తృణపీడం యథాకామం పూర్ణయోగం సముష్టికమ్। ఏవమాదీని యుద్ధాని ప్రకుర్వన్తౌ పరస్పరమ్
వారు 'తృణపీడ', 'పూర్ణయోగం', 'ముష్టిపీడ' వంటి పట్టు ప్రయోగాలు చేస్తూ, ఇంకా అనేక రకాల పోరాటాలు పరస్పరం చేశారు.
తయోర్యుద్ధం తతో ద్రష్టుం సమేతాః పురవాసినాః। బ్రాహ్మణా వణిజశ్చైవ క్షత్రియాశ్చ సహస్రశః
వారి యుద్ధాన్ని చూడటానికి పట్టణంలో నివసించే బ్రాహ్మణులు, వాణిజులు, వేలాది క్షత్రియులు అక్కడికి చేరుకున్నారు.
శూద్రాశ్చ నరశార్దూల స్త్రియో వృద్ధాశ్చ సర్వశః। నిరన్తరమభూత్తత్ర జనౌఘైరభిసంవృతమ్
శూద్రులు, మానవ సింహులు, మహిళలు, వృద్ధులు—అందరూ అక్కడకు వచ్చారు. ఆ ప్రదేశం జనసమూహాలతో కిక్కిరిసిపోయింది.
తయోరథ భుజాఘాతాన్నిగ్రహప్రగ్రహాత్తథా। ఆసీత్సుభీమసమ్పాతో వజ్రపర్వతయోరివ
వారి బాహుప్రహారాలు, పట్టులు, ప్రతిపట్టులతో, అక్కడ భయంకరమైన ఢీకొన్నట్టు శబ్దం వినిపించింది. అది మెరుపు పర్వతాన్ని తాకినట్టు అనిపించింది.
ఉభౌ పరమసంహృష్టౌ బలేన బలినాం వరౌ। అన్యోన్యస్యాన్తరం ప్రేప్సూ పరస్పరజయైషిణౌ
ఇద్దరూ ఎంతో ఉత్సాహంతో, బలవంతులలో అగ్రగణ్యులు, ఒకరినొకరు గెలవాలని ప్రయత్నిస్తూ, ఎదుటివాడిలో బలహీనత కోసం చూస్తూ పోరాడారు.
శిరోభిరివ తౌ మేషౌ వృక్షైరివ నిశాచరౌ। పదైరివ శుభావశ్వౌ తుణ్డాభ్యాం తిత్తిరీ ఇవ
వారు తలలతో మేకల్లా ఢీకొంటూ, రాత్రిపూట తిరిగే రాక్షసుల్లా చెట్లను తాకుతూ, మంచి గుర్రాల్లా కాళ్లతో తాకుతూ, నెమళ్లల్లా ముక్కులతో పోరాడారు.
తద్భీమముత్సార్య జనం యుద్ధమాసీదుపప్లవే। బలినోః సంయుగే రాజన్వృత్రవాసవయోరివ
ఆ సమయంలో భీముడు జనాన్ని పక్కకు తోసి, యుద్ధం మరింత ఉద్ధృతంగా మారింది. రాజా! ఆ బలవంతుల పోరు వృత్రాసురుడు, ఇంద్రుడు పోరాటంలా జరిగింది.
ప్రకర్షణాకర్షణాభ్యామనుకర్షవికర్షణైః। ఆచకర్షతురన్యోన్యం జానుభిశ్చావజఘ్నతుః
తనిఖీలు, లాగుట, తిరగడం, వంకరగా తిప్పడం చేస్తూ, ఒకరినొకరు లాగుతూ, మోకాళ్లతో బలంగా తాకారు.
తతః శబ్దేన మహతా భర్త్సయన్తౌ పరస్పరమ్। పాషాణసఙ్ఘాతనిభైః ప్రహారైరభిజఘ్నతుః
అంతట వారు గొప్ప శబ్దంతో ఒకరిని ఒకరు మందలించుకుంటూ, రాళ్లను ఢీకొట్టినట్టు గట్టిగా కొట్టుకున్నారు.
తతో భీమం జరాసన్ధో జఘానోరసి ముష్టినా। భీమోషి తం జరాసన్ధం వక్షస్యభిజఘాన హ
ఆ తరువాత జరాసంధుడు భీముని ఛాతీపై గట్టిగా ముష్టితో కొట్టాడు. వెంటనే భీముడు కూడా జరాసంధుని ఛాతీపై గట్టిగా కొట్టాడు.
