రౌక్మిణేయశ్చ సామ్బశ్చ యుయుధానశ్చ సాత్యకిః। సుధర్మా చానిరుద్ధశ్చ శైవ్యశ్చ నరపుఙ్గవః
రౌక్మిణేయుడు, సామ్బుడు, యుయుధానుడు సాత్యకుడు, సుధర్మా, అనిరుద్ధుడు, పురుషోత్తముడైన శైవ్యుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
ఏతే చాన్యే చ బహవో రాజానః పృథివీపతే। ధనఞ్జయసఖా చాత్ర నిత్యమాస్తే స్మ తుమ్బురుః
ఇవాళ్లతో పాటు మరెన్నో రాజులు, భూమిపతీ, ధనంజయుని స్నేహితుడు తుంబురు కూడా అక్కడ ఎప్పుడూ ఉండేవాడు.
ఉపాసతే మహాత్మానమాసీనం సప్తవింశతిః। చిత్రసేనః సహామాత్యో గన్ధర్వాప్సరసస్తథా
సప్తవింశతి మంది, మంత్రి పరివారంతో కూడిన చిత్రసేనుడు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, ఆ మహాత్ముని వద్ద సేవ చేసేవారు.
గీతవాదిత్రకుశలాః సామ్యతాలవిశారదాః। ప్రమాణోఽథ లయే స్థానే కిన్నరాః కృతనిశ్రమాః
గానం, వాద్యాలలో నైపుణ్యం కలిగిన, తాళం, లయలో నిపుణులు అయిన కిన్నరులు అక్కడ సంగీత ప్రదర్శనలు ఇచ్చేవారు.
సఞ్చోదితాస్తుమ్బురుణా గన్ధర్వసహితాస్తదా। గాయన్తి దివ్యతానైస్తే యథాన్యాయం మనస్వినః
తుంబురు ప్రేరణతో, గంధర్వులు తమ సహచరులతో కలిసి, మనసు పెట్టి, ఆప్యాయంగా, దివ్యమైన రాగాలతో పాటలు పాడేవారు.
పాణ్డుపుత్రానృషీంశ్చైవ రమయన్త ఉపాసతే। తస్యాం సభాయామాసీనాః సువ్రతాః సత్యసఙ్గరాః
వారు పాండు కుమారులను, ఋషులను ఆనందింపజేస్తూ సేవ చేసేవారు. ఆ సభలో సత్యవ్రతులు, నిజాయితీగలవారు కూర్చొని ఉండేవారు.
దివీవ దేవా బ్రహ్మాణం యుధిష్ఠిరముపాసతే
యుదిష్ఠిరుని దేవతలు ఆకాశంలో బ్రహ్మను గౌరవించునట్లు గౌరవిస్తున్నారు.
సమ్పూజ్యాథాభ్యనుజ్ఞాతో మహర్షేర్వచనాత్పరమ్। ప్రత్యువాచానుపూర్వ్యేణ ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః
మహర్షి గారు సత్కరించి అనుమతించాక, ధర్మరాజు యుదిష్ఠిరుడు క్రమంగా సమాధానం ఇచ్చాడు.
భగవత్యాయ్యమాహైతం యథావద్ధర్మనిశ్చయమ్। యథాశక్తి యథాన్యాయం క్రియతేఽయం విధిర్మయా
భగవంతుడా, మీరు చెప్పినట్లు, నా శక్తికి తగినట్లు, న్యాయంగా ఈ ధర్మాన్ని నేను పాటిస్తున్నాను.
రాజభిర్యద్యథా కార్యం, పురా వై తన్న సంశయః। యథాన్యాయోపనీతార్థం కృతం హేతుమదర్థవత్
పూర్వకాల రాజులు చేసిన పనుల్లో ఎలాంటి సందేహం లేదు; వారు న్యాయబద్ధంగా, కారణంతో, అర్థవంతంగా ఆచరించారు.
వయం తు సత్పథం తేషాం యాతుమిచ్ఛామహే ప్రభో। న తు శక్యం తథా గన్తుం యథా తైర్నియతాత్మభిః
ప్రభూ, మేము కూడా వారి ధర్మమార్గాన్ని అనుసరించాలనుకుంటున్నాం. కానీ వారు ఎంత నియమంగా ఉన్నారో, అంతగా మాకు సాధ్యం కాదు.
