యత్ర దీర్ఘతమా నామ ఋషిః పరమన్త్రితః'। శూద్రాయాం గౌతమో యత్ర మహాత్మా సంశితవ్రతః। ఔశీనర్యామజనయత్కాక్షీవాద్యాన్సుతాన్మునిః
ఇక్కడ దీర్ఘతమా అనే మహర్షి, మంత్రాలలో నిపుణుడు, మహాత్ముడు గౌతముడు, ఉశీనర దేశానికి చెందిన శూద్ర మహిళతో కాక్షీవత్ లాంటి కుమారులను కనెను.
గౌతమః ప్రణయాత్తస్మాద్యథాఽసౌ తత్ర సద్మని। భజతే మాగధం వంశం స నృపాణామనుగ్రహః
ప్రేమతో గౌతముడు అక్కడ ఆ గృహంలో నివసిస్తూ, మాగధ రాజవంశానికి అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదిస్తున్నాడు.
అఙ్గవఙ్గాదయశ్చైవ రాజానః సుమహాబలాః। గౌతమక్షయమభ్యేత్య రమన్తే స్మ పురార్జున
అంగ, వంగ మొదలైన మహాబలశాలి రాజులు, అర్జునా, గౌతముని ఆశ్రమానికి వచ్చి, ఆ నగరంలో ఆనందంగా ఉండేవారు.
వనరాజీస్తు పశ్యేమాః పిప్లానాం మనోరమాః। లోఘ్రాణాం చ శుభాః పార్థ గౌతమౌకః సమీపజాః
పార్థా, ఈ అందమైన పిప్పల వృక్షాల వనాలు, శుభ్రమైన లోధ్ర వనాలు గౌతముని నివాసానికి దగ్గరగా ఉన్నాయి చూడు.
అర్బుదః శక్రవాపీ చ పన్నగౌ శత్రుతాపనౌ। స్వస్తికస్యాలయశ్చాత్ర మణినాగస్య చోత్తమః
ఇక్కడ అర్భుద, శక్రవాపి, పన్నగుడు, శత్రుతాపనుడు అనే నాగులు, స్వస్తికుని నివాసం, మణినాగుని శ్రేష్ఠమైన స్థలం ఉన్నాయి.
అపారిహార్యా మేఘానాం మాగధా మనునా కృతాః। కౌశికో మణిమాంశ్చైవ చక్రాతే చాప్యనుగ్రహమ్
ఈ మాగధ కోటలు, మానవుడు నిర్మించినవి, మేఘాలకు కూడా అప్రాప్యమైనవి; కౌశికుడు, మణిమంతుడు కూడా ఇక్కడ అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించారు.
పాణ్డరే విపులే చైవ తథా వారాహకేఽపి చ। చైత్యకే చజ గిరిశ్రేష్ఠే మాదఙ్గే చ శిలోచ్చయే
పాండర అనే విశాలమైన పర్వతంపై, అలాగే వారాహక పర్వతం మీద, చైత్యక పర్వతం మీద, గొప్ప మాదంగ శిఖరంపై, ఇంకా పెద్ద పెద్ద రాళ్ల గుట్టలపై కూడా—
ఏతేషు పర్వతేన్ద్రేషు సర్వసిద్ధసమాలయాః। యతీనామాశ్రమాశ్చైవ మునీనాం చ మహాత్మనామ్
ఈ ముఖ్యమైన పర్వతాలన్నింటిలో కూడా సిద్ధులు నివసించే ఆశ్రమాలు, యతులు, గొప్ప ఋషులు నివసించే చోట్లుగా ఉన్నాయి.
వృషభస్య తమాలస్య మహావీర్యస్య వై తథా। గన్ధర్వరక్షసాం చైవ నాగానాం చ తథాఽఽలయాః
అక్కడ మహావీరుడైన వృషభుడు, తమాలుడు, ఇంకా గంధర్వులు, రాక్షసులు, నాగులు నివసించే స్థలాలు కూడా ఉన్నాయి.
కక్షీవతస్తపోవీర్యాత్తపోదా ఇతి విశ్రుతాః। పుణ్యతీర్థాశ్చ తే సర్వే సిద్ధానాం చైవ కీర్తితాః। మణేశ్చ దర్శనాదేవ భద్రం శివమవాప్నుయాత్
కక్షీవతుని తపస్సు వల్ల ఇవి తపోదా అని పేరు పొందాయి. ఇవన్నీ పవిత్రమైన తీర్థాలు, సిద్ధులకు ప్రసిద్ధమైనవి. అక్కడ మణిని చూసినవాడు శుభం, మంగళం పొందతగినదే అని చెబుతారు.
