ధర్మరాజో హృషీకేశ ధౌమ్యవ్యాసాదిభిః సహ। పాఞ్చాలమాత్స్యసహితైర్భ్రాతృభిశ్చైవ సర్వశః
ధర్మరాజు ధౌమ్యుడు, వ్యాసుడు మరియు ఇతరులతో, పాంచాలులు, మత్స్యులు, అన్నీ సోదరులతో కలిసి ఉన్నాడు.
త్వద్దర్శనం మహాబాహో కాఙ్క్షతే స యుధిష్ఠిరః
మహాబాహువైన కృష్ణా, యుధిష్ఠిరుడు నిన్ను చూడాలని ఎంతో ఆశతో ఉన్నాడు.
ఇన్ద్రసేనవచః శ్రుత్వా యాదవప్రవరో బలీ'। దర్శనాకాఙ్క్షిణం పార్థం దర్శనాకాఙ్క్షయాచ్యుతః
ఇంద్రసేనుని మాటలు విని, శక్తివంతుడైన యాదవుల అధిపతి, పర్తుడు తనను చూడాలని కోరుతున్నాడని తెలుసుకొని, తాను కూడా అతడిని చూడాలని ఆకాంక్షించాడు.
ఆమన్త్ర్య రాజన్సుహృదో వసుదేవం చ మాధవః'। ఇన్ద్రసేనేన సహిత ఇన్ద్రప్రస్థమగాత్తదా। వ్యతీత్య వివిధాన్దేశాంస్త్వరావాన్క్షిప్రవాహనవః
మాధవుడు తన మిత్రులు, వసుదేవుని వీడుకొని, ఇంద్రసేనునితో కలిసి ఇంద్రప్రస్థానికి బయలుదేరాడు. వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రాలతో అనేక ప్రాంతాలు దాటి త్వరగా అక్కడికి చేరాడు.
ఇన్ద్రప్రస్థగతం పార్థమభ్యగచ్ఛజ్జనార్దనః। స గృహే పితృవద్ధాత్రా ధర్మరాజేన పూజితః
ఇంద్రప్రస్థానికి వచ్చిన పార్థుని దర్శించేందుకు జనార్దనుడు వెళ్లాడు. అక్కడ ఆయనను ధర్మరాజు తన ఇంట్లో తండ్రిని గౌరవించినట్లుగా ఎంతో ఆదరాభిమానాలతో సత్కరించాడు.
భీమేన చ తతోఽపశ్యత్స్వసారం ప్రీతిమాన్పితుః। ప్రీతః ప్రీతేన సుహృదా రేమే స సహితస్తదా
ఆ తరువాత భీముడు ఎంతో ఆనందంతో తన తండ్రికి ప్రియమైన తన సోదరిని చూశాడు. ప్రియమైన మిత్రుడి సాంగత్యంలో ఆనందంగా కాలం గడిపాడు.
అర్జునేన యమాభ్యాం చ గురువత్పర్యుపాసితః। తం విశ్రాన్తం శుభే దేశే క్షణినం కల్పమచ్యుతమ్। ధర్మరాజః సమాగమ్య జ్ఞాపయత్స్వప్రయోజనమ్
అర్జునుడు, యమద్వయులు గురువును సేవించినట్లుగా ఆయనను సేవించారు. అచ్యుతుడు కొంతసేపు శుభ్రమైన చోట విశ్రాంతి తీసుకున్నప్పుడు, ధర్మరాజు దగ్గరకు వచ్చి తన ఉద్దేశాన్ని తెలియజేశాడు.
ప్రార్థితో రాజసూయో మే న చాసౌ కేవలేప్సయా। ప్రాప్యతే యేన తత్తే హి విదితం కృష్ణ సర్వశః
రాజసూయ యాగం చేయమని నన్ను కోరుతున్నారు. కానీ అది కేవలం కోరికతో సాధ్యపడదు. దాన్ని ఎలా సాధించాలో నీవు పూర్తిగా తెలుసు కృష్ణా.
యస్మిన్సర్వం సమ్భవతి యశ్చ సర్వత్ర పూజ్యతే। యశ్చ సర్వేశ్వరో రాజా రాజసూయం స విన్దతి
ప్రపంచంలో అన్నీ ఉన్నవాడు, అందరికీ గౌరవించబడేవాడు, సమస్తానికి అధిపతియైన రాజు మాత్రమే రాజసూయ యాగాన్ని సాధించగలడు.
