు.
స ప్రవిశ్య దదర్శాథ రాక్షసేన్ద్రస్య మన్దిరమ్। తతః కైలాససఙ్కాశం తత్పకాఞ్చనతోరణమ్
లోపలికి వెళ్లి, రాక్షసుల రాజు మందిరాన్ని, కైలాస పర్వతాన్ని పోలినదిగా, బంగారు తలుపులతో అలంకరించబడినదిగా చూశాడు.
ప్రాకారేణ పరిక్షిప్తం గోపురైశ్చాపి శోభితమ్। హర్మ్యప్రాసాదసమ్బాధం నానారత్నోపశోభితమ్
ఆ మందిరం చుట్టూ గోడతో, గోపురాలతో అలంకరించబడి, ప్రాసాదాలు, భవనాలతో నిండిపోయి, వివిధ రత్నాలతో మెరిసిపోతూ ఉంది.
కాఞ్చనైస్తాపనీయైశ్చ స్ఫాటికై రాజతైరపి। వజ్రవైడూర్యజుష్టైశ్చ స్తమ్భైశ్చ సుమనోహరైః
బంగారం, తాపనీయము, స్ఫటికం, వెండి, వజ్రం, వైడూర్య రత్నాలతో చేసిన అందమైన స్తంభాలతో ఆ మందిరం ముచ్చటగా కనిపించింది.
నానాధ్వజపతాకాభిర్యుక్తం మణివిచిత్రితమ్। చిత్రమాల్యావృతం రమ్యం తప్తకాఞ్చనవేదికమ్
వివిధ జెండాలు, పతాకలతో, మణులతో అలంకరించబడి, పుష్పమాలలతో కప్పబడి, అందంగా, మెరిసే బంగారు వేదికతో ఆ మందిరం ఉన్నది.
స దృష్ట్వా తత్ర సర్వం చ భైమసేనిర్మనోహరమ్। ప్రవిశన్నేవ హైడిమ్బః శుశ్రావ మధురస్వరమ్
ఆ అందమైన దృశ్యాన్ని చూసి, భీమసేనుని కుమారుడు లోపలికి వెళ్లుతున్నప్పుడు మధురమైన శబ్దాన్ని వినిపించాడు.
తన్త్రీగీతసమాకీర్ణం సమతాలమితాక్షరమ్। దివ్యదున్దుభినిర్హ్రాదం వాదిత్రసతతం శుభమ్
తంతివాద్యాల గానంతో, సమతాళంలో, మధురమైన అక్షరాలతో, దివ్యమైన డుండుభి మేళం, శుభకరమైన వాయిద్యాల ధ్వనితో ఆ స్థలం నిండిపోయింది.
స శ్రుత్వా మధురం శబ్దం ప్రీతిమానభవత్తదా। తతో విగాహ్య హైడిమ్బో బహుకక్ష్యాం మనోరమామ్
ఆ మధురమైన శబ్దాన్ని విని హిడింబుడు హర్షంతో నిండిపోయాడు. తరువాత అతడు అనేక ప్రాంగణాలతో ఉన్న ఆ ఆకర్షణీయమైన మందిరంలోకి ప్రవేశించాడు.
స దదర్శ మహాత్మానం ద్వార్స్థేన సహ భారత। తం విభీషణమాసీనం కాఞ్చనే పరమాసనే
అతడు ద్వారపాలకునితో కలిసి ఉన్న మహాత్ముడైన విభీషణుడిని, అత్యంత విలువైన బంగారు సింహాసనంపై కూర్చుని ఉన్నట్టుగా చూశాడు.
దివి భాస్కరసఙ్కాశం ముక్తామణివిభూషితమ్। దివ్యాభరణచిత్రాఙ్గం దివ్యరూపధరం విభుమ్
ఆకాశంలో సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, ముత్యాలు మణులతో అలంకరించబడి, దివ్యాభరణాలతో అందంగా మెరిసిపోతూ, దివ్యరూపాన్ని ధరించిన ప్రభువుగా కనిపించాడు.
దివ్యమాల్యామ్బరధరం దివ్యగన్ధోక్షితం శుభమ్। విభ్రాజమానం వపుషా సూర్యవైశ్వానరప్రభమ్
దివ్యమైన పుష్పమాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, పరిమళభరితమైన దివ్యసుగంధాలు పూసుకుని, శుభ్రంగా, తన రూపంతో ప్రకాశిస్తూ, సూర్యుడి, అగ్నిలా వెలిగిపోతున్నాడు.