వ్యూఢోరస్కౌ దీర్ఘభుజౌ నియుద్ధకుశలావుభౌ। బాహుభిః సమసజ్జోతామాయసైః పరిఘైరివ
వారిద్దరూ విస్తారమైన ఛాతీ కలవారు, పొడవాటి చేతులు ఉన్న వారు, యుద్ధంలో నైపుణ్యం కలవారు. వారు తమ బాహువులతో ఇనుప గొడ్డళ్లలా ఒకరినొకరు ఢీకొన్నారు.
కార్తికస్య తు మాసస్య ప్రవృత్తం ప్రథమేఽహని। తదా తద్యుద్ధమభవద్దినాని దశ పఞ్చ చ। అనాహారం దివారాత్రమవిశ్రాన్తమవర్తత
కార్తీక మాసంలో మొదటి రోజున ఆ యుద్ధం ప్రారంభమై, పదిహేను రోజులు, రాత్రింబవళ్ళు ఆహారం లేకుండా, విశ్రాంతి లేకుండా కొనసాగింది.
తద్వృత్తం తు త్రయోదశ్యాం సమవేతం మహాత్మనోః। చతుర్దశ్యాం నిశాయాం తు నివృత్తో మాగధః క్లమాత్
పదమూడు రోజున ఆ ఇద్దరు మహాత్ముల పోరాటం ఇంకా కొనసాగుతుండగా, పద్నాలుగో రాత్రి జరాసంధుడు అలసటతో ఆగిపోయాడు.
తం రాజానం తథా క్లాన్తం దృష్ట్వా రాజఞ్జనార్దనః। ఉవాచ భీమకర్మాణం భీమం సమ్బోధయన్నివ
అలా రాజు అలసిపోయినట్టు చూసి జనార్దనుడు, మహాశక్తివంతుడైన భీముని ఉత్సాహపరిచేలా పలికాడు.
క్లాన్తః శత్రుర్హి కౌన్తేయ శక్యః పీడయితుం రణే। పీడ్యమానో హి కార్త్స్న్యేన జహ్యాజ్జీవితమాత్మనః
కౌంతేయా, శత్రువు అలసిపోయినప్పుడు యుద్ధంలో అతన్ని జయించవచ్చు. పూర్తిగా ఒత్తిడి పెడితే అతడు తన ప్రాణాన్ని కూడా వదిలేస్తాడు.
తస్మాత్తేఽద్యైవ కౌన్తేయ పీడనీయో జనాధిపః। సమమేతేన యుధ్యస్వ బాహుభ్యాం భరతర్షభ
కాబట్టి కౌంతేయా, నేడు నీవు ఆ రాజును గట్టిగా ఒత్తిడి చేయాలి. నీ బలంతో అతనితో పోరాడి, భరతవంశశిఖామణీ!
ఏవముక్తఃస కృష్ణేన పాణ్డవః పరవీరహా। జరాసన్దస్య తద్రన్ధ్రం జ్ఞాత్వా చక్రే మతిం వధే
కృష్ణుడు ఇలా చెప్పగానే, శత్రువులను సంహరించే పాండవుడు, జరాసంధుని బలహీనతను గుర్తించి అతన్ని సంహరించాలనే సంకల్పం చేసుకున్నాడు.
తతస్తమజితం జేతుం జరాసన్దం వృకోదరః। సంరమ్భాద్బలినాం శ్రేష్ఠో జగ్రాహ కురునన్దనః
అప్పుడే బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన వృకోదరుడు, జయించలేని జరాసంధుని ఓడించడానికి కోపంతో పట్టుకున్నాడు, కురు వంశానికి ఆనందాన్ని.
భీమసేనస్తతః కృష్ణమువాచ యదునన్దనమ్। బుద్ధిమాస్థాయ విపులాం జరాసన్ధవధోప్సయా
ఆ తరువాత భీమసేను, యదువంశానికి ఆనందమైన కృష్ణునితో, జరాసంధుని సంహారానికి విస్తృతమైన యుక్తిని ఆలోచించి మాట్లాడాడు.
నాయం పాపో మయా కృష్ణ యుక్తః స్యాదనురోధితుమ్। ప్రాయేణ యదుశార్దూల బాన్ధవక్షయకృత్తవ
కృష్ణా, ఈ దుష్టుడు నా చేత అనుకూలత పొందటానికి అర్హుడు కాదు. యదువీరా, ఇతడు తన బంధువులను నాశనం చేసినవాడు.
