కేచిద్ధి సౌహృదా దేవే న దోషం పరిచక్షతే। స్వార్థహేతోస్తథైవాన్యే ప్రియమేవ వదన్త్యుత
కొంతమంది స్నేహంతో తప్పులను చూపరు దేవా, మరికొందరు తమ ప్రయోజనాల కోసం ఇష్టమైన మాటలే చెబుతారు.
ప్రియమేవ పరీప్సన్తే కేచిదాత్మని యద్ధితమ్। ఏవమ్ప్రాయాశ్చ దృశ్యన్తే జనవాదాః ప్రయోజనే
కొంతమంది తమకు నచ్చినదే, తమకు మేలు అనిపించినదే కోరుకుంటారు. ఇలా ప్రజలు తమ అవసరాల విషయాల్లో సాధారణంగా ఇలాంటి అభిప్రాయాలు చూపిస్తారు.
త్వం తు హేతూనతీత్యైతాన్కామక్రోధౌ వ్యుదస్య చ। పరమం యత్క్షమం లోకే యథావద్వక్తుమర్హసి
కానీ నువ్వు ఈ కారణాలన్నింటిని దాటి, కోరిక, కోపాలను విడిచిపెట్టి, లోకంలో అత్యుత్తమమైనది, యథావిధిగా ఏది శ్రేయస్కరమో అదే చెప్పాలి.
సర్వైర్గుణైర్మహారాజ రాజసూయం త్వమర్హసి। జానతస్త్వేవ తే సర్వం కిఞ్చిద్వక్ష్యామి భారత
మహారాజా! నువ్వు అన్ని గుణాలతో రాజసూయ యాగానికి అర్హుడవు. అయినా, నీవు అన్నీ తెలిసినవాడివైనా, నేను కొంతమాట చెబుతాను భారతవంశజా.
జామదగ్న్యేన రామేణ క్షత్రం యదవశేషితమ్। తస్మాదవరజం లోకే యదిదం క్షత్రసంజ్ఞితమ్
జామదగ్న్యుడైన రాముడు యుద్ధం చేసిన తరువాత ఎన్ని క్షత్రియులు మిగిలారో, ఇప్పుడు ప్రపంచంలో వారినే క్షత్రియులుగా పిలుస్తారు.
కృతోఽయం కలుసఙ్కల్పః క్షత్రియైర్వసుధాధిప। నిదేశవాగ్భిస్తత్తేహ విదితం భరతర్షభ
ఈ క్షత్రియులు దుష్టసంకల్పంతో ఉన్నారు భూస్వామీ! వారి మాటలు, ఆదేశాలు నీకు ఇక్కడ బాగా తెలుసు భారతవంశశ్రేష్ఠా.
ఐలస్యేక్ష్వాకువంశస్య ప్రకృతిం పరిచక్షతే। రాజానః శ్రేణిబద్ధాశ్చ తథాఽన్యే క్షత్రియా భువి
ఐల వంశం, ఇక్ష్వాకువంశానికి చెందిన రాజుల స్వభావాన్ని వివరించబడింది. అలాగే రాజులు వరుసగా, ఇతర క్షత్రియులు కూడా భూమిపై ఉన్నారు.
ఐలవంశ్యాశ్చ యే రాజంస్తథైవేక్ష్వాకవో నృపాః। తాని చైకశతం విద్ధి కులాని భరతర్షభ
ఐలవంశానికి చెందినవారు, ఇక్ష్వాకువంశ రాజులు — వీటిల్లో వంద రాజవంశాలు ఉన్నాయని తెలుసుకో భారతవంశశ్రేష్ఠా.
యయాతేస్త్వేవ భోజానాం విస్తరో గుణతో మహాన్। భజతేఽద్య మహారాజ విస్తరం సచతుర్దిశమ్
బోజులలో యయాతి వంశ మహిమ ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది మహారాజా! అది నేడు నాలుగు దిక్కులకూ విస్తరించింది.
తేషాం తథైవ తాం లక్ష్మీం సర్వక్షత్రముపాసతే। ఇదానీమేవ వై రాజఞ్జరాసన్ధో మహీపతిః
అందులోని ఆ ఐశ్వర్యాన్ని ఇప్పుడు అన్ని క్షత్రియులు సేవిస్తున్నారు. ఈ సమయంలోనే రాజా, జరాసంధుడు భూమిపతి అయ్యాడు.
