విహాయ భగవాంశ్చాపి స్త్రీరూపమతులం హరిః। నానాప్రహరణైర్భీమైర్దానవాన్తమకమ్పయత్
ఆ సమయంలో భగవంతుడు హరి తన అపూర్వమైన స్త్రీరూపాన్ని వదిలి, భయంకరమైన ఆయుధాలతో దానవులను భయపెట్టాడు.
తతః ప్రవృత్తః సంగ్రామః సమీపే లవణామ్భసః। సురాణామసురాణాం చ సర్వఘోరతరో మహాన్
అప్పుడే ఉప్పు నీటి సముద్రం దగ్గర దేవతలు, దానవుల మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
ప్రాసాశ్చ విపులాస్తీక్ష్ణా న్యపతన్త సహస్రశః। తోమరాశ్చ సుతీక్ష్ణాగ్రాః శస్త్రాణి వివిధాని చ
విపులమైన, పదునైన భల్లాలు వేలాది సంఖ్యలో పడ్డాయి; అలాగే అతి పదునైన టోమరాలు, ఇతర ఆయుధాలు కూడా అక్కడ పడిపోయాయి.
తతోఽసురాశ్చక్రభిన్నా వమన్తో రుధిరం బహు। అసిశక్తిగదారుగ్ణా నిపేతుర్ధరణీతలే
తర్వాత దానవులు చక్రంతో గాయపడి, రక్తం పారుస్తూ, ఖడ్గాలు, శక్తులు, గదలు, దండాలతో గాయపడి భూమిపై పడిపోయారు.
ఛిన్నాని పట్టిశైశ్చైవ శిరాంసి యుధి దారుణైః। తప్తకాఞ్చనమాలీని నిపేతురనిశం తదా
పోరులో దారుణమైన కత్తులతో కోసిన, వేడి బంగారు హారాలు ధరించిన తలలు ఆ సమయమంతా నిరంతరం భూమిపై పడిపోయాయి.
రుధిరేణానులిప్తాఙ్గా నిహతాశ్చ మహాసురాః। అద్రీణామివ కూటాని ధాతురక్తాని శేరతే
రక్తంతో తడిసిన అవయవాలతో, గొప్ప దానవులు పడి ఉండిపోయారు; అవి ఖనిజాలతో ఎర్రబడిన కొండ శిఖరాల్లా కనిపించాయి.
ఆహాకారః సమభవత్తత్ర తత్ర సహస్రశః। అన్యోన్యంఛిన్దతాం శస్త్రైరాదిత్యే లోహితాయతి
అక్కడక్కడ వేలాది మంది ఆయుధాలతో ఒకరినొకరు కొడుతూ అరుపులు, కేకలు పెట్టారు; ఆ సమయంలో సూర్యుడు ఎర్రగా మారిపోయాడు.
పరిఘైరాయసైస్తీక్ష్ణైః సన్నికర్షే చ ముష్టిభిః। నిఘ్నతాం సమరేఽన్యోన్యం శబ్దో దివమివాస్పృశత్
పదునైన ఇనుప దండాలతో, దగ్గరగా ముష్టులతో ఒకరినొకరు కొడుతూ చేసిన శబ్దం ఆకాశాన్ని తాకినట్టు వినిపించింది.
ఛిన్ధిభిన్ధి ప్రధావ త్వం పాతయాభిసరేతి చ। వ్యశ్రూయన్త మహాఘోరాః శబ్దాస్తత్ర సమన్తతః
కోరు! పగలు! పారిపో! పడగొట్టు! దాడి చేయి! — ఇలా భయంకరమైన అరుపులు అన్ని వైపులా వినిపించాయి.
ఏవం సుతుములే యుద్ధే వర్తమానే మహాభయే। నరనారాయణౌ దేవౌ సమాజగ్మతురాహవమ్
అలా ఆ ఘోరమైన, కలకలమైన యుద్ధం జరుగుతుండగా, నరుడు, నారాయణుడు ఆ యుద్ధంలో ప్రవేశించారు.
తత్ర దివ్యం ధనుర్దృష్ట్వా నరస్య భగవానపి। చిన్తయామాస తచ్చక్రం విష్ణుర్దానవసూదనమ్
అక్కడ నరుని దివ్య ధనుస్సును చూసి, విష్ణువు తన చక్రాన్ని ఆలోచించాడు.
తతోఽమ్బరాచ్చిన్తితమాత్రమాగతం మహాప్రభం చక్రమమిత్రతాపనమ్। విభావసోస్తుల్యమకుణ్ఠమణ్డలం సుదర్శనం సంయతి భీమదర్శనమ్
విష్ణువు ఆలోచించగానే, ఆకాశం నుండి సుదర్శన చక్రం వెలిగిపోతూ, శత్రువులకు భయంకరంగా, సూర్యుని వలె ప్రకాశిస్తూ, యుద్ధంలో భయపెట్టేలా ప్రత్యక్షమైంది.
