తతస్తౌ నరశార్దూలౌ బాహుశస్త్రౌ సమీయతుః। వీరౌ పరమసంహృష్టావన్యోన్యజయకాఙ్క్షిణౌ
ఆ ఇద్దరు మానవ సింహులు, తమ చేతులే ఆయుధాలుగా, పరస్పరం ఎదురెదురుగా వచ్చారు. వీరిద్దరూ పరాక్రమశీలులు, గెలుపు కోసం ఎంతో ఉత్సాహంతో ఉన్నారు.
కరగ్రహణపూర్వం తు కృత్వా పాదాభివన్దనమ్। కక్షైః కక్షాం విధున్వానావాస్ఫోటం తత్ర చక్రతుః
ముందుగా వారు ఒకరికి ఒకరు పాదాభివందనం చేసి, చేతులు కలిపారు. ఆ తర్వాత చేతులతో బలంగా పట్టుకుని, బాహువులతో పరస్పరం బలంగా తాకారు.
స్కన్ధే దోర్భ్యాం సమాహత్య నిహత్య చ ముహుర్ముహుః। అఙ్గమఙ్గైః సమాశ్లిష్య పునరాస్ఫాలనం చ చక్రతుః
వారు ఒకరినొకరు భుజాలతో బిగిగా పట్టుకుని, మళ్లీ మళ్లీ కొట్టుకుంటూ, అవయవాలను గట్టిగా చుట్టిపట్టి, మళ్లీ గట్టిగా తాకారు.
చిత్రహస్తాదికం కృత్వా సస్ఫులిఙ్గేన చాశనిమ్।। గలగణ్డాభిఘాతేన సస్ఫులిఙ్గేన చాశనిమ్
వారు చేతులతో నైపుణ్యంగా తిప్పుతూ, మిణుగురులు పుట్టేలా ఉడికిన మెరుపుల్లా బలంగా కొట్టారు. చెంపలు, మెడపై గట్టిగా తగిలించగా, మెరుపులు మెరిపించినట్టు కనిపించాయి.
బాహుపాశాదికం కృత్వా పాదాహతశిరావుభౌ। ఉరోహస్తం తతశ్చక్రే పూర్ణకుమ్భౌ ప్రయుజ్య తౌ
బాహుపాశాలు వేసి, ఇద్దరూ ఒకరినొకరు కాళ్లతో తలపై బలంగా తాకారు. ఆ తర్వాత 'పూర్ణకుంభం' అనే పట్టుతో ఒకరినొకరు ఛాతీపై బిగిగా ఒత్తారు.
కరసమ్పీడనం కృత్వా గర్జన్తౌ వారణావివ। నర్దన్తౌ మేఘసఙ్కాశౌ బాహుప్రహరణావుభౌ
చేతులు బలంగా పిసికి, ఇద్దరూ ఏనుగుల్లా గర్జిస్తూ, మేఘాల్లా అరుస్తూ, తమ బాహువులను ఆయుధాల్లా ఉపయోగించారు.
తలేనాహన్యమానౌ తు అన్యోన్యం కృతవీక్షణౌ। సింహావివ సుసంఙ్క్రుద్ధావాకృష్యాకృష్య యుధ్యతామ్
చేతిపిడికిళ్లతో బలంగా కొట్టుకుంటూ, కోపంగా ఒకరినొకరు చూస్తూ, సింహాల్లా ఉగ్రంగా యుద్ధం చేశారు. ఒకరినొకరు లాగుతూ, తోసుకుంటూ పోరాడారు.
అఙ్గేనాఙ్గం సమాపీడ్య బాహుభ్యాముభయోరపి। ఆవృత్య బాహుభిశ్చాపి ఉదరం చ ప్రచక్రతుః
బాహువులతో అవయవాన్ని అవయవానికి బిగిగా నొక్కుతూ, ఇద్దరూ ఒకరినొకరు నడుము, పొట్ట చుట్టూ బాహువులతో బిగిగా పట్టుకున్నారు.
ఉభౌ కట్యాం సుపార్శ్వే తు తక్షవన్తౌ చ శిక్షితౌ। అధో హస్తం స్వకణ్ఠే తూదరస్యోరసి చాక్షిపత్
ఇద్దరూ శిక్షణతో, నైపుణ్యంతో, ఒకరినొకరు నడుము, పక్కలపై బలంగా తాకారు. తమ చేతులను మెడ నుంచి ఎదురు వారి పొట్ట, ఛాతీపై విసిరారు.