అభిభూయ శ్రియం తేషాం కులానామభిషేచితః। స్థితో మూర్ధ్ని నరేన్ద్రాణామోజసాఽఽక్రమ్య సర్వశః
ఆయన ఆ వంశాల ఐశ్వర్యాన్ని జయించి, అభిషేకం చేయించుకున్నాడు. తన బలంతో అన్ని రాజులను అధిగమించి, వారందరి పైన నిలిచాడు.
సోఽవనీం మధ్యమాం భుక్త్వా మిథో భేదమమన్యత। ప్రభుర్యస్తు పరో రాజా యస్మిన్నేకవశే జగత్
ఆయన మధ్యభూమిని అనుభవించి, ఇతరులను విడదీయాలని ఆలోచించాడు. కానీ, లోకం అంతా ఒక్కరికి వశమై ఉంటే, ఆ రాజే పరమాధిపతి.
స సామ్రాజ్యం మహారాజ ప్రాప్తో భవతి యోగతః। తం స రాజా జరాసన్ధం సంశ్రిత్య కిల సర్వశః
ఓ మహారాజా, అతడు జరాసంధుని సహాయంతో సామ్రాజ్యాన్ని సంపాదించాడు.
రాజన్సేనాపతిర్జాతః శిశుపాలః ప్రతాపవాన్। తమేవ చ మహారాజ శిష్యవత్సముపస్థితః
శిశుపాలుడు, పరాక్రమశాలి, ఆ రాజుకు సేనాధిపతిగా మారి, శిష్యుడిలా భక్తితో అతని వద్దకు చేరాడు.
వక్రః కరూషాధిపతిర్మాయాయోధీ మహాబలః।। అపరౌ చ మహావీర్యౌ మహాత్మానౌ సమాశ్రితౌ
కరూష దేశాధిపతి వక్రుడు, మాయాయుద్ధంలో నిపుణుడు, గొప్ప బలశాలి; అతనితో పాటు మరొరు ఇద్దరు మహావీరులు, మహాత్ములు కూడా ఆశ్రయం పొందారు.
జరాసన్ధం మహావీర్యం తౌ హింసడిమ్బికావుభౌ। వక్రదన్తః కరూషస్య కరభో మేఘవాహనః। మూర్ధ్నా దివ్యం మణిం బిభ్రద్యమద్భుతమణిం విదుః
హంసుడు, డింభకుడు ఇద్దరూ మహావీరులు, జరాసంధుని ఆశ్రయించారు. కరూషుని వక్రదంతుడు, కరభుడు, మేఘవాహనుడు తలపై అద్భుతమైన దివ్య మణిని ధరించి ప్రసిద్ధులు.
మరుం చ నరకం చైవ శాస్తి యో యవనాధిపః। అపర్యన్తబలో రాజా ప్రతీచ్యాం వరుణో యథా
యవనాధిపతి రాజు, అపారమైన బలంతో, పశ్చిమ దిక్కులో వరుణుడు లాగా, మరు, నరక దేశాలను పాలిస్తున్నాడు.
భగదత్తో మహారాజ వృద్ధస్తవ పితుః సఖా। స వాచా ప్రణతస్తస్య కర్మణా చ విశేషతః
భగదత్తుడు, ఓ మహారాజా, వృద్ధుడు, నీ తండ్రికి మిత్రుడు, మాటలోను, కార్యంలోను అతనికి ప్రత్యేకంగా గౌరవం చూపించాడు.
స్నేహబద్ధశ్చ మనసా పితృవద్భక్తిమాంస్త్వయి। ప్రతీచ్యాం దక్షిణం చాన్తం పృథివ్యాః ప్రతి యో నృపః
మనసులో అనురాగంతో బంధించబడి, నిన్ను తండ్రిలా భక్తితో చూసే రాజు, పశ్చిమ, దక్షిణ దిక్కుల్లో భూమిని పాలిస్తున్నాడు.
మాతులో భవతః శూరః పురుజిత్కున్తివర్ధనః। స తే సన్నితిమానేకః స్నేహతః శత్రుసూదనః
నీ మామ, పరాక్రమశాలి పురుజిత్ కుంతివర్ధనుడు, అనేక మిత్రులతో, శత్రువులను జయించే నీవు, ప్రేమతో నీ పక్కన నిలిచాడు.
