అతోఽన్యథా చరఁల్లోకే ధర్మజ్ఞః సన్మహారథః। వృజినాం గతిమాప్నోతి శ్రేయసోఽప్యుపహన్తి చ
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన గొప్ప యోధుడు అయినవాడు, ఈ లోకంలో తప్పుడు మార్గంలో నడిచితే, పాపపు దారిలోకి వెళ్లిపోతాడు. మంచిని కూడా నాశనం చేసేస్తాడు.
త్రైలోక్యే క్షత్రధర్మో హి శ్రేయాన్వై సాధుచారిణామ్। నాన్యం ధర్మం ప్రశంసన్తి యే చ ధర్మవిదో జనాః
మూడు లోకాలలోనూ, క్షత్రియుని ధర్మమే మంచిగా ప్రవర్తించే వారికి అత్యుత్తమం. ధర్మాన్ని తెలిసిన వారు వేరే ధర్మాన్ని పొగడరు.
తస్య మేఽద్య స్థితస్యేహ స్వధర్మే నియతాత్మనః। అనాగసం ప్రజానాం చ ప్రమాదాదివ జల్పథ
కాబట్టి, నేను నేడు నా స్వధర్మంలో నిలిచి, మనస్సు నిగ్రహించుకొని, ఎవరికీ అపరాధం చేయకుండా ఉన్నాను. అయినా నీవు నిర్లక్ష్యంగా మాటలు చెబుతున్నావు.
కులకార్యం మహాబాహో కశ్చిదేకః కులోద్వహః। వహతే యస్తన్నియోగాద్వయమభ్యుద్యతాస్త్వయి
ఓ మహాబాహువా! ఒక కుటుంబంలో, కుటుంబాన్ని కాపాడే గొప్పవాడు ఒక్కరే కుటుంబ బాధ్యతను భరిస్తాడు. కానీ నీ విషయంలో ఇద్దరు ముందుకు వచ్చారు.
త్వయా చోపహృతా రాజన్క్షత్రియా లోకవాసినః। తదాగః క్రూరముత్పాద్య మన్యసే కిమనాగసమ్
ఓ రాజా! నీవే లోకంలో ఉన్న క్షత్రియులను పట్టుకున్నావు. ఇంత క్రూరమైన పాపాన్ని చేసి, నీవు నిష్పాపుడినని ఎలా అనుకుంటున్నావు?
రాజా రాజ్ఞః కథం సాధూన్హింస్యాన్నృపతిసత్తమ। తద్రాజ్ఞః సన్నిగృహ్య త్వం రుద్రాయోపజిహీర్షసి
ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! ఒక రాజు, మంచి రాజులను ఎలా హింసించగలడు? ఆ రాజును అదుపులో పెట్టి, నీవు రుద్రునికి అర్పించాలనుకుంటున్నావు.
అస్మాంస్తదేనోపగచ్ఛేత్కృతం బార్హద్రథ త్వయా। వయం హిం శక్తా ధర్మస్య రక్షణే ధర్మచారిణః
బార్హద్రథా! ఆ ఉద్దేశంతో నీవు మమ్మల్ని ఎదుర్కొంటే, మేము ధర్మాన్ని కాపాడగలవారు, ధర్మమార్గంలో నడిచేవారు.
తస్మాదద్యోపగచ్ఛామస్తవ బార్హద్రథాన్తికమ్'। మనుష్యాణాం సమాలమ్భో న చ దృష్టః కదాచన। స కథం మానుషైర్దేవం యష్టుమిచ్ఛసి శఙ్కరమ్
కాబట్టి, బార్హద్రథా! నేడు మేము నీ ముందుకు వచ్చాము. మనుషులపై ఆధారం పెట్టడం ఎప్పుడూ చూడలేదు. మరి నీవు మానవ ప్రయత్నాలతో శంకరుణ్ణి పూజించాలనుకోవడం ఎలా?
సవర్ణో హి సవర్ణానాం పశుసఞ్జ్ఞాం కరిష్యసి। కోఽన్యం ఏవం యథా హి త్వం జరాసన్ధ వృథామతిః
నీ వర్గానివారిని, అదే వర్గానికి చెందినవారికి బలిగా చేయాలనుకుంటున్నావు. నీలాంటి తప్పుగా ఆలోచించే వాడెవరు, జరాసంధా?