సర్వాతిక్రాన్తమర్యాదం పృష్ఠభఙ్గం చ చక్రతుః। సమ్పూర్ణమూర్చ్ఛాం బాహుభ్యాం పూర్ణకుమ్భం ప్రచక్రతుః
వారు అన్ని హద్దులు దాటి, వెన్నెముకలు విరిగేలా పట్టులు వేసారు. బాహువులతో 'పూర్ణకుంభం' పట్టుతో బలంగా ఒత్తి, ఇద్దరూ స్పృహ కోల్పోయేంత వరకు పోరాడారు.
తృణపీడం యథాకామం పూర్ణయోగం సముష్టికమ్। ఏవమాదీని యుద్ధాని ప్రకుర్వన్తౌ పరస్పరమ్
వారు 'తృణపీడ', 'పూర్ణయోగం', 'ముష్టిపీడ' వంటి పట్టు ప్రయోగాలు చేస్తూ, ఇంకా అనేక రకాల పోరాటాలు పరస్పరం చేశారు.
తయోర్యుద్ధం తతో ద్రష్టుం సమేతాః పురవాసినాః। బ్రాహ్మణా వణిజశ్చైవ క్షత్రియాశ్చ సహస్రశః
వారి యుద్ధాన్ని చూడటానికి పట్టణంలో నివసించే బ్రాహ్మణులు, వాణిజులు, వేలాది క్షత్రియులు అక్కడికి చేరుకున్నారు.
శూద్రాశ్చ నరశార్దూల స్త్రియో వృద్ధాశ్చ సర్వశః। నిరన్తరమభూత్తత్ర జనౌఘైరభిసంవృతమ్
శూద్రులు, మానవ సింహులు, మహిళలు, వృద్ధులు—అందరూ అక్కడకు వచ్చారు. ఆ ప్రదేశం జనసమూహాలతో కిక్కిరిసిపోయింది.
తయోరథ భుజాఘాతాన్నిగ్రహప్రగ్రహాత్తథా। ఆసీత్సుభీమసమ్పాతో వజ్రపర్వతయోరివ
వారి బాహుప్రహారాలు, పట్టులు, ప్రతిపట్టులతో, అక్కడ భయంకరమైన ఢీకొన్నట్టు శబ్దం వినిపించింది. అది మెరుపు పర్వతాన్ని తాకినట్టు అనిపించింది.
ఉభౌ పరమసంహృష్టౌ బలేన బలినాం వరౌ। అన్యోన్యస్యాన్తరం ప్రేప్సూ పరస్పరజయైషిణౌ
ఇద్దరూ ఎంతో ఉత్సాహంతో, బలవంతులలో అగ్రగణ్యులు, ఒకరినొకరు గెలవాలని ప్రయత్నిస్తూ, ఎదుటివాడిలో బలహీనత కోసం చూస్తూ పోరాడారు.
శిరోభిరివ తౌ మేషౌ వృక్షైరివ నిశాచరౌ। పదైరివ శుభావశ్వౌ తుణ్డాభ్యాం తిత్తిరీ ఇవ
వారు తలలతో మేకల్లా ఢీకొంటూ, రాత్రిపూట తిరిగే రాక్షసుల్లా చెట్లను తాకుతూ, మంచి గుర్రాల్లా కాళ్లతో తాకుతూ, నెమళ్లల్లా ముక్కులతో పోరాడారు.
తద్భీమముత్సార్య జనం యుద్ధమాసీదుపప్లవే। బలినోః సంయుగే రాజన్వృత్రవాసవయోరివ
ఆ సమయంలో భీముడు జనాన్ని పక్కకు తోసి, యుద్ధం మరింత ఉద్ధృతంగా మారింది. రాజా! ఆ బలవంతుల పోరు వృత్రాసురుడు, ఇంద్రుడు పోరాటంలా జరిగింది.
ప్రకర్షణాకర్షణాభ్యామనుకర్షవికర్షణైః। ఆచకర్షతురన్యోన్యం జానుభిశ్చావజఘ్నతుః
తనిఖీలు, లాగుట, తిరగడం, వంకరగా తిప్పడం చేస్తూ, ఒకరినొకరు లాగుతూ, మోకాళ్లతో బలంగా తాకారు.
తతః శబ్దేన మహతా భర్త్సయన్తౌ పరస్పరమ్। పాషాణసఙ్ఘాతనిభైః ప్రహారైరభిజఘ్నతుః
అంతట వారు గొప్ప శబ్దంతో ఒకరిని ఒకరు మందలించుకుంటూ, రాళ్లను ఢీకొట్టినట్టు గట్టిగా కొట్టుకున్నారు.
తతో భీమం జరాసన్ధో జఘానోరసి ముష్టినా। భీమోషి తం జరాసన్ధం వక్షస్యభిజఘాన హ
ఆ తరువాత జరాసంధుడు భీముని ఛాతీపై గట్టిగా ముష్టితో కొట్టాడు. వెంటనే భీముడు కూడా జరాసంధుని ఛాతీపై గట్టిగా కొట్టాడు.