జరాసన్ధం గతస్త్వేవ పురా యో న మయా హతః। పురుషోత్తమవిజ్ఞాతో యోసౌ చేదిషు దుర్మతిః
ఎప్పుడో జరాసంధుని వద్దకు వెళ్లి, నా చేతిలో చనిపోని, చెదిరాజ్యంలో దుర్మతి కలిగిన వాడు పురుషోత్తముడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.
ఆత్మానం ప్రతిజానాతి లోకేఽస్మిన్పురుషోత్తమమ్। ఆదత్తే సతతం మోహాద్యః స చిహ్నం చ మామకమ్
ఈ లోకంలో తానే పురుషోత్తముడని ప్రకటిస్తూ, మోహంతో ఎప్పుడూ నా గుర్తును తనదిగా తీసుకుంటున్నాడు.
వఙ్గపుణ్డ్రకిరాతేషు రాజా బలసమన్వితః। పౌణ్డ్రకో వాసుదేవేతి యోసౌ లోకేఽభివిశ్రుతః
వంగ, పుండ్ర, కిరాత దేశాల్లో బలవంతుడైన రాజు, 'వాసుదేవుడు'గా లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందిన పౌండ్రకుడు.
చతుర్థభాఙ్మహారాజ భోజ ఇన్ద్రసఖో బలీ। విద్యాబలాద్యో వ్యజయత్స పాణ్డ్యక్రథకైశికాన్
ఓ మహారాజా, బలవంతుడు, ఇంద్రునికి మిత్రుడు అయిన భోజరాజు, నాలుగవ భాగాన్ని పొంది, విద్యా బలంతో పాండ్య, క్రథ, కైశికులను జయించాడు.
భ్రాతా తస్యాకృతిః శూరో జామదగ్న్యసమోఽభవత్। స భక్తో మాగధం రాజా భీష్మకః పరవీరహా
అతని సోదరుడు, పరాక్రమశాలి, జమదగ్ని కుమారుడితో సమానమైనవాడు, మాగధ రాజు భీష్మకుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, భక్తితో ఉన్నాడు.
ప్రియాణ్యాచరతః ప్రహ్వాన్సదా సమ్బన్ధినస్తతః। భజతో న భజత్యస్మానప్రియేషు వ్యవస్థితః
సంబంధులకు ఇష్టమైన పనులు చేస్తూ ఎప్పుడూ వినయంగా ఉంటాడు. మనలను గౌరవించని వారిని అతడు గౌరవించడు, తనకు ఇష్టమైన వారిలో స్థిరంగా ఉంటాడు.
న కులం సబలం రాజన్నభ్యజానాత్తథాఽఽత్మనః। పశ్యమానో యశో దీప్తం జరాసన్ధముపస్థితః
ఓ రాజా, జరాసంధుని కీర్తి ప్రకాశంగా కనిపించి, తన వంశ బలాన్ని గుర్తించకుండా, అతని వైపు చేరాడు.
ఉదీచ్యాశ్చ తథా భోజాః కులాన్యష్టాదశ ప్రభో। జరాసన్ధభయాదేవ ప్రతీచీం దిశమాస్థితాః
ప్రభూ, ఉత్తర దిక్కులోని భోజుల పదెనిమిది వంశాలు కూడా జరాసంధుని భయంతో పశ్చిమ దిక్కులో ఆశ్రయం పొందాయి.
శూరసేనా భద్రకారా బోధాః శాల్వాః పటచ్చరాః। సుస్థలాశ్చ సుకుట్టాశ్చ కులిన్దాః కున్తిభిః సహ
శూరసేనులు, భద్రకారులు, బోధులు, శాల్వులు, పట్టచ్చరులు, సుస్థలులు, సుకుట్టులు, కులిందులు, కుంతులతో కలిసి,
శాల్వాయనాశ్చ రాజానః సోదర్యానుచరైః సహ। దక్షిణా యే చ పఞ్చాలాః పూర్వాః కున్తిషు కోసలాః
శాల్వాయన రాజులు తమ సోదరులు, అనుచరులతో పాటు, దక్షిణ పాంచాలులు, కుంతుల్లోని తూర్పు కోసలులు కూడా ఉన్నారు.