ఏవముక్తస్తతః కృష్ణః ప్రత్యువాచ వృకోదరమ్। త్వరయన్పురుషవ్యాఘ్రో జరాసన్ధవధేప్సయా
అలా భీముడు చెప్పగానే, కృష్ణుడు వృకోదరుని ఉత్సాహపరచుతూ, జరాసంధుని సంహారానికి తపిస్తూ ఇలా సమాధానమిచ్చాడు.
యత్తే దైవం పరం సత్వం యచ్చ తే మాతరిశ్వనః। బలం భీమం జరాసన్ధే దర్శయాశు తదద్య వై
భీమా, నీకు ఉన్న పరమ దైవబలం, ధైర్యం, మరియు వాయుదేవుని నుండి లభించిన బలాన్ని ఇప్పుడు జరాసంధునిపై చూపించు.
తవైష వధ్యో దుర్బుద్ధిర్జరాసన్ధో మహారథః। ఇత్యన్తరిక్షే త్వశ్రౌషం యదా వాయురవాప్యతే
ఈ దుర్మార్గుడు, మహారథి అయిన జరాసంధుడు నీ చేతనే సంహరించబడతాడు. గాలి వీచినప్పుడు ఆకాశంలో నేను ఇదే విన్నాను.
గోమన్తే పర్వతశ్రేష్ఠే యేనైష పరిమోక్షితః। బలదేవబలం ప్రాప్య కోఽన్యో జీవేత్తు మాగధాత్
గోమంతపర్వతంపై ఇతడు ఒకసారి విడుదలయ్యాడు. బలరాముని బలాన్ని ఎదుర్కొన్న తరువాత మాగధులలో ఇంకెవరు బతికేవారు?
తదస్య మృత్యుర్విహితస్త్వదృతే న మహాబల। వాయుం చిన్త్య మహాబాహో జహీమం మగధాధిపమ్
కాబట్టి, మహాబాహువా, ఇతని మరణం నీ చేతిలోనే నిర్ణయించబడింది. వాయుదేవుని స్మరించుకుంటూ ఈ మగధాధిపతిని సంహరించు.
ఏవముక్తస్తతో భీమో మనసాఽఽచిన్త్య మారుతమ్। జనార్దనం నమస్కృత్య పరిష్వజ్య చ ఫల్గునమ్
అలా చెప్పగానే, భీముడు మనసులో వాయుదేవునిని ధ్యానించి, జనార్దనునికి నమస్కరించి, ఫల్గునుని ఆలింగనం చేశాడు.
ప్రభఞ్జనబలావిష్టో జరాసన్ధమరిన్దమః। ఉత్క్షిప్య భ్రామయామాస బలవన్తం మహాబలః
శత్రువులను ఓడించే భీమసేనుడు, వాయువు బలంతో ఊపిరి పీల్చినట్టు, మహాబలుడు అయిన జరాసంధుడిని పైకి ఎత్తి, గాల్లో తిప్పసాగాడు.
భ్రామయిత్వా శతగుణం జానుభ్యాం భరతర్షభ। బభఞ్జ పృష్టం సఙ్క్షిప్య నిష్పిష్య విననాద చ
భీముడు జరాసంధుడిని వందసార్లు తిప్పి, తన మోకాళ్లతో అతని వెన్నెముకను బలంగా నలిపి, గట్టిగా అరవసాగాడు.
కరే గృహీత్వా చరణం ద్విధా చక్రే మహాబలః। తస్య నిష్పిష్యమాణస్య పాణ్డవస్య చ గర్జతః
భీముడు తన చేతితో జరాసంధుడి కాలును పట్టుకుని, అతని శరీరాన్ని రెండు ముక్కలు చేశాడు. నలిపే సమయంలో పాండవుడు గట్టిగా అరవడంతో పెద్ద శబ్దం వినిపించింది.
అభవత్తుములో నాదః సర్వప్రాణిభయఙ్కరః। విత్రేసుర్మాగధాః సర్వే స్త్రీణాం గర్భాశ్చ సుస్రువుః
ఆ భయంకరమైన అరుపు అన్ని ప్రాణులకు భయాన్ని కలిగించింది. మగధదేశ ప్రజలందరూ భయంతో వణికిపోయారు. ఆడవారి గర్భాలు కూడా పడిపోయాయి.