వ్యూఢోరస్కౌ దీర్ఘభుజౌ నియుద్ధకుశలావుభౌ। బాహుభిః సమసజ్జోతామాయసైః పరిఘైరివ
వారిద్దరూ విస్తారమైన ఛాతీ కలవారు, పొడవాటి చేతులు ఉన్న వారు, యుద్ధంలో నైపుణ్యం కలవారు. వారు తమ బాహువులతో ఇనుప గొడ్డళ్లలా ఒకరినొకరు ఢీకొన్నారు.
కార్తికస్య తు మాసస్య ప్రవృత్తం ప్రథమేఽహని। తదా తద్యుద్ధమభవద్దినాని దశ పఞ్చ చ। అనాహారం దివారాత్రమవిశ్రాన్తమవర్తత
కార్తీక మాసంలో మొదటి రోజున ఆ యుద్ధం ప్రారంభమై, పదిహేను రోజులు, రాత్రింబవళ్ళు ఆహారం లేకుండా, విశ్రాంతి లేకుండా కొనసాగింది.
తద్వృత్తం తు త్రయోదశ్యాం సమవేతం మహాత్మనోః। చతుర్దశ్యాం నిశాయాం తు నివృత్తో మాగధః క్లమాత్
పదమూడు రోజున ఆ ఇద్దరు మహాత్ముల పోరాటం ఇంకా కొనసాగుతుండగా, పద్నాలుగో రాత్రి జరాసంధుడు అలసటతో ఆగిపోయాడు.
తం రాజానం తథా క్లాన్తం దృష్ట్వా రాజఞ్జనార్దనః। ఉవాచ భీమకర్మాణం భీమం సమ్బోధయన్నివ
అలా రాజు అలసిపోయినట్టు చూసి జనార్దనుడు, మహాశక్తివంతుడైన భీముని ఉత్సాహపరిచేలా పలికాడు.
క్లాన్తః శత్రుర్హి కౌన్తేయ శక్యః పీడయితుం రణే। పీడ్యమానో హి కార్త్స్న్యేన జహ్యాజ్జీవితమాత్మనః
కౌంతేయా, శత్రువు అలసిపోయినప్పుడు యుద్ధంలో అతన్ని జయించవచ్చు. పూర్తిగా ఒత్తిడి పెడితే అతడు తన ప్రాణాన్ని కూడా వదిలేస్తాడు.
తస్మాత్తేఽద్యైవ కౌన్తేయ పీడనీయో జనాధిపః। సమమేతేన యుధ్యస్వ బాహుభ్యాం భరతర్షభ
కాబట్టి కౌంతేయా, నేడు నీవు ఆ రాజును గట్టిగా ఒత్తిడి చేయాలి. నీ బలంతో అతనితో పోరాడి, భరతవంశశిఖామణీ!
ఏవముక్తఃస కృష్ణేన పాణ్డవః పరవీరహా। జరాసన్దస్య తద్రన్ధ్రం జ్ఞాత్వా చక్రే మతిం వధే
కృష్ణుడు ఇలా చెప్పగానే, శత్రువులను సంహరించే పాండవుడు, జరాసంధుని బలహీనతను గుర్తించి అతన్ని సంహరించాలనే సంకల్పం చేసుకున్నాడు.
తతస్తమజితం జేతుం జరాసన్దం వృకోదరః। సంరమ్భాద్బలినాం శ్రేష్ఠో జగ్రాహ కురునన్దనః
అప్పుడే బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన వృకోదరుడు, జయించలేని జరాసంధుని ఓడించడానికి కోపంతో పట్టుకున్నాడు, కురు వంశానికి ఆనందాన్ని.
భీమసేనస్తతః కృష్ణమువాచ యదునన్దనమ్। బుద్ధిమాస్థాయ విపులాం జరాసన్ధవధోప్సయా
ఆ తరువాత భీమసేను, యదువంశానికి ఆనందమైన కృష్ణునితో, జరాసంధుని సంహారానికి విస్తృతమైన యుక్తిని ఆలోచించి మాట్లాడాడు.
నాయం పాపో మయా కృష్ణ యుక్తః స్యాదనురోధితుమ్। ప్రాయేణ యదుశార్దూల బాన్ధవక్షయకృత్తవ
కృష్ణా, ఈ దుష్టుడు నా చేత అనుకూలత పొందటానికి అర్హుడు కాదు. యదువీరా, ఇతడు తన బంధువులను నాశనం చేసినవాడు.