తదాగతం జ్వలితహుతాశనప్రభం భయంకరం కరికరబాహురచ్యుతః। ముమోచ వై ప్రబలవదుగ్రవేగవా- న్మహాప్రభం పరనగరావదారణమ్
ఆ చక్రం యజ్ఞాగ్ని వంటి జ్వాలలతో, భయంకరంగా, బలమైన భుజాలు కలిగిన అచ్యుతుడు దాన్ని ఉగ్రవేగంతో విసిరాడు; అది శత్రు నగరాలను నాశనం చేయడానికి వెలిగిపోతూ దూసుకెళ్లింది.
తదన్తకజ్వలనసమానవర్చసం పునఃపునర్న్యపతత వేగవత్తదా। విదారయద్దితిదనుజాన్సహస్రశః కరేరితం పురుషవరేణ సంయుగే
ప్రళయాగ్ని వంటి తేజస్సుతో ఆ చక్రం మళ్లీ మళ్లీ వేగంగా పడి, యుద్ధంలో పురుషోత్తముడు విసిరినదిగా, దితి కుమారులను వేలాదిగా చీల్చి వేసింది.
దహత్క్వచిజ్జ్వలన ఇవావలేలిహ- త్ప్రసహ్య తానసురగణాన్న్యకృన్తత। ప్రవేరితం వియతి ముహుః క్షితౌ తథా పపౌ రణే రుధిరమథో పిశాచవత్
కొన్నిసార్లు అగ్ని లా మండుతూ, ఆ అసురులను భయంకరంగా చంపాడు. వారిని మళ్లీ మళ్లీ ఆకాశంలోకి విసిరి, భూమిపై పడేసి, యుద్ధంలో పిశాచంలా రక్తాన్ని తాగాడు.
తథాఽసురా గిరిభిరదీనచేతసో ముహుర్ముహుః సురగణమార్దయంస్తదా। మహాబలా విగలితమేఘవర్చసః సహస్రశో గగనమభిప్రపద్యహ
అప్పుడు అసురులు, మనస్సు నిస్సత్తువై, పర్వతాలతో దేవతలపై మళ్లీ మళ్లీ దాడి చేశారు. వారి గొప్ప బలం, కాంతి మేఘాలు చిందినట్టు తగ్గిపోయి, వేలాదిగా ఆకాశంలోకి పరుగెత్తారు.
అథామ్బరాద్భయజననాః ప్రపేదిరే సపాదపా బహువిధమేఘరూపిణః। మహాద్రయః పరిగలితాగ్రసానవః పరస్పరం ద్రుతమభిహత్య సస్వనాః
తర్వాత, ఆకాశం నుంచి భయంకరమైన పర్వతాలు, చెట్లతో కూడి, మేఘాల్లా అనేక రూపాల్లో కింద పడిపోయాయి. వాటి శిఖరాలు విరిగిపడి, అవి ఒకదానికొకటి గట్టిగా ఢీకొని పెద్ద శబ్దం చేశాయి.
తతో మహీ ప్రవిచలితా సకాననా మహాద్రిపాతాభిహతా సమన్తతః। పరస్పరం భృశమభిగర్జతాం ముహూ రణాజిరే భృశమభిసంప్రవర్తితే
ఆ పర్వతాలు పడిపోవడంతో, అడవులతో కూడిన భూమి అంతటా కంపించింది. యుద్ధం ఉధృతంగా సాగుతుండగా, పర్వతాలు మళ్లీ మళ్లీ గట్టిగా అరుస్తూ ఒకదానికొకటి ఢీకొన్నాయి.
నరస్తతో వరకనకాగ్రభూషణై- ర్మహేషుభిర్గగనపథం సమావృణోత్। విదారయన్గిరిశిఖరాణి పత్రిభి- ర్మహాభయేఽసురగణవిగ్రహే తదా
అప్పుడొక మనిషి, ఉత్తమమైన బంగారు అలంకారాలు ధరించి, శక్తివంతమైన బాణాలతో ఆకాశాన్ని నిండా కప్పేశాడు. తన బాణాలతో పర్వత శిఖరాలను చీల్చి, ఆ మహాయుద్ధంలో అసుర గణాలకు భయాన్ని కలిగించాడు.
తతో మహీం లవణజలం చ సాగరం మహాసురాః ప్రవివిశురర్దితాః సురైః। వియద్గతం జ్వలితహుతాశనప్రభం సుదర్శనం పరికుపితం నిశామ్య తే
తర్వాత, దేవతల చేత బాధపడిన మహాసురులు, భూమిలోకి, ఉప్పు సముద్రంలోకి ప్రవేశించారు. ఆ సమయంలో, ఆకాశంలో అగ్నిలా మండుతున్న సుదర్శనాన్ని చూసి వారు భయపడ్డారు.