ఏవం ప్రాప్య పురం రమ్యం దురాధర్పం సమన్తతః।। అర్థసిద్ధిం త్వనుపమాం జరాసన్ధోఽభిమన్యతే
అలా ఆ అందమైన, ఎవ్వరూ దాటి రాలేని పట్టణాన్ని చేరుకున్న జరాసంధుడు, తనకు అపూర్వమైన విజయాన్ని సాధించానని భావించాడు.
ఏవముక్త్వా తతః సర్వే భ్రాతరో విపులౌజసః
అలా అన్న తర్వాత, గొప్ప బలమున్న అన్నదమ్ములందరూ—
వార్ష్ణేయః పాణ్డవౌ చైవ ప్రతస్థుర్మాగధం పురమ్। హృష్టపుష్టజనోపేతం చాతుర్వర్ణ్యసమాకులమ్
వృష్ణికులవాడు, ఇద్దరు పాండవులు కలిసి, ఆనందంగా, ఐశ్వర్యంగా ఉన్న, నాలుగు వర్ణాలవారు నిండిన మాగధ పట్టణం వైపు బయలుదేరారు.
స్ఫీతోత్సవమనాధృష్యమాసేదుశ్చ గిరివ్రజతమ్। తతో ద్వారమనాసాద్య పురస్య గిరిముచ్ఛ్రితమ్
పండుగలు జోరుగా జరుగుతున్న, ఎవ్వరూ జయించలేని గిరివ్రజాన్ని చేరుకొని, ఆ పట్టణ ద్వారం వద్దకు వచ్చి, ఎత్తైన పర్వతాన్ని చూశారు.
బార్హద్రథైః పూజ్యమానం తథా నగరవాసిభిః। మాగధానాం తు రుచిరం చైత్యకాన్తరమాద్రవన్
బార్హద్రథులు, నగరవాసులు గౌరవిస్తున్న ఆ ముగ్గురు, మాగధుల అందమైన చైత్యవనంలోకి ప్రవేశించారు.
యత్ర మాంసాదమృషభమాససాద బృహద్రథః। తం హత్వా మాసతాలాభిస్తిస్రో భేరీకారయత్
అక్కడ బృహద్రథుడు మాంసం తినే వృషభాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు. దానిని చంపి, మాంసాన్ని బహుమతిగా ఇచ్చి, మూడు బేరీలు మోగించించాడు.
స్వపురే స్థాపయామాస తేన చానహ్య చర్మణా। యత్ర తాః ప్రాణదన్భేర్యో దివ్యపుష్పావచూర్ణితాః
ఆ బేరీలను తన పట్టణంలో పెట్టించి, ఆ వృషభ చర్మంతో వాటిని కప్పించాడు. ఆ బేరీలు దివ్యపుష్పాలతో అలంకరించబడి మోగించబడ్డాయి.
భఙ్క్త్వా భేరీత్రయం తేఽపి చైత్యప్రాకారమాద్రవన్। ద్వారతోఽభిముఖాః సర్వే యయుర్నానాయుధాస్తధా
ఆ ముగ్గురు ఆ మూడు బేరీలను పగలగొట్టి, చైత్య ప్రాకారానికి పరుగెత్తారు. వారందరూ వివిధ ఆయుధాలతో, ద్వారం నుంచి నేరుగా ముందుకు సాగారు.
మాగధానాం సురుచిరం చైత్యకం తం సమాద్రవన్। శిరసీవ సమాఘ్నన్తో జరాసన్ధం జిఘాంస్వః
వారు మాగధుల ఆ అందమైన చైత్యాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని, జరాసంధుడి తలపై కొట్టినట్టు పరుగెత్తారు, అతన్ని చంపాలని ఉద్దేశంతో.
స్థిరం సువిపులం శృఙ్గం సుమహత్తత్పురాతనమ్। అర్చితం గన్ధమాల్యైశ్చ సతతం సుప్రతిష్ఠితమ్
అది బలమైనది, విశాలమైనది, పురాతనమైన గొప్ప శిఖరం. ఎప్పుడూ గంధపుష్పాలతో అలంకరించబడి, బలంగా నిలిచి ఉండేది.
విపులైర్బాహుభిర్వీరస్తేఽభిహత్యాభ్యపాతయన్। తతస్తే మాగధం హృష్టాః పురం ప్రవివిశుస్తదా
ఆ వీరులు తమ బలమైన చేతులతో దానిని కొట్టి కూల్చేశారు. ఆ తర్వాత ఆనందంగా మాగధ పట్టణంలోకి ప్రవేశించారు.