యస్యాం యస్యామవస్థాయాం యద్యత్కర్మ కరోతి యః। తస్యాం తస్యామవస్థాయాం తత్ఫలం సమవాప్నుయాత్
ఎవరైనా ఏ స్థితిలో ఏ పని చేసినా, అదే స్థితిలో ఆ పనికి తగిన ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
తే త్వాం జ్ఞాతిక్షయకరం యమమార్తానుసారిణః। జ్ఞాతివృద్ధినిమిత్తార్థం వినిహన్తుమిహాగతాః
నీ బంధువులను నాశనం చేసే వారు, యముని మార్గాన్ని అనుసరించి, తమ బంధువుల అభివృద్ధికోసం నిన్ను సంహరించడానికి ఇక్కడికి వచ్చారు.
నాస్తి లోకే పుమానన్యః క్షత్రియోష్వితి చైవ తత్। మన్యసే స చ తే రాజన్సుమహాన్బుద్ధివిప్లవః
ఈ లోకంలో క్షత్రియులలో మరొకడు లేడని నీవు అనుకుంటున్నావు. రాజా! అది నీకు గొప్ప మాయాజాలం.
కో హి జానన్నభిజనమాత్మవాన్క్షత్రియో నృప। నావిశేత్స్వర్గమతులం రణానన్తరమవ్యయమ్
ఓ రాజా! తన వంశాన్ని తెలిసిన, ఆత్మనిగ్రహం ఉన్న క్షత్రియుడు యుద్ధం తర్వాత అపూర్వమైన, శాశ్వతమైన స్వర్గంలో ప్రవేశించకుండా ఉండగలడా?
స్వర్గం హ్యేవ సమాస్థాయ రణయజ్ఞేషు దీక్షితాః। జయన్తి క్షత్రియా లోకాంస్తద్విద్ధి మనుజర్షభ
యుద్ధయజ్ఞానికి దీక్ష తీసుకున్న క్షత్రియులు స్వర్గాన్ని పొందుతారు. ఇదే నిజమని తెలుసుకో, మానవులలో శ్రేష్ఠుడా!
స్వర్గయోనిర్మహద్బ్రహ్మ స్వర్గయోనిర్మహద్యశః। స్వర్గం యోనిస్తపో యుద్ధే మృత్యుః సోఽవ్యభిచారవాన్
స్వర్గమే మహత్తరమైన బ్రహ్మకు మూలం, స్వర్గమే గొప్ప కీర్తికి మూలం. తపస్సుతో, యుద్ధంలో ధైర్యంగా మరణించినవారికి స్వర్గమే ఫలితం.
ఏష హ్యైన్ద్రో వైజయన్తో గుణైర్నిత్యం సమాహితః। యేనాసురాన్పరాజిత్య జగత్పాతి శతక్రతుః
ఇంద్రుడు ఎప్పుడూ మంచితనంలో స్థిరంగా ఉంటాడు. అతడే అసురులను ఓడించి, ఈ లోకాన్ని పాలిస్తున్నాడు.
స్వర్గమార్గాయ కస్య స్యాద్విగ్రహో వై యథా తవ। మాగధైర్విపులైః సైన్యైర్బాహుల్యబలదర్పితః
నీవు మాగధుల గొప్ప సైన్యాలతో, అధిక బలంతో గర్వించి, స్వర్గమార్గం కోసం యుద్ధాన్ని కోరుకుంటున్నావు. మరెవరు అలా చేయగలరు?
మాఽవమంస్థాః పరాన్రాజన్నాస్తి వీర్యం నరే నరే। సమం చేజస్త్వయా చైవ విశిష్టం వా నరేశ్వర
రాజా! ఇతరులను తక్కువగా చూడవద్దు. ప్రతి మనిషిలో ధైర్యం ఒకేలా ఉండదు. కొంతమంది నీకు సమానంగా, మరికొంతమంది నిన్ను మించిపోయే ధైర్యం కలిగి ఉండవచ్చు, ఓ రాజాధిరాజా!
యావదేతదసమ్బుద్ధం తావదేవ భవేత్తవ। విషహ్యమేతదస్మాకమతో రాజన్బ్రవీమి తే
ఇది తెలియని వరకు మాకు భరించదగినదే. అందుకే, రాజా, నేను నీతో ఇలా మాట్లాడుతున్నాను.
జహి త్వం సదృశేష్వేవ మానం దర్పం చ మాగధ। మా గమః ససుతామాత్యః సబలశ్చ యమక్షయమ్
నీకు సమానుల మధ్య మాత్రమే గర్వాన్ని, అహంకారాన్ని వదిలిపెట్టు, మాగధా. నీ కుమారులు, మంత్రులు, సైన్యంతో కలిసి యమలోకానికి వెళ్లిపోవద్దు.