ఏకముక్త్వా స ధర్మాత్మా వాక్యం తదభిపూజ్య చ। ` తం తు విశ్రాన్తమాసీనం దేవర్షిమమితద్యుతిమ్'।। ముహూర్తాత్ప్రాప్తకాలం చ దృష్ట్వా లోకచరం మునిమ్
ఆ ధర్మాత్ముడు ఒక్క మాట చెప్పి, అతన్ని గౌరవించి, విశ్రాంతిగా కూర్చున్న దివ్యమైన ఋషిని చూసి, సరైన సమయం వచ్చిందని గ్రహించి, లోకాల్లో సంచరించే ఆ మునిని ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
నాదరదం సుస్థమాసీనముపాసీనో యుధిష్ఠిరః। అపృచ్ఛత్పాణ్డవస్తత్ర రాజమధ్యే మాహద్యుతిః
అహంకారం లేకుండా, సుఖంగా కూర్చున్న ఆ మునిని యుదిష్ఠిరుడు రాజసభలో అందరి మధ్య అడిగాడు.
భవాత్సఞ్చరతే లోకాన్సదా నానావిధాన్బహూన్। బ్రహ్మణా నిర్మితాన్పూర్వం ప్రేక్షమాణో మనోజవః
ప్రభూ, మీరు మనస్సు వేగంతో బ్రహ్మా సృష్టించిన ఎన్నో లోకాల్లో సంచరిస్తూ వాటిని పరిశీలిస్తున్నారు.
ఈదృశీ భవితా కాచిద్దృష్టపూర్వా సభా క్వచిత్। ఇతో వా శ్రేయసీ బ్రహ్మంస్తన్మమాచక్ష్వ పృచ్ఛతః।। వైశమ్పాయన ఉవాచ
ఇలాంటి సభ ఎక్కడైనా మీరు చూశారా? లేదా దీన్ని మించినది ఎక్కడైనా ఉందా? బ్రహ్మన్, నేను అడుగుతున్నాను, దయచేసి చెప్పండి.
తచ్ఛ్రుత్వా నారదస్తస్య ధర్మరాజస్య భాషితమ్। పాణ్డవం ప్రత్యువాచేదం స్మయన్మధురయా గిరా
ధర్మరాజు యుదిష్ఠిరుని మాటలు విని, నారదుడు మృదువుగా నవ్వుతూ మధురంగా పాండవునికి సమాధానం చెప్పాడు.
మానుషేషు న మే తాత దృష్టపూర్వా న చ శ్రుతా। సభా మణిమయీ రాజన్యథేయం తవ భారత
ప్రియమైనవాడా, మానవుల్లో ఇలాంటి మణులతో చేసిన సభను నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు, వినలేదు కూడా, భరతవంశజా, నీది మాత్రమే ఇంత అద్భుతంగా ఉంది.
సభాం తు పితృరాజస్య వరుణస్య చ ధీమతః। కథయిష్యే తథేన్ద్రస్య కైలాసనిలయస్య చ
కానీ, పితృరాజు, జ్ఞానవంతుడు వరుణుడు, ఇంద్రుడు, కైలాసంలో నివసించే ఆయన సభలను నేను నీకు వివరంగా చెబుతాను.
బ్రహ్మణశ్చ సభాం దివ్యాం కథయిష్యే గతక్లమామ్। దివ్యాదివ్యైరభిప్రాయైరుపేతాం విశ్వరూపిణీమ్
బ్రహ్ముని దివ్యమైన, అలసట లేని, అన్ని రకాల సంకల్పాలతో కూడిన, విశ్వరూపమైన సభను కూడా నేను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
దేవైః పితృగణైః సాధ్యైర్యజ్వభిర్నియతాత్మభిః। జుష్టాం మునిగణైః శాన్తైర్వేదయజ్ఞైః సదక్షిణైః।। యది తే శ్రవణే బుద్ధిర్వర్తతే భరతర్షభ
ఆ సభలో దేవతలు, పితృగణాలు, సాధ్యులు, నియమంగా ఉండే యజ్ఞకర్తలు, శాంతమైన మునులు, దక్షిణలతో కూడిన వేదయజ్ఞాలు ఉంటాయి. భరతవంశశిరోమణీ, వినాలనుకుంటే చెప్పు.