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు బ్రాహ్మణా వేదపారగాః। దృష్ట్వా తు దుర్నిమిత్తాని జరాసన్ధమదర్శయన్
అదే సమయంలో, వేదాలు నేర్చుకున్న బ్రాహ్మణులు, చెడు సూచనలు చూసి, అవి జరాసంధుడికి చూపించారు.
పర్యుగ్న్యకుర్వంశ్చ నృపం ద్విరదస్థం పురోహితాః। తతస్తచ్ఛాన్తయే రాజా జరాసన్ధః ప్రతాపవాన్। దీక్షితో నియమస్థోఽసావుపవాసపరోఽభవత్
పురోహితులు, ఏనుగుపై కూర్చున్న రాజుకు శాంతి క్రియలు చేశారు. ఆ చెడు సూచనలు పోవాలని, బలమైన జరాసంధుడు నియమాలు పాటిస్తూ ఉపవాసం చేశాడు.
స్నాతకవ్రతినస్తే తు బాహుశస్త్రా నిరాయుధాః। యుయుత్సవః ప్రవివిశుర్జరాసన్ధేన భారత
స్నాతక వ్రతం పూర్తిచేసిన వారు, ఆయుధాలు లేకుండా, బాహుబలంతో యుద్ధం చేయగలవారు, జరాసంధుడితో పోటీకి ప్రవేశించారు, ఓ భారతా!
భక్ష్యమాల్యాపణానాం చ దదృశుః శ్రియముత్తమామ్। స్ఫీతాం సర్వగుణోపేతాం సర్వకామసమృద్ధినామ్
అక్కడ ఆహారపు, పుష్పమాలల దుకాణాల్లో ఉన్న గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని వారు చూశారు. అది సమృద్ధిగా, అన్ని మంచి లక్షణాలతో, కావలసిన అన్ని సుఖాలతో నిండినదిగా కనిపించింది.
తాం తు దృష్ట్వా సమృద్ధిం తే వీథ్యాం తస్యాం నరోత్తమాః। రాజమార్గేణ గచ్ఛన్తః కృష్ణభీమధనఞ్జయాః। బలాద్గృహీత్వా మాల్యాని మాలాకారాన్మహాబలాః
ఆ వీధిలో ఆ ఐశ్వర్యాన్ని చూసిన కృష్ణుడు, భీముడు, అర్జునుడు రాజమార్గంలో నడుచుకుంటూ, బలవంతంగా మాలాకారుల దగ్గర నుంచి పుష్పమాలలు తీసుకున్నారు.
కర్పూరశృఙ్గం కోష్ఠం చ సఫలం చాన్తరాపణే। వైశ్యాద్బలాద్గృహీత్వా తే విహృత్య చ మహారథాః
వారు ఒక వ్యాపారిని బలవంతంగా ఎదుర్కొని, లోపలి దుకాణంలో ఉన్న కర్పూరం, సుగంధ ద్రవ్యాలు, పండ్లు తీసుకున్నారు. ఆ మహాబలులు ఆనందంగా సంచరించారు.
విరాగవసనాః సర్వే స్రగ్విణో మృష్టకుణ్డలాః। నివేశనమథాజగ్ముర్జరాసన్ధస్య ధీమతః
అందరూ వాడిపోయిన వస్త్రాలు ధరించి, పుష్పమాలలు వేసుకుని, మెరిసే కుండలాలు పెట్టుకుని, ఆ ధీరుడైన జరాసంధుని ఇంటికి ప్రవేశించారు.
గోవాసమివ వీక్షన్తః సింహా హైమవతా యథా। శాలస్తమ్భనిభాస్తేషాం చన్దనాగురురూషితాః
వారు ఆవు చర్మాలు వేసుకున్న హిమాలయపు సింహాల్లా కనిపించారు. వారి భుజాలు శాలవృక్షపు దండాల్లా, శరీరాలు చందనం, అగరు సుగంధాలతో పరిమళించాయి.
అశోభన్త మహారాజ బాహవో యుద్ధశాలినామ్। తాన్దృష్ట్వా ద్విరదప్రఖ్యాఞ్శాలస్కన్దానివోద్గతాన్
ఓ మహారాజా! యుద్ధంలో నిపుణులైన వారి భుజాలు, శాలవృక్షాల నుంచి బయటకు వస్తున్న ఏనుగుల దంతాల్లా ప్రకాశించాయి.