దమ్భోద్భవః కార్తవీర్య ఉత్తరశ్చ బృహద్రథః। శ్రేయసో హ్యవమత్యేహ వినేశుః సబలా నృపాః
దంభోద్భవుడు, కార్తవీర్యుడు, తరువాత బ్రహద్రథుడు—ఈ మహారాజులు అందరూ గొప్ప సైన్యాలతో కూడి, ఇక్కడ అపమానంగా నశించారు.
యుయుక్షమాణాస్త్వత్తో హి న వయం బ్రాహ్మణా ధ్రువమ్। శౌరిరస్మి హృషీకేశో నృవీరౌ పాణ్డవావిమౌ। అనయోర్మాతులేయం చ కృష్ణం మాం విద్ధి తే రిపుమ్
మేము నీతో యుద్ధం చేయదలచిన బ్రాహ్మణులు కాదము. నేను శూర వంశానికి చెందినవాడిని, హృషీకేశుడు ఇక్కడ ఉన్నాడు, వీరిద్దరూ పరాక్రమవంతులైన పాండవులు. నా మామయ్య కృష్ణుడిని నీ శత్రువుగా తెలుసుకో.
త్వామాహ్వయామహే రాజన్స్థిరో యుధ్వస్వ మాగధ। ముచ్ఛ వా నృపతీన్సర్వాన్ గచ్ఛ వా త్వం యమక్షయమ్
రాజా, మేము నిన్ను యుద్ధానికి పిలుస్తున్నాము. ధైర్యంగా నిలబడి యుద్ధం చేయు, మాగధా. లేకపోతే, అన్ని రాజులను విడుదలచేయి, లేదా యమలోకానికి వెళ్ళిపో.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా జరాసన్ధః క్రుద్ధో వచనమబ్రవీత్
ఇలా విన్న జరాసంధుడు కోపంతో ఇలా అన్నాడు:
నాహం కంసః ప్రలమ్బో వా న బాణో న చ ముష్టికః। నరకో నేన్ద్రతపనో న కేశీ న చ పూతనా
నేను కంసుడు కాదు, ప్రలంబుడు కాదు, బాణుడు కాదు, ముష్టికుడు కాదు; నరకుడు కాదు, ఇంద్రతపనుడు కాదు, కేశి కాదు, పూతనా కూడా కాదు.
న కాలయవనో వాఽపి యే త్వయా నిహతా యుధి। త్వం తు గోపకులోత్పన్నో జాతిం వై పౌర్వికీం స్మర
నేను కాలయవనుడు కూడా కాదు, నీవు యుద్ధంలో చంపినవాళ్లలో ఎవ్వరూ కాదు. నీవు గోపకుల వంశంలో పుట్టినవాడివి, నీ పూర్వ వంశాన్ని గుర్తు పెట్టుకో.
యోఽస్మద్భయాదతిక్రమ్య సాగరానూపమాశ్రితః। జన్మభూమిం పరిత్యజ్య మధురాం ప్రాకృతో యథా
నన్ను భయపడి, నీవు సముద్రతీరానికి వెళ్లి, నీ జన్మభూమిని, మధురానగరాన్ని వదిలిపెట్టి, ఒక సాధారణ మనిషిలా పారిపోయావు.
సోఽధునా కత్థసే శౌరే శరదీవ యథా ఘనః। అద్యానృణ్యం కరిష్యామి భోజరాజస్య ధీమతః
ఇప్పుడు నీవు, శూర వంశీయుడా, శరదృతువులో మేఘంలా పొగిడుకుంటున్నావు. ఈరోజు నేను బోజరాజు పట్ల ఉన్న నా ఋణాన్ని తీర్చుతాను.
జామాతురౌగ్రసేనస్య త్వాం నిహత్యాద్య మాధవ। చిరకాఙ్క్షితో మే సఙ్గ్రామస్త్వాం హన్తుం సముహృద్గుణమ్
ఉగ్రసేనుని అల్లుడవైన మాధవా! నిన్ను చంపడం ద్వారా, నీ గొప్పతనాన్ని అందరూ మెచ్చిన నిన్ను హత్య చేయాలన్న నా దీర్ఘకాల కోరిక నేడు నెరవేరుతుంది.
దిష్ట్యా మే సఫలో యత్నః కృతో దేవైః సవాసవైః। క్లీబావిమౌ చ గోవిన్ద భీమసేనార్జునావుభౌ
దేవతలు, ఇంద్రునితో కలిసి నేను చేసిన ప్రయత్నం ఫలించింది. గోవిందా! ఈ ఇద్దరు, భీమసేనుడు, అర్జునుడు ఇద్దరూ పౌరుషహీనులు.