నారదేనైవముక్తస్తు ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః। ప్రాఞ్జలిర్భ్రాతృభిః సార్ధం తైశ్చ సర్వైర్ద్విజోత్తమైః
నారదుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, ధర్మరాజు యుదిష్ఠిరుడు తన అన్నదమ్ములతో పాటు అందరు బ్రాహ్మణులతో కలిసి చేతులు జోడించి సమాధానం చెప్పాడు.
నారదం ప్రత్యవాచేదం ధర్మరాజో మహామనాః। సభాః కథయ తాః సర్వాః శ్రోతుమిచ్ఛామహే వయమ్
ధర్మరాజు యుదిష్ఠిరుడు మహామనస్కుడు నారదుని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: 'ఆ సభలన్నింటినీ వివరంగా చెప్పండి, మేము వినాలనుకుంటున్నాం.'
కిన్ద్రవ్యాస్తాః సభా బ్రహ్మన్కింవిస్తారాః కిమాయతాః। పితామహం చ కే తస్యాం సభాయాం పర్యుపాసతే
బ్రహ్మన్, ఆ సభల్లో ఉన్న సంపదలు ఏమిటి? అవి ఎంత విస్తారంగా, ఎంత పొడవుగా ఉంటాయి? ఆ సభలో పితామహుని ఎవరు గౌరవిస్తారు?
వాసవం దేవరాజం చ యమం వైవస్వతం చ కే। వరుణం చ కుబేరం చ సభాయాం పర్యుపాసతే
ఆ సభలో వాసవుడు దేవేంద్రుడు, వైవస్వతుని కుమారుడు యముడు, వరుణుడు, కుబేరుడు — వీరిని ఎవరు గౌరవిస్తారు?
ఏతత్సర్వం యథాన్యాయం బ్రహ్మర్షే వదతస్తవ। శ్రోతుమిచ్ఛామ సహితాః పరం కౌతూహలం హి నః
బ్రహ్మర్షీ, మీరు ఈ సంగతులన్నీ సరిగ్గా చెప్పుతున్నప్పుడు, మేమందరం ఆసక్తిగా వినాలనుకుంటున్నాము. ఎందుకంటే మాకు ఎంతో ఆసక్తి కలుగుతోంది.
ఏవముక్తః పాణ్డవేన నారదః ప్రత్యభాషత। క్రమేణ రాజన్దివ్యాస్తాః శ్రూయన్తామిహ నః సభాః
పాండవుడు ఇలా అడిగిన తరువాత, నారదుడు ఇలా అన్నాడు: 'రాజా, ఈ దివ్య సభలను నేను క్రమంగా వివరించబోతున్నాను, వినండి.'
కథయిష్యే సభాం యామ్యాం యుధిష్ఠిర నిబోధ తామ్। వైవస్వతస్య యాం పార్థ విశ్వకర్మా చకార హ
యుదిష్ఠిరా, ఇప్పుడు నేను యమునికి సంబంధించిన దక్షిణ దిశలోని సభను వివరించబోతున్నాను. ఆ సభను వైవస్వతునికి విశ్వకర్మ నిర్మించాడు. విను, పార్థ!
తైజసీ సా సభా రాజన్బభూవ శతయోజనా। విస్తారాయామసమ్పన్నా భూయసీ చాపి పాణ్డవ
రాజా, ఆ సభ తేజస్సుతో నిండినది, వంద యోజనాల పొడవు, వెడల్పుతో విస్తారంగా ఉంది. పాండవా, అది ఎంతో విశాలంగా ఉంది.
అర్కప్రకాశా భ్రాజిష్ణుః సర్వతః కామరూపిణీ। నాతిశీతా చ చాత్యుష్ణా మనసశ్చ ప్రహర్షిణీ
ఆ సభ సూర్యుని వలె ప్రకాశవంతంగా, అన్ని వైపులా మెరిసిపోతూ, కావలసిన రూపాన్ని ఎప్పుడైనా ధరించగలదు. అది ఎక్కువగా చల్లగా ఉండదు, ఎక్కువగా వేడిగా ఉండదు, మనసుకు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
న శోకో న జరా తస్యాం క్షుత్పిపాసే న చాప్రియమ్। న చ దైన్యం క్లమో వాఽపి ప్రతికూలం న చాప్యుత
ఆ సభలో దుఃఖం లేదు, వృద్ధాప్యం లేదు, ఆకలి లేదా దాహం ఉండదు, ఇష్టంలేని దేనీ లేదు, దుఃఖం, అలసట, ప్రతికూలత కూడా ఉండవు.