తం రాజసూయం సుహృదః కార్యమాహుః సమేత్య మే। తత్ర మే నిశ్చితతమం తవ కృష్ణ గిరా భవేత్
నా మిత్రులు కలిసి రాజసూయ యాగం చేయాలని సూచిస్తున్నారు. ఈ విషయంలో నీ మాటే నాకు నిశ్చయంగా మారాలి కృష్ణా.
కేచిద్ధి సౌహృదా దేవే న దోషం పరిచక్షతే। స్వార్థహేతోస్తథైవాన్యే ప్రియమేవ వదన్త్యుత
కొంతమంది స్నేహంతో తప్పులను చూపరు దేవా, మరికొందరు తమ ప్రయోజనాల కోసం ఇష్టమైన మాటలే చెబుతారు.
ప్రియమేవ పరీప్సన్తే కేచిదాత్మని యద్ధితమ్। ఏవమ్ప్రాయాశ్చ దృశ్యన్తే జనవాదాః ప్రయోజనే
కొంతమంది తమకు నచ్చినదే, తమకు మేలు అనిపించినదే కోరుకుంటారు. ఇలా ప్రజలు తమ అవసరాల విషయాల్లో సాధారణంగా ఇలాంటి అభిప్రాయాలు చూపిస్తారు.
త్వం తు హేతూనతీత్యైతాన్కామక్రోధౌ వ్యుదస్య చ। పరమం యత్క్షమం లోకే యథావద్వక్తుమర్హసి
కానీ నువ్వు ఈ కారణాలన్నింటిని దాటి, కోరిక, కోపాలను విడిచిపెట్టి, లోకంలో అత్యుత్తమమైనది, యథావిధిగా ఏది శ్రేయస్కరమో అదే చెప్పాలి.
సర్వైర్గుణైర్మహారాజ రాజసూయం త్వమర్హసి। జానతస్త్వేవ తే సర్వం కిఞ్చిద్వక్ష్యామి భారత
మహారాజా! నువ్వు అన్ని గుణాలతో రాజసూయ యాగానికి అర్హుడవు. అయినా, నీవు అన్నీ తెలిసినవాడివైనా, నేను కొంతమాట చెబుతాను భారతవంశజా.
జామదగ్న్యేన రామేణ క్షత్రం యదవశేషితమ్। తస్మాదవరజం లోకే యదిదం క్షత్రసంజ్ఞితమ్
జామదగ్న్యుడైన రాముడు యుద్ధం చేసిన తరువాత ఎన్ని క్షత్రియులు మిగిలారో, ఇప్పుడు ప్రపంచంలో వారినే క్షత్రియులుగా పిలుస్తారు.
కృతోఽయం కలుసఙ్కల్పః క్షత్రియైర్వసుధాధిప। నిదేశవాగ్భిస్తత్తేహ విదితం భరతర్షభ
ఈ క్షత్రియులు దుష్టసంకల్పంతో ఉన్నారు భూస్వామీ! వారి మాటలు, ఆదేశాలు నీకు ఇక్కడ బాగా తెలుసు భారతవంశశ్రేష్ఠా.
ఐలస్యేక్ష్వాకువంశస్య ప్రకృతిం పరిచక్షతే। రాజానః శ్రేణిబద్ధాశ్చ తథాఽన్యే క్షత్రియా భువి
ఐల వంశం, ఇక్ష్వాకువంశానికి చెందిన రాజుల స్వభావాన్ని వివరించబడింది. అలాగే రాజులు వరుసగా, ఇతర క్షత్రియులు కూడా భూమిపై ఉన్నారు.
ఐలవంశ్యాశ్చ యే రాజంస్తథైవేక్ష్వాకవో నృపాః। తాని చైకశతం విద్ధి కులాని భరతర్షభ
ఐలవంశానికి చెందినవారు, ఇక్ష్వాకువంశ రాజులు — వీటిల్లో వంద రాజవంశాలు ఉన్నాయని తెలుసుకో భారతవంశశ్రేష్ఠా.
యయాతేస్త్వేవ భోజానాం విస్తరో గుణతో మహాన్। భజతేఽద్య మహారాజ విస్తరం సచతుర్దిశమ్
బోజులలో యయాతి వంశ మహిమ ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది మహారాజా! అది నేడు నాలుగు దిక్కులకూ విస్తరించింది.
తేషాం తథైవ తాం లక్ష్మీం సర్వక్షత్రముపాసతే। ఇదానీమేవ వై రాజఞ్జరాసన్ధో మహీపతిః
అందులోని ఆ ఐశ్వర్యాన్ని ఇప్పుడు అన్ని క్షత్రియులు సేవిస్తున్నారు. ఈ సమయంలోనే రాజా, జరాసంధుడు భూమిపతి అయ్యాడు.
అభిభూయ శ్రియం తేషాం కులానామభిషేచితః। స్థితో మూర్ధ్ని నరేన్ద్రాణామోజసాఽఽక్రమ్య సర్వశః
ఆయన ఆ వంశాల ఐశ్వర్యాన్ని జయించి, అభిషేకం చేయించుకున్నాడు. తన బలంతో అన్ని రాజులను అధిగమించి, వారందరి పైన నిలిచాడు.
సోఽవనీం మధ్యమాం భుక్త్వా మిథో భేదమమన్యత। ప్రభుర్యస్తు పరో రాజా యస్మిన్నేకవశే జగత్
ఆయన మధ్యభూమిని అనుభవించి, ఇతరులను విడదీయాలని ఆలోచించాడు. కానీ, లోకం అంతా ఒక్కరికి వశమై ఉంటే, ఆ రాజే పరమాధిపతి.
స సామ్రాజ్యం మహారాజ ప్రాప్తో భవతి యోగతః। తం స రాజా జరాసన్ధం సంశ్రిత్య కిల సర్వశః
ఓ మహారాజా, అతడు జరాసంధుని సహాయంతో సామ్రాజ్యాన్ని సంపాదించాడు.
రాజన్సేనాపతిర్జాతః శిశుపాలః ప్రతాపవాన్। తమేవ చ మహారాజ శిష్యవత్సముపస్థితః
శిశుపాలుడు, పరాక్రమశాలి, ఆ రాజుకు సేనాధిపతిగా మారి, శిష్యుడిలా భక్తితో అతని వద్దకు చేరాడు.
వక్రః కరూషాధిపతిర్మాయాయోధీ మహాబలః।। అపరౌ చ మహావీర్యౌ మహాత్మానౌ సమాశ్రితౌ
కరూష దేశాధిపతి వక్రుడు, మాయాయుద్ధంలో నిపుణుడు, గొప్ప బలశాలి; అతనితో పాటు మరొరు ఇద్దరు మహావీరులు, మహాత్ములు కూడా ఆశ్రయం పొందారు.
జరాసన్ధం మహావీర్యం తౌ హింసడిమ్బికావుభౌ। వక్రదన్తః కరూషస్య కరభో మేఘవాహనః। మూర్ధ్నా దివ్యం మణిం బిభ్రద్యమద్భుతమణిం విదుః
హంసుడు, డింభకుడు ఇద్దరూ మహావీరులు, జరాసంధుని ఆశ్రయించారు. కరూషుని వక్రదంతుడు, కరభుడు, మేఘవాహనుడు తలపై అద్భుతమైన దివ్య మణిని ధరించి ప్రసిద్ధులు.
మరుం చ నరకం చైవ శాస్తి యో యవనాధిపః। అపర్యన్తబలో రాజా ప్రతీచ్యాం వరుణో యథా
యవనాధిపతి రాజు, అపారమైన బలంతో, పశ్చిమ దిక్కులో వరుణుడు లాగా, మరు, నరక దేశాలను పాలిస్తున్నాడు.
భగదత్తో మహారాజ వృద్ధస్తవ పితుః సఖా। స వాచా ప్రణతస్తస్య కర్మణా చ విశేషతః
భగదత్తుడు, ఓ మహారాజా, వృద్ధుడు, నీ తండ్రికి మిత్రుడు, మాటలోను, కార్యంలోను అతనికి ప్రత్యేకంగా గౌరవం చూపించాడు.
స్నేహబద్ధశ్చ మనసా పితృవద్భక్తిమాంస్త్వయి। ప్రతీచ్యాం దక్షిణం చాన్తం పృథివ్యాః ప్రతి యో నృపః
మనసులో అనురాగంతో బంధించబడి, నిన్ను తండ్రిలా భక్తితో చూసే రాజు, పశ్చిమ, దక్షిణ దిక్కుల్లో భూమిని పాలిస్తున్నాడు.
మాతులో భవతః శూరః పురుజిత్కున్తివర్ధనః। స తే సన్నితిమానేకః స్నేహతః శత్రుసూదనః
నీ మామ, పరాక్రమశాలి పురుజిత్ కుంతివర్ధనుడు, అనేక మిత్రులతో, శత్రువులను జయించే నీవు, ప్రేమతో నీ పక్కన నిలిచాడు.