ఉపాసతే చ సంహృష్టా బ్రహ్మాణమమితౌజసమ్। రాక్షసాశ్చ పిశాచాశ్చ దానవా గుహ్యకాస్తథా
వారు ఆనందంతో అపారశక్తి కలిగిన బ్రహ్మను పూజిస్తారు. రాక్షసులు, పిశాచులు, దానవులు, గుహ్యకులు కూడా అలాగే పూజిస్తారు.
నాగాః సుపర్ణాః పశవః పితామహముపాసతే। స్థావరా జఙ్గమాశ్చైవ మహాభూతాస్తథాఽపరే
నాగులు, సుపర్ణులు, జంతువులు, పితామహుడిని పూజిస్తారు. స్థావరాలు, జంగమాలు, ఇతర మహాభూతాలు కూడా పూజిస్తారు.
పురన్దరశ్చ దేవేన్ద్రో వరుణో ధనదో యమః। మహాదేవః సహోమోఽత్ర సదా గచ్ఛతి సర్వశః
పురందరుడు, దేవేంద్రుడు, వరుణుడు, ధనదుడు, యముడు, మహాదేవుడు హోమంతో కలిసి ఎల్లప్పుడూ అక్కడికి వెళ్తారు.
మహాసేనశ్చ రాజేన్ద్ర సదోపాస్తే పితామహమ్। దేవో నారాయణస్తస్యాం తథా దేవర్షయశ్చ యే
ఓ రాజేంద్రా, మహాసేనుడు ఎల్లప్పుడూ అక్కడ పితామహుడిని పూజిస్తాడు. అలాగే నారాయణుడు, దేవర్షులు కూడా పూజిస్తారు.
ఋషయో వాలఖిల్యాశ్చ యోనిజాయోనిజాస్తథా। యచ్చ కిఞ్చిత్రిలోకేఽస్మిన్దృశ్యతే స్థాణు జఙ్గమమ్। సర్వం తస్యాం మయా దృష్టమితి విద్ధి నరాధిప
వాలఖిల్య ఋషులు, గర్భంలో పుట్టినవారు, గర్భం లేకుండా పుట్టినవారు, ఈ మూడు లోకాలలో కనపడే స్థావర, జంగమమయిన అన్నింటిని నేను అక్కడ చూశాను, ఓ నరాధిపా, ఇదీ తెలుసుకో.
అష్టాశీతిసహస్రాణి ఋషీణామూర్ధ్వరేతసామ్। ప్రజావతాం చ పఞ్చాశదృషీణామపి పాణ్డవ
ఎనభై ఎనిమిది వేల మంది ఊర్ధ్వరేతస్వులు ఉన్నారు. పిల్లలు కలిగిన యాభై మంది ఋషులు కూడా ఉన్నారు, ఓ పాండవ.
తే స్మ తత్ర యథాకామం దృష్ట్వా సర్వే దివౌకసః। ప్రణమ్య శిరసా తస్మై సర్వే యాన్తి యథాగమమ్
అక్కడ ఉన్న దేవతలు, వారిని తమ ఇష్టానుసారం చూసి, అందరూ తలవంచి నమస్కరించి, తగిన విధంగా వెళ్లిపోతారు.
అతిథీనాగతాన్దేవాన్దైత్యాన్నాగాంస్తథా ద్విజాన్। యక్షాన్ముపర్ణాన్కాలేయాన్గన్ధర్వాప్సరసస్తథా
అతిథులుగా వచ్చిన దేవతలు, దైత్యులు, నాగులు, ద్విజులు, యక్షులు, సుపర్ణులు, కాలేయులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు —
మహాభాగానమితధీర్బ్రహ్మా లోకపితామహః। దయావాన్సర్వభూతేషు యథార్హం ప్రతిపద్యతే
వీరు మహాభాగులు, స్థిరమైన మనస్సు కలవారు. లోకాల పితామహుడైన బ్రహ్మ, సమస్త భూతాలపై దయతో, వారికి తగిన విధంగా వరాలు ఇస్తాడు.
ప్రతిగృహ్య తు విశ్వాత్మా స్వయం స్వయమ్భూరమితద్యుతిః। సాన్త్వమానార్థసమ్భోగైర్యునక్తి మనుజాధిప
వారిని స్వీకరించిన అనంతవిభూతి, స్వయంభూ స్వయంగా, మృదువైన మాటలు, దానాలు, భోగాలతో వారిని సంతృప్తిపరచుతాడు, ఓ రాజా.