తతః సురైర్విజయమవాప్య మన్దరః స్వమేవ దేశం గమితః సుపూజితః। వినాద్య ఖం దివమపి చైవ సర్వశ- స్తతో గతాః సలిలధరా యథాగతమ్
దేవతలు విజయాన్ని సాధించిన తరువాత, మందర పర్వతాన్ని గౌరవంగా తిరిగి తన స్థానానికి తీసుకెళ్లారు. ఆకాశం, స్వర్గం అంతటా ధ్వని చేస్తూ, మేఘాలు వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్లిపోయాయి.
తతోఽమృతం సునిహితమేవ చక్రిరే సురాః పురాం ముదమభిగమ్య పుష్కలామ్। దదో చ తం నిధిమమృతస్య రక్షితుం కిరీటినే బలభిదథామరైః సహ
అనంతరం, దేవతలు ఎంతో ఆనందంతో అమృతాన్ని జాగ్రత్తగా దాచారు. ఆ అమృతాన్ని కాపాడమని, తలపాగా ధరించిన, బలిని సంహరించినవారికి, అమరులతో కలిసి అప్పగించారు.
ఏతత్తే కథితం సర్వమమృతం మథితం యథా। యత్ర సోఽశ్వః సముత్పన్నః శ్రీమానతులవిక్రమః
ఈ విధంగా అమృతాన్ని ఎలా మథించారు, అక్కడ ఆ మహిమ కలిగిన, అపూర్వవీరుడైన అశ్వము ఎలా పుట్టాడో నీకు అన్నీ చెప్పాను.
తం నిశామ్య తదా కద్రూర్వినతామిదమబ్రవీత్। ఉచ్చైఃశ్రవా హి కింవర్ణో భద్రే ప్రబ్రూహి మా చిరమ్
అప్పుడు కద్రూ, దాన్ని చూసి వినతను ఇలా అడిగింది: 'ఉచ్చైశ్రవా ఏ రంగులో ఉన్నాడు చెప్పు సోదరి, ఆలస్యం చేయకండి.'
శ్వేత ఏవాశ్వరాజోఽయం కిం వా త్వం మన్యసే శుభే। బ్రూహి వర్ణం త్వమప్యస్య తతోఽత్ర విపణావహే
'ఈ అశ్వరాజు తెలుపు రంగులో ఉన్నాడు. నువ్వేమంటావు సుందరి? నువ్వు కూడా దాని రంగు చెప్పు. ఆ తర్వాత మనిద్దరం ఒక ఒట్టు పెట్టుకుందాం.'
కృష్ణవాలమహం మన్యే హయమేనం శుచిస్మితే। ఏహి సార్ధం మయా దీవ్య దాసీభావాయ భామిని
'ఈ గుర్రం నల్లని ముడతలతో ఉందని నేను అనుకుంటున్నాను, నవ్వుతూ ఉన్నవాడా! రా, మనిద్దరం ఒట్టు వేసుకుందాం. ఓడిపోయినవాడు మరొకరికి దాసిగా మారాలి సుందరిగా.'
ఏవం తే సమయం కృత్వా దాసీభావాయ వై మిథః। జగ్మతుః స్వగృహానేవ శ్వో ద్రక్ష్యావ ఇతి స్మ హ
ఈ విధంగా ఇద్దరూ పరస్పరం దాసీగా మారే ఒట్టు వేసుకుని, 'రేపు చూద్దాం' అని తమ తమ ఇళ్లకు వెళ్లారు.
తతః పుత్రసహస్రం తు కద్రూర్జిహ్యం చికీర్షతీ। ఆజ్ఞాపయామాస తదా వాలా భూత్వాఽఞ్జనప్రభాః
తర్వాత, కద్రూ గెలవాలని ఆశించి, తన వెయ్యి మంది పిల్లలైన పాములకు, 'మీరు నల్లని వెంట్రుకలుగా మారండి' అని ఆజ్ఞాపించింది.
ఆవిశధ్వం హయం క్షిప్రం దాసీ న స్యామహం యథా। నావపద్యన్త యే వాక్యం తాఞ్శశాప భుజంగమాన్
'మీరు త్వరగా గుర్రంలోకి ప్రవేశించి, నేను దాసిగా మారకుండా చూడండి.' ఆమె మాట వినని పాములను ఆమె శపించింది.
సర్పసత్రే వర్తమానే పావకో వః ప్రధక్ష్యతి। జనమేజయస్య రాజర్షేః పాణ్డవేయస్య ధీమతః
'సర్పయాగం జరుగుతున్నప్పుడు, పాండవ వంశజుడైన ధీరుడైన జనమేజయుని చేతిలో, అగ్ని మిమ్మల్ని కాల్చేస్తాడు.'