ఉపోపవిష్టం సచివైర్దేవైరివ శతక్రతుమ్। యక్షైర్మహాత్మభిర్దివ్యనారీభిర్హృద్యకాన్తిభిః
అతడు మంత్రులతో కలిసి కూర్చుని, దేవతల్లో ఇంద్రుడు ఉన్నట్టుగా, గొప్ప యక్షులు, అందమైన దివ్య స్త్రీలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
గీతైర్మఙ్గలయుక్తైశ్చ పూజ్యమానం యథా దివి। చామరే వ్యజనే చాగ్ర్యే హేమదణ్డే మహాధనే
మంగళకరమైన పాటలతో గౌరవించబడుతూ, ఆకాశంలో ఉన్నట్టు, అద్భుతమైన పంకాలు, బంగారు కర్రలతో చేసిన విలువైన చామరాలతో వీస్తూ సేవ చేయబడుతున్నాడు.
గృహీతే వరనారీభ్యాం ధూయమానే చ మూర్ధని। అర్చిష్మన్తం శ్రియా జుష్టం కుబేరవరుణోపమమ్
ఉత్తమ స్త్రీలు చేతిలో పంకాలు పట్టుకుని, అతని తలపై వీస్తూ, మహిమాన్వితంగా మెరిసిపోతూ, కుబేరుడు, వరుణుడితో సమానంగా కనిపిస్తున్నాడు.
ధర్మే చైవ స్థితం నిత్యమద్భుతం రాక్షసేస్వరమ్। రామమిక్ష్వాకునాథం వై స్మరన్తం మనసా సదా
ధర్మంలో ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండి, అద్భుతమైన రాక్షసాధిపతిగా, మనసులో ఎప్పుడూ ఇక్ష్వాకువంశాధిపతి రాముని స్మరిస్తూ ఉన్నాడు.
దృష్ట్వా ఘటోత్కచో రాజన్వవన్దే తం కృతాఞ్జలిః। ప్రహ్వస్తస్థౌ మహావీర్యః శక్రం చిత్రరథో యథా
రాజా! అతడిని చూసి ఘటోత్కచుడు చేతులు జోడించి నమస్కరించి, వినయంగా నిలబడి, పరాక్రమంలో మహా శక్తివంతుడిగా, చిత్రరథుడు ఇంద్రుని ముందు ఎలా ఉంటాడో అలా ఉన్నాడు.
తం దూతమాగతం దృష్ట్వా రాక్షసేన్ద్రో విభీషణః। పూజయిత్వా యథాన్యాయం సాన్త్వపూర్వం వచోఽబ్రవీత్
ఆ దూత వచ్చిందని చూసి, రాక్షసుల రాజైన విభీషణుడు యథావిధిగా అతడిని గౌరవించి, మృదువుగా ధైర్యం ఇచ్చే మాటలు చెప్పాడు.
కస్య వంశే స సఞ్జాతః కరమిచ్ఛన్మహీపతిః। తస్యానుజాన్సమస్తాంశ్చ పురం దేశం చ తస్య వై
అతడు ఏ వంశంలో పుట్టాడు? రాజుగా పాలించాలనుకున్నావా? అతని అన్నదమ్ములు, పట్టణం, దేశం గురించి నాకు చెప్పు.
త్వాం చ కార్యం చ తత్సర్వం శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్వతః। విస్తరేణ మమ బ్రూహి సర్వానేతాన్పృథక్పృథక్
నీ గురించి, నీ పని గురించి నేను నిజంగా వినాలనుకుంటున్నాను. ప్రతి విషయాన్ని విడివిడిగా, పూర్తిగా వివరంగా చెప్పు.
ఏవముక్తస్తు హైడిమ్బః పౌలస్త్యేన మహాత్మనా। కృతాఞ్జలిరువాచాథ సమర్థమిదముత్తరమ్
పౌలస్త్య వంశానికి చెందిన ఆ మహాత్ముడైన విభీషణుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, హిడింబుడు చేతులు జోడించి, సమర్థంగా ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.