తథా తైరుపయాతైశ్చ ప్రతియద్భిశ్చ భారత। ఆకులా సా సభాతాత భవతి స్మ సుఖప్రదా
అక్కడికి వచ్చినవారు, వెళ్ళే వారు కలసి, ఆ సభా ప్రాంగణం జనంతో నిండిపోతుంది, ఓ భారతా, అది సుఖాన్ని ప్రసాదిస్తుంది, తండ్రీ.
సర్వతేజోమయీ దివ్యా బ్రహ్మర్షిగణసేవితా। బ్రాహయా శ్రియా దీప్యమానా శుశుభే విగతక్లమా
ఆ దివ్యసభా, సమస్త తేజస్సుతో పరిపూర్ణంగా, బ్రహ్మర్షుల సమూహంతో సేవింపబడుతూ, మహా ఐశ్వర్యంతో ప్రకాశిస్తూ, అలసట లేకుండా మెరిసిపోతుంది.
సా సభా తాదృశీ దృష్టా మయా లోకేషు దుర్లభా। సభేయం రాజశార్దూల మనుష్యేషు యథా తవ
అలాంటి సభను నేను చూశాను, అది లోకాలలో కూడా అరుదైనది. ఓ రాజశార్దూలా, మానవుల్లో నీ సభ కూడా అలాంటిదే.
ఏతా మయా దృష్టపూర్వాః సభా దేవేషు భారత। సభేయం మానుషే లోకే సర్వశ్రేష్ఠతమా తవ
ఓ భారతా, ఇలాంటి సభలను నేను దేవతలలో ముందే చూశాను. కానీ మానవ లోకంలో నీ సభే అత్యుత్తమమైనది.
ప్రాయశో రాజలోకస్తే కథితో వదతాం వర। వైవస్వతసభాయాం తు యథా వదసి మే ప్రభో
మాటలలో శ్రేష్ఠుడవైన ప్రభూ, నీవు వైవస్వతుని సభలో రాజసభ్యులను ఎలా ఉన్నారో చాలావరకు వివరించావు. ఇప్పుడు నీవు తెలిసిన విధంగా నాకు చెప్పు.
వరుణస్య సభాయాం తు నాగాస్తే కథితా విభో। దైత్యేన్ద్రాశ్చాపి భూయిష్ఠాః సరితః సాగరాస్తథా
వరుణుని సభలో, మహోన్నతుడా, నీవు నాగులను, గొప్ప దైత్యాధిపతులను, నదులను, సముద్రాలను వివరించావు.
తథా ధనపతేర్యక్షా గుహ్యకా రాక్షసాస్తథా। గన్ధర్వాప్సరసశ్చైవ భగవాంశ్చ వృషధ్వజః
అలాగే, ధనపతికి సంబంధించిన సభలో, యక్షులు, గుహ్యకులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, అలాగే వృషధ్వజుడైన భగవంతుడిని కూడా వివరించావు.
పితామహసభాయాం తు కథితాస్తే మహర్షభః। సర్వే దేవనికాయాశ్చ సర్వశాస్త్రాణి వైవ హ
పితామహుని సభలో, మహర్షీ, నీవు అందరు దేవతా వర్గాలను, అన్ని శాస్త్రాలను వివరించావు.
శక్రస్య తు సభాయాం తు దేవాః సఙ్కీర్తితా మునే। ఉద్దేశతశ్చ గన్ధర్వా వివిధాశ్చ మహర్షయః
శక్రుని సభలో, మునీశ్వరా, నీవు దేవతలను, సంక్షిప్తంగా గంధర్వులను, వివిధ మహర్షులను వివరించావు.
ఏక ఏవ తు రాజర్షిర్హరిశ్చన్ద్రో మహామునే। కథితస్తే సభాయాం వై దేవేన్ద్రస్య మహాత్మనః
అయితే, మహాత్ముడైన ఇంద్రుని సభలో, నీవు హరిశ్చంద్రుడనే ఒకే ఒక్క రాజర్షిని మాత్రమే వివరించావు.
కిం కర్మ తేనాచరితం తపో వా నియతవ్రత। యేనాసౌ సహ శక్రేణ స్పర్ధదే సుమహాయశాః
అతడు ఏ కార్యం చేశాడు? లేదా ఏ తపస్సు, కఠిన వ్రతం ఆచరించాడు? ఏ కారణంతో అతడికి ఇంత గొప్ప పేరు వచ్చి, శక్రునితో పోటీ పడగలిగాడు?
పితృలోకగతశ్చైవ త్వయా విప్ర పితా మమ। దృష్టః పాణ్డుర్మహాభాగః కథం వాఽపి సమాగతః
బ్రాహ్మణా, నీవు పితృలోకానికి వెళ్లిన నా తండ్రి పాండును చూశావు. అతడు అక్కడికి ఎలా వచ్చాడు? ఏ విధంగా కలిసాడు?
కిముక్తవాంశ్చ భగవంస్తన్మమాచక్ష్వ సువ్రత। త్వత్తః శ్రోతుం సర్వమిదం పరం కౌతూహలం హి మే
ఆయన ఏమి చెప్పాడో నీవు నాకు చెప్పు, ధృడవ్రతుడా. ఈ సంగతులన్నీ నీ నుండి వినాలని నాకు చాలా ఆసక్తి ఉంది.
యన్మాం పృచ్ఛసి రాజేన్ద్ర హరిశ్చన్ద్రం ప్రతి ప్రభో। తత్తేఽహం సమ్ప్రవక్ష్యామి మాహాత్మ్యం తస్య ధీమతః
రాజేంద్రా, నీవు హరిశ్చంద్రుని గురించి అడిగినదాన్ని ఇప్పుడు నేను అతని గొప్పతనాన్ని వివరంగా చెబుతాను.
ఇక్ష్వాకూణాం కులే జాతస్త్రిశఙ్కుర్నామ పార్థివః। అయోధ్యాధిపతిర్వీరో విశ్వామిత్రేణ సంస్థితః
ఇక్ష్వాకువంశంలో త్రిశంకు అనే రాజు జన్మించాడు. అతడు అయోధ్యకు అధిపతి, వీరుడూ, విశ్వామిత్రునితో సంబంధం కలవాడు.
తస్య సత్యవతీ నామ పత్నీ కేకయవంశజా। తస్యాం గర్భః సమభవద్ధర్మేణ కురునన్దన
ఆయన భార్య సత్యవతి, కేకయ వంశంలో పుట్టింది. ఆమెలో ధర్మబద్ధంగా ఒక కుమారుడు గర్భంలో ఏర్పడాడు, కురునందన.
సా చ కాలే మహాభాగా రాజన్మాసం ప్రవిశ్య చ। కుమారం జనయామాస హరిశ్చన్ద్రమకల్మషమ్। స వై రాజా హరిశ్చన్ద్రస్త్రైశఙ్కవ ఇతి స్మృతః
ఓ రాజా, కాలానికి తగినట్టు ఆ మహాభాగురాలు మాసం పూర్తయ్యాక, పాపరహితుడైన హరిశ్చంద్రుడిని ప్రసవించింది. అతడే త్రిశంకు కుమారుడిగా ప్రసిద్ధి చెందిన హరిశ్చంద్రుడు.
స రాజా బలవానాసీత్సమ్రాట్ సర్వమహీక్షితామ్। తస్య సర్వే మహీపాలాః శాసనావనతాః స్థితాః
ఆ రాజు బలవంతుడు, భూమిపై ఉన్న అందరు రాజులకు చక్రవర్తి. అతని ఆజ్ఞకు అందరు రాజులు వంగిపడేవారు.
తేనైకం రథమాస్థాయ జైత్రం హేమవిభూషితమ్। శస్త్రప్రతాపేన జితా ద్వీపాః సప్త జనేశ్వర
ఒకే ఒక విజయరథాన్ని, బంగారు అలంకారాలతో అలంకరించి, ఆయుధబలంతో ఏడు ద్వీపాలను జయించాడు, జనుల అధిపతీ.
స నిర్జిత్య మహీం కృత్స్నాం సశైలవనకాననామ్। ఆజహార మహారాజ రాజసూయం మహాక్రతుమ్
అతడు పర్వతాలు, అడవులు, వనాలు కలిగిన భూమిని మొత్తం జయించి, మహారాజా, రాజసూయ